دوشنبه 27 آبان 1398 - 4:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

راز و رمز آواز

 

راز و رمز آواز

تاليف : حسين كاظميان

چاپ و شمارگان : اول  / 88 – 2500 نسخه

ناشر : سوره مهر

 

كتاب راز و رمز آواز با يك مقدمه و پيشگفتار به طرح مسائلي همچون آواز در شاهنامه ، درباره معلم آواز ، يك استاد آواز نمونه ، صوت و صدا ، وظيفه شاگرد در مقابل استاد ، خاطره‌اي از استاد حسن كسائي ، چه خطراتي حنجره را تهديد مي‌كند ، تقويت و نگهداري صدا ، صدا سازي ، نفس‌گيري ، تحرير ، شعر ، تلفيق شعر و موسيقي، نقش زبان ، فك ، دندان‌ها ،‌گوش ، دوران بلوغ ، تاثير حالات روحي رواني برصدا ، خصوصيات خواننده توانمند ، وسعت صدا ، گرم كردن صدا ، صداي آوازي يكنواخت ، صداي دودانگ و شش دانگ ، صداي چپ كوك وراست كوك ، مكتب‌ها و سبك‌هاي آوازي ، دستگاه و گوشه‌هاي موسيقي ايران ، دستگاه شور ، ابوعطا ، دشتي ،‌ بيات ترك ، افشاري ، سه‌گاه ، چهارگاه ، همايون ، بيات اصفهان ، نوا ، ماهور ، راست پنجگاه ، گوشه‌هاي مشترك در بعضي دستگاه‌ها ، ضربي‌ها ، گوشه‌ها و فلسفه‌ نامگذاري آنها ،  برخي اصطلاحات معمول ، علت نامگذاري گوشه‌ها ، مركب‌خواني ، مرصع خواني و همچنين آواز در شاهنامه مي‌پردازد .

محسن كرامتي در ابتداي كتاب به اين مطلب اشاره مي‌كند كه « راز و رمز آواز » مجموعه‌اي است كه به همت هنرمند جوان ، آقاي حسين كاظميان تاليف شده است . كاظميان از خوانندگان تواناي موسيقي سنتي است و در اين كتاب خطاب ايشان به هنرجويان مبتدي آواز است . مولف كتاب ، ضمن اشاره به مطالبي درباره رديف و گوشه‌هاي اصلي آوازها ،‌ نكاتي را در باب بهداشت و مراقبت از صدا يادآوري كرده است كه مي‌تواند از كج‌روي‌ هنرجويان مبتدي جلوگيري كند .

نويسنده در پيشگفتار كتاب خود به اين مهم اشاره مي‌كند كه هنر آواز در موسيقي ايران ، قدمت ديرينه‌اي دارد كه از ديرباز تا كنون ، به دلايل تاريخي ، مذهبي ، سياسي و اجتماعي دستخوش تغييراتي در نحوه اجرا و به وجود آمدن سبك‌هاي مختلف شده است . كاظميان ادامه مي‌دهد كه به علت فقدان دستگاه‌هاي ضبط صدا ، دورترين آثار به جا مانده آوازي از دوره قاجار است . با گذشت زمان و به دست آوردن تجربه و همچنين پيشرفت  علم پزشكي و علم و تكنيك موسيقي ، راه‌‌هاي چگونگي حفظ حنجره و استفاده صحيح از آن و موارد ديگر به مرور نمايان و قطعي شده است .

نويسنده يادآور مي‌شود كه در كتاب خود سعي كرده است با استفاده از تجربيات طلبگي در كلاس‌هاي آواز و روحيه پرسشگري و نيز استفاده از منابع ديگر در زمينه صوت و آواز ، به مقوله آموزش آواز و طريق خوانندگي به زبان ساده بپردازد به طوري كه مطالب مطروحه مورد استفاده عموم خوانندگان قرار گيرد .

حسين كاظميان در باب وظيفه شاگرد در مقابل استاد بر روي اين مطلب  تاكيد مي‌كند كه شاگردي كه بكوشد گفته استادش را ياد بگيرد در واقع كوشيده است تا دانش استادش را به طور تصاعدي افزايش  دهد و به اين ترتيب موجبات ماندگاري و دوام آنرا فراهم سازد . كاظميان در ادامه بيان مي‌كند كه هنرمند به هنرش زنده است ، همچنان كه هنر به هنرمندش ، بنابراين هرچه موجبات ماندگاري دانش يك استاد زودتر و بيشتر فراهم بيايد خود به خود خدمتي شده است به ماندگاري خود آن استاد و هنرمند و اين همان نهايت قدرداني است كه يك استاد شايسته آن است و يك شاگرد موظف بر آن .

نويسنده در ادامه مطالب خود به نقل از شادروان دكتر حسين عمومي درباره داشتن سواد ادبي و آشنايي با شعر بيان مي‌كند كه خوانندگان امروز اعتقادي به نقش شعر كهن پارسي در آواز ندارند و بالطبع تلاشي هم در زمينه غناي فهم ادبي خود نمي‌كنند .  اين افراد از اين نكته غفلت مي‌كنند كه اگر داراي بهترين صدا و تكنيك هم باشند براي بيان ما في‌الضمير خود نياز به كلام دارند و آن كلام هم چه چيزي بهتر از ادبيات غني فارسي نمي‌تواند باشد. از جمله خصوصيات موسيقي ايراني ، امتزاج و درهم‌آميختگي آن با شعر فارسي است تا جايي كه بعضي‌ها از جمله مرحوم مرتضي حنانه گفته‌اند كه شعر فارسي و نفوذ آن در موسيقي ايراني به حدي است كه مانع رشد موسيقي بدون كلام شده است .

حسين كاظميان در ادامه مطالب خود در باب راز و رمز آواز اين نكته را يادآور مي‌شود كه صداي انسان هميشه با مسائلي عاطفي و  احساسي ارتباط داشته است . مسائل رواني و احساسي بر صدا بسيار موثر است . زماني كه انسان تحت فشارهاي رواني و احساسي قرار مي‌گيرد تارهاي صوتي ، سفت مي‌شود و قدرت مانور روي صدا از بين مي‌رود و ارتفاع و قدرت صدا نيز پايين‌تر مي‌آيد . قبل از اجراهاي صحنه‌اي ، خوانندگاني كه احساسات زياد و اضطراب و استرس دارند با صدايي بي‌كيفيت آواز مي‌خوانند . آواز خوان بايد بتواند بر مسائل رواني چيره شود و حتي اجازه ندهد اين احساسات به حريم روح و روان وي نزديك شود .

مطالب پايان كتاب حاضر در باب دستگاه‌ها و گوشه‌هاي موسيقي ايراني از جمله دستگاه شور ، ابوعطا ، دشتي ، افشاري سه‌گاه ، چهارگاه ، همايون ، بيات اصفهان ، نوا ، ماهور ، راست‌پنجگاه است . در اين بخش درباره دستگاه شور توضيح داده مي‌شود كه يكي از وسيع‌ترين دستگاه‌هاي موسيقي ايراني است كه آن را مادر دستگاه‌هاي موسيقي ايراني مي‌نامند بيات ترك ، ابوعطا ، افشاري و دشتي ، چهار آواز مشتق شده از اين دستگاه است . درآمد كرشمه ، درآمد خارا ، سلمك شهناز ، قره‌چه ، رضوي ، دوبيتي ، حسيني و گرايلي و همچنين گوشه حسيني يكي از مهم‌ترين گوشه‌هاي شور است كه در مايه اصلي شور اجرا مي‌شود .

درآمد كرشمه :

ندانمت به حقيقت كه در جهان به چه ماني        جهان و هرچه در او هست ،‌صورتند و تو جاني

بيشتر ملودي‌ها و ترانه‌ها و تصنيف‌هاي محلي در اين مقام و يا مشتقات آن قرار دارند .

مرصع‌خواني مطلب پاياني كتاب رمز و راز آواز مي‌باشد . در اين بخش توضيح داده مي‌شود كه مرصع خواني ، آوازي است كه در آن شعر و آهنگ هم‌وزن باشند و مقام ، دستگاه و تحريرها به بهترين وجه انتخاب شده‌ باشند . يك خواننده توانا بايد بتواند تمام گوشه‌ها را به صورت مرصع اجرا كند .

قصه غصه شمشير تو دارم به ميان           گوش كن گوش كه رفتم به مرصع‌خواني  ( قدسي مشهدي )

در پايان همچنين از قمرالملوك وزيري ، سيد حسين طاهرزاده ،‌ احمد ابراهيمي ، محسن كرامتي ، محمود كريمي ،‌ محمدرضا شجريان ،‌غلامحسين بنان ، عارف قزويني ،‌ جلال تاج اصفهاني و حسين عمومي بعنوان اساتيد آواز ايراني نام ‌برده مي‌شود .

راز و رمز آواز تاليف حسين كاظميان در چاپ اول خود با تيراژ 2500 نسخه و با قيمت 1000 تومان توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است .

 

 

 

دوشنبه 16 خرداد 1390 - 8:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری