سه‌شنبه 29 مهر 1393 - 21:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

رمان چيست

 

رمان چيست                                      

ترجمه و نگارش: محسن سليماني            

 انتشارات سوره مهر

چاپ اول :   1387

کتاب حاضر مجموعه از مقالات درباره ي تاريخچه رمان، انواع رمان، رمان امروز، تعريف رمان، ساختار رمان و واقع گرايي و رمان است.

علاوه بر اين، کتاب در کنار مباحث فني درباره ي رمان، خواننده را با نمونه هاي مختلفي از رمان هاي ايران و جهان آشنا مي کند.

اصطلاح رمان به نوشته هاي بسيار گوناگوني اطلاق مي شود که تنها وجه مشترکشان در اين است که مفصل اند و منثور و داستاني. رمان از اين جهت که روايتي است مبسوط، از داستان کوتاه و نيز داستان بلند، که طولاني تر از داستان کوتاه است تميز داده مي شود. حجيم تر و مفصل تر بودن رمان، اجازه ورود به شخصيت هاي بيشتري را مي دهد و از اين رو طرح پيچيده تر و محيط اجتماعي آن پرتحول تر است. علاوه بر اين رمان بيش از داستان کوتاه يا بلند، دست نويسنده را در کنکاش مداوم و ظريف شخصيت ها باز مي گذارد و به همين دليل سبک و اسلوبي که نويسنده انتخاب مي کند بايد تمرکز يافته تر باشد...

اثر حاضر در هفت فصل کلي گرد آوري و تنظيم شده است که مروري بر تاريخچه رمان اولين فصل آن را تشکيل مي دهد و مشتمل بر رمان هاي بيلدانگ، اجتماعي، تاريخي و محلي است.

رمان اجتماعي بر تأثيرات عميق شرايط اجتماعي – اقتصادي روي اشخاص و حوادث تأکيد مي کند و اغلب به طور تلويحي و يا صريح، نوعي از اصطلاحات اجتماعي را توصيه مي کند، مانند رمان هاي کلبه عمو تام، خوشه هاي خشم، جنگل و...

فصل بعدي اين اثر به انواع رمان اختصاص دارد که ضمن معرفي ، ارزيابي و بررسي شده است.

رمان هاي اجتماعي، احساساتي، پليسي، پيکارسک، تاريخي، تجربي، رشد و کمال، حادثه، روانکاوانه يا سيال ذهن،  رواني و ... از انواع رمان ها بر شمرده شده است: رمان پليسي رماني است که در آن جنايتي، که اغلب قتل است، اتفاق مي افتد و هويت عامل جنايت نامعلوم است و کارآگاهي از طريق جمع آوري منطقي و ارتباط دهي و تفسير مدارک و شواهد معلوم که به سر نخ مشهور است پرده از روي هويت عاملان جنايت برمي دارد.

نويسنده در اين فصل خاطر نشان مي کند: "در اين کتاب مي خواهم ثابت کنم که اگر شيوه ي علوم تجربي به معرفت نسبت به زندگي مادي و جسماني مي انجامد اين شيوه همچنين بايد ما را به سوي شناخت زندگي عقلاني و احساسي نيز رهنمون باشد.

رمان نويس تجربي کسي است که نکات و مسائل اثبات شده ي (علمي) را مي پذيرد و سعي مي کند روال و کار پديده هاي انساني و اجتماعي را که علوم تجربي اثبات کرده، نشان مي دهد..."

"رمان امروز" در فصل بعدي بررسي شده است که ضمن بررسي رمان عصر کنوني، به نقد آن نيز پرداخته شده است.

در قسمتي از اين فصل آمده است: رمان همچنين در برابر مخاطبان جديد پس از جنگ جهاني خود نيز واکنش نشان داده و تغيير کرده است رمان معاصر کمتر از گذشته به سه دسته رمان روشنفکران، رمان مردم تحصيلکرده و رمان عوام تقسيم مي شود. به عقيده "براد بري" نگارنده مقاله حاضر، رمان امروز احتياجات، سليقه ها و سبک هاي جديد را برآورده مي کند. گرچه رمان مطمئناً تا حدودي طبقه متوسط و کتاب خوان قديم خود را از دست داده است و کتاب از آن جايگاه والاي خود تا حدودي فرود آمده است.

تعريف رمان موضوع مقاله فصل بعدي است. همچنين رمان در برابر شعر و نمايشنامه مبحث ديگري از اين فصل است: تعريف رمان از تعريف قالب هاي ديگر ادبي همچون شعر و نمايشنامه بسيار مشکل تر است و به همين دليل هم به هنگام بحث درباره ي آن در نقد ادبي، با اشکالات زيادتري مواجه مي شويم. براي اين تعريف ناپذيري رمان، دلايل مختلفي مي توان ذکر کرد. رمان نويسي در انگلستان در قرن هجدهم پا گرفت و اين در دوره اي بود که تعاريف سنتي در مورد قالب هاي ديگر ادبي مثل شعر و نمايش، بسيار جا افتاده بود و رمان با تمايلي قوي بر ضد تعاريف رسمي به ميدان آمد.

در جاي ديگر نيز آمده است: رمان از آن رو ساختمان پيچيده اي دارد که مفصل تر از شعر است و اشکال متنوع تري از زندگي را موضوع کار خود قرار مي دهد. همچنين خوانندگان متفاوت تري را جذب مي کند.

نيز در اين فصل درباره ي تعريف و مفهوم رمان به آثار نويسندگاني چند نظير "دانيل دفو" و "استرن" اشاره شده است.

 در فصل بعدي، رمان و واقعگرايي بررسي شده است. مباحثي که در ذيل آن مطرح شده است، رمان و واقعگرايي در جزئياتوواقع گرايي در ساختمان رمان مي باشد.

برادبري نويسنده مقاله حاضر در بخش نخستين نوشته خود آورده است: در دوره مختلف نظريات متفاوتي درباره ي گرايش رمان به واقعيت داده شده است. گاهي گفته اند که اين گرايش کليد خوشبختي و سعادت رمان است و گاهي هم آن را موجبات پريشاني و گرفتاري، رمان دانسته اند از نظر برخي از رمان نويسان همه اهميت اين قالب در اين است که توان کاوش در همه ي جزئيات و آن مايه هاي غني زندگي را دارد. ولي از نظر برخي ديگر، تسليم شدن هنر داستان نويسي در مقابل، به قول هنري جيمز، "زندگي بد ساخت با کارهايي احمقانه" خطري است مبرم و مداوم براي رمان. در هر صورت حقيقت اين است که واقع گرايي رمان و آن جنبه تجربي و ارجاع دهنده اش به زندگي، معاني مختلفي در ذهن خوانندگانش يافته است و به جاست که برخي از راه هايي را که رمان مي تواند طي کند تا جزء آثار واقع گرا درآيد، دقيق تر بررسي کنيم.

ساختمان رمان موضوع فصل ديگر نوشتار حاضر است که در اين زمينه نيز مسئله ديگري بررسي مي شود که عبارت است از اين پرسش که رمان نويس چگونه مارا به خواندن رمانش ترغيب مي کند: هر رمان نويس جهان خاص خود را مي سازد و رسم و رسوم و قراردادهاي خاصي را براي اين جهان تدوين مي کند. اين رسم و رسوم ها يا عمومي است که بر طبق سنت ها و شگردهاي آشنا و مشترک همه رمانها پايه گذاري مي شود و يا خصوصي است يعني هر رمان ويژگي هاي خاص خود را دارد، و قراردادها و جوامع مربوط به خود را به وجود مي آورد و مسائل و مشکلات مشخص و متفاوتي را حل مي کند...

همچنين رمان و سه قالب داستاني ديگر موضوع فصل بعدي است، که مباحثي که ذيل اين موضوع کلي مطرح شده است عبارتند از: مفهوم رمانس که در آن به اختلاف اساسي رمان و رمانس نيز اشاره شده است، شرح احوال داستاني يا اعترافات و هجو و طنز منيپوسي يا حلاجي ادبي: اکثر مردم سفرهاي گاليور، اثر جاناتان سويفت، را داستان مي دانند، ولي رمان به حساب نمي آورند پس بايد قالب داستاني ديگري نيز وجود داشته باشد، که دارد و ما هنگامي به وجود اين قالب يا شکل از داستان پي مي بريم که از "اميل" ژان ژاک روسو، به "کانديد" "ولتر" برسيم، يا از رمان راه تمام زندگان، ساموئل باتلر به آثار ديگر او که تحت عنوان سرزمين ارهون يا ناکجا آباد، منتشر شده است بپردازيم...

در قسمت ديگري از اين فصل مي خوانيم: طنز و هجو منيپوسي بيشتر با گرايش هاي ذهني و طرز فکر افراد کار دارد تا با خودشان. به بيان ديگر اين شيوه از داستان نويسي افرادي نظير فضل فروشان، متعصبان، اشخاص يک دنده، تازه به دوران رسيده ها، هنرمندان، مريدان، اشخاص طماع و خلاصه آدم هاي نالايق و بي کفايت در هر رشته و فني را به نمايش مي گذارد و نوع تلقي و طرز فکر آنها را که آن هم نتيجه کار و مشغله آنهاست، نسبت به زندگي افشا مي کند ولي کاري با طرز رفتار، اعمال و نوع کنش و واکنش هاي اجتماعي اشخاص ندارد.

کتاب رمان چيست، اثري درتحليل- انتقاد بر رمان است و به شناخت بيشتر قالب رمان براي مخاطب کمک مي کند.

مقالات کتاب حاضر، از منابع مختلفي جمع آوري و ترجمه شده است البته غير از بخش انواع رمان که قدمي بوده است به سوي تأليفي منسجم و در نوشتن آن مطالب پراکنده به نحوي با هم تأليف شده است. کتاب با تاريخچه و اطلاعاتي درباره متن آغاز مي شود و با تحليل هايي درباره آن ادامه مي يابد.

محسن سليماني مولف، گردآورنده و مترجم كتاب حاضر خاطرنشان مي کند: تقريباً يک دوم اين کتاب ترجمه کتاب رمان چيست؟ نوشته مالکام برادبري منتقد و استاد انگليسي ادبيات داستاني است اما بخش هايي ديگر از کتاب نوشته ديگري از کتاب نوشته نويسندگان ديگري همچون، م.ه. ايبرامز و نورتروپ فراي، است و بخش انواع رمان را نيز با استفاده از کتاب هاي مختلف و بر اساس دانش خودم نوشتم.

 

چهارشنبه 28 ارديبهشت 1390 - 10:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری