دوشنبه 27 آذر 1396 - 18:6
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان زنجان

 

موفقيت در سخنراني با راهنمايي قرآن کريم

 

  

از مهم ترين مطالب موجود در قرآن كريم پند و اندرزها، بشارت ها، ترساندن ها و نقل قول-هاي قرآن مي باشد. اهميت و گستردگي اين دسته از مطالب در قرآن كريم زماني مشخص مي شود كه بدانيم كلمة قال و مشتقات آن مجموعا 1702 بار در جايجاي قرآن تكرار شده است و پس از لفظ جلالة الله بيشترين تعداد تكرار در قرآن را داراست. با توجه به آيات قرآن مي توان ويژگي هاي سخن، وظيفة واعظان و وظيفة مستمعان را دريافت كه در ادامه بيان مي شود.

 

اهميت سخنراني مذهبي و دعوت به سوي خدا

قرآن براي كساني كه مردم را به سوي خدا دعوت مي كنند ارزش زيادي قائل است تا آنجا كه مي فرمايد:

  وَ مَن أَحْسَنُ قَولاً مِّمَّنْ دَعَآ ﺇلَي ﭐللهِ وَ عَمِلَ صلِحاً وَ قالَ ﺇنَّني مِنَ الْمُسلمين[1].

 «چه كسي خوش گفتار تر است از كسي كه به سوي خدا مي خواند و عمل صالح انجام مي دهد و مي گويد من از مسلمانانم؟»

 از اين آيه مي فهميم كه از نظر قرآن مجيد بهترين سخن ها دعوت به سوي خدا است، البته به اين شرط كه گوينده خودش به حرف خود عمل كند و صالح باشد و از سوي ديگر به زبان اعتراف كند كه خودش تسليم امر خدا است.

 

وظيفة مردم در قبال سخنرانان

قرآن وظيفة مردم را در برابر كساني كه سخن خدا و يا پيامبر را نقل كرده و يا به سوي آن ها دعوت مي كنند در چند آيه از قرآن كريم مشخص كرده است. مثلاً مي فرمايد: سخن مؤمنان هنگامي كه با موعظه و سخني از خدا و پيامبر مواجه مي شوند اين است كه بدون بهانه تنها مي گويند:

  سَمِعْنَا وَ أطَعْنا[2] يعني شنيديم و اطاعت كرديم

همچنين در جايي ديگر به ضرورت پذيرفتن حرف افراد با ايمان اشاره كرده و مي فرمايد:

وَ مَنْ يَتَوَلَّ ﭐللهَ وَ رَسولَه وَ الَّذينَ ءَامَنواْ فَانَّ حِزْبَ ﭐللهِ هُمُ الغالِبون.[3]

« و كساني كه ولايت خدا و پيامبر و افراد با ايمان را بپذيرند(پيروزند؛ زيرا) حزب خدا پيروز است» از اين آيه مي فهميم كه اولاً پذيرفتن ولايت و دستورات افراد با ايمان در رديف پذيرفتن ولايت خدا و پيامبرش است و ديگر اينكه براي امر ولايت كافي است فرد با ايمان باشد و اجتهاد يا. . . لازم نيست.

 

توصيه هايي به سخنرانان مذهبي

1. خداوند در آيات 40 و 41 سورة مائده خطاب به پيامبر سخناني مي فرمايد كه مي تواند راهنماي كساني باشد كه به خدا دعوت مي كنند(از جمله روحانيون و وعاظ). خداوند مي فرمايد بعضي از مردم وقتي به سخنراني هاي مذهبي و پند و اندرز گوش مي دهند منتظر يك فرصتند تا بهانه اي براي تهمت زدن به سخنران و تكذيبش بيابند و سپس به پيامبر مي فرمايد نبايد به آن ها اعتنا كرد. بنابر اين سخنرانان مذهبي و واعظان اگر با چنين افرادي مواجه شدند و مورد تكذيب يا تهمت يا تمسخر قرار گرفتند نبايد به آن ها اعتنا كنند و بايد به خدا توكل كنند. ترجمة اين آيات چنين است:

 « اي فرستادة(خدا) آن ها كه در مسير كفر شتاب مي كنند و با زبان مي گويند: ايمان آورديم؛ در حاليكه قلب آن ها ايمان نياورده، تو را اندوهگين نسازند و گروهي از يهوديان كه خوب به سخنان تو گوش مي دهند تا دستاويزي براي تكذيب تو بيابند، آن ها جاسوسان گروه ديگري هستند كه خودشان نزد تو نيامده اند.

 آن ها سخنان را از مفهوم اصليش تحريف مي كنند و به يكديگر مي گويند: اگر اين (كه ما ميخواهيم) به شما داده شد (ومحمد طبق خواستة شما داوري كرد) بپذيريد؛ وگرنه (از او) دوري كنيد. . . آن ها (كه خدا نخواسته هدايتشان كند) بسيار به سخنان تو گوش مي دهند تا آن را تكذيب كنند؛(آن ها) مال حرام فراوان مي خورند. . . اگر از آنان صرف نظر كني، به تو هيچ زياني نمي رسانند. . . »

 2. يكي از وظايف مهم واعظان نهي كردن مردم از گفتن سخنان گناه آميز و باطل مثل غيبت و دروغ و تمسخر ديگران و خوردن مال حرام است:

  لَو لَا ينْهَهمُ الرَّبَّنِيُّونَ وَ الأحْبارُ عَنْ قَولِهِمِ اﻹثْمَ وَ أكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئسَ مَا كَانواْ يَصْنَعون[4].

 «چرا دانشمندان نصاري و علماي يهود، آن ها را از سخنان گناه آميز و خوردن مال حرام نهي نمي كنند؟ چه زشت است عملي كه انجام مي دهند»

 

بشارت مؤثرتر است يا تنذير؟

در قرآن هم به مژده دادن و هم به ترساندن توصيه شده است اما تنذير و ترساندن از عذاب دردناك الهي بيشتر مورد تأكيد قرار گرفته است. در قرآن كلمة مبشر در حالت مفرد و جمع 10 مرتبه ولي كلمة منذِر 15 مرتبه آمده است. همچنين كلمه بشيراً 4 بار ولي كلمة نذيراً 12 بار در قرآن تكرار شده است كه به وضوح نشان مي دهد از نظر قرآن ترساندن مردم از نتيجه گناهان، عدم انجام توبه نصوح(توبه اي كه فرد بعد از آن ديگر مرتكب گناهان كبيره نشود) تا رسيدن مرگ و پاسخ دادن به خداوند در قيامت در برابر اعمال، مؤثرتر از وعدة رحمت خداوند و بخشيده شدن گناهان است. در حقيقت اين مطلب از راه تجربه نيز ثابت شده است كه انسان اگر همواره خود را به خاطر گناهانش محكوم به عذاب الهي بداند و به بخشيده شدن خود شك داشته باشد ولي در عين حال چشم اميدي به رحمت خداوند داشته باشد كمتر به سراغ گناهان رفته و بيشتر از آن ها دوري مي گزيند.

 

ويژگي هاي سخن از نظر خداوند

در قرآن مجيد براي سخن گفتن 7 ويژگي با توجه به خصوصيات شنونده يا گوينده ذكر شده است:

 قَولاً مَعْروفا(سخن نيكو و شايسته)، در هنگام صحبت كردن با عقب ماندگان ذهني[5]، آشنايان و نزديكان[6]، يتيمان[7]و افراد فقير[8].

 قَولاً َبلِيغا(سخن رسا و صريح)، در برابر منافقان و به طور كلي افراد گناهكار به منظور گوشزد كردن نتايج اعمالشان و ترساندن آن ها از عذاب دوزخ[9].

 قَولاً سَديِدا(حرف راست) ، همة مؤمنان بايد سخن راست و درست بگويند[10].

 قَولاً كَريِما(سخن بزرگوارانه و همراه با تكريم طرف مقابل)، در برابر پدر و مادر[11].

 قَولاً مَيْسورا(سخن مهربانانه)، با مستمندان[12] و نزديكان[13] و در راه ماندگان[14].

 قَولاً لَيِّنا(سخن نرم)، به هنگام دعوت ستمگران و قدرتمندان به سوي خدا[15](در متن آيه شخص فرعون كه نماد ظلم و ستم است مورد نظر مي باشد).

 با توجه به مطالب فوق مشخص مي شود از آنجا كه در هنگام موعظه و دعوت مردم به سوي خدا هدف جذب افراد گناهكار يا ستمگر است و افراد مؤمن نياز به پند و اندرز ندارند، لذا صحبت هاي يك سخنران مذهبي بايد در عين حال هم نرم و متين باشد و هم رك و رسا.

 

چند نكتة قرآني دربارة كلام

• راستگوترين موجود خداوند متعال است[16].(از جمله مواردي كه خداوند در مورد آن ها تأكيد كرده و فرموده شوخي و دروغ نيستند يكي قرآن و مطالب موجود در آن است و ديگري قيامت است و ديگري اين نكته است كه خداوند مال بدست آمده از ربا را حتماً نابود كرده و از دست صاحبش خارج مي كند)

 • سخني از خداوند به بهشتيان: سلام[17]

 • پايدارترين و استوار ترين سخن: نماز شب[18]

 

 پي نوشت ها :

 

[1]. فصلت 33  -  [2].بقره 285 - [3]. مائده 56 - [4]. مائده 63 - [5]. نساء 5 -  [6]. نساء 8

[7]. همان -  [8]. همان -  [9]. نساء 63 -  [10]. احزاب 70 -  [11].اسراء 23 - [12].اسراء 28

[13].همان -  [14].همان -  [15].طه -  [16].نساء 122 - [17].يس 58 - [18].مزمل

 

حجت الاسلام حسن سلطاني

مسئول واحد اعزام اداره کل تبليغات اسلامي استان زنجان

 

 

چهارشنبه 21 ارديبهشت 1390 - 12:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری