سه‌شنبه 6 تير 1396 - 15:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

نيما نوربخش

 

بهشتي تجسم يافته در نصف جهان

 

نگاهي به معماري و نقاط ديدني استان اصفهان


موقعيت جغرافيايي استان اصفهان:

استان اصفهان با مساحتي حدود 937/105 کيلومتر مربع بين 30 درجه و 43 دقيقه عرض شمالي خط استوا و 49 درجه و 36 دقيقه تا 55 درجه و 31  دقيقه طول شرقي از نصف‌النهار گرينويچ قرار دارد. اين استان که در مرکز ايران واقع شده از شمال به استان‌هاي مرکزي، قم، سمنان از جنوب به استان‌هاي فارس و کهگيلويه و بويراحمد، از غرب به استان‌هاي لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختياري و از شرق به استان يزد محدود است.

آب و هواي اصفهان:

به طور کلي معتدل و خشک است. حداکثر درجه‌ي حرارت آن در گرم‌ترين روز تابستان 6/40 درجه و حداقل درجه‌ي حرارت آن در سردترين روز زمستان 6/10 درجه و متوسط درجه‌ي حرارت سالانه آن 7/16 درجه‌ي سانتي‌گراد ثبت شده است. متوسط تعداد روزهاي يخبندان استان 76 روز و متوسط ميزان بارندگي سالانه‌ي آن نيز 9/116 ميلي‌متر گزارش شده است.

شهر اصفهان از نظر آب و هوا ممتاز و فصول چهارگانه‌ي منظمي دارد و آغاز و پايان هر فصل آن به خوبي مشهود است.

صنايع دستي:

صنايع دستي و محلي اصفهان در طول قرن‌هاي متمادي به عنوان نماينده‌ي هنر اصيل قوم ايراني در جهان معرفي شده است. از اين رو اگر اصفهان را مهد منابع صنايع دستي ايران بناميم سخني به گزاف نگفته‌ايم. انواع زري دوزي و پارچه‌هاي قلم‌کار و ترمه، قلم‌زني روي ظرف، قرآن‌ها و کتاب‌هايي که به خصوص در عصر صفويه تذهيب و نقاشي و تجليد شده است اشاعه و رواج هنرهاي تزييني را در اصفهان گواهي مي‌دهد. اصفهان امروزه در صنايع خاتم‌کاري، کاشي‌کاري، قلم‌زني، قلم‌کاري، بافت انواع قالي و قالي‌چه، زيلو، خورجين، ميناکاري، مينياتورسازي و نقاشي روي صدف در ايران و دنيا شهرت فراوان دارد.

شهرهاي مهم استان:

اصفهان، اردستان، گلپايگان، خوانسار، کاشان، نائين، نطنز و نجف‌آباد.

آثار تاريخي، مکان‌هاي توريستي شهر اصفهان

کوه آتشگاه، پل شهرستان، پل خواجو، پل ا.... وردي خان (سي و سه پل)، پل چوبي، ميدان امام (نقش جهان) خيابان چهار باغ (گردش‌گاه چهار باغ)، خيابان چهار باغ صدر بازار قيصريه و نقاره‌خانه، تيمچه‌ي ملک، کاخ‌ عالي‌قاپو کاخ چهلستون، کاخ هشت بهشت، تالار تيموري، پل مارتان مساجد و مدارس، تاريخي، مناره‌ها و امام زاده‌ها.

کوه آتشگاه:

از نقاط تاريخي و بسيار قديمي اصفهان که به عهد ساسانيان مربوط مي‌شود. بر بالاي کوه آتشگاه در 8 کيلومتري غرب اصفهان و به فاصله 2 کيلومتر دورتر از مقبره‌ي عمو عبدالله (منارجنبان) در سمت شمال جاده نجف‌‌آباد مشاهده مي‌شود که بر بالاي آن ساختمان قديمي خشتي قرار دارد.

سي و سه پل (پل ا... وردي خان):

انديشه‌ي بناي اين پل در سال 1008 هجري قمري و در دوازدهمين سال سلطنت شاه عباس اول به وجود آمد و در سال 1011 هجري قمري سردار مشهور او به نام ا... وردي خان از طرف شاه مامور اتمام ساختمان پل شد. به همين منظور به آن پل ا... وردي‌خان نيز مي‌گويند.

اين پل در جهت امتداد خيابان چهار باغ پايين و چهار باغ بالا بر روي زاينده رود بنا شده و اين دو خيابان را به هم متصل مي‌سازد. سازه‌ي پل داراي 300 متر داراز و 14 متر پهنا است و داراي سي و سه چشمه مي‌باشد.

بازار قيصريه و نقاره‌خانه:

از بناهاي زمان صفوي است و در فاصله‌ي سال‌هاي 1011 تا 1029 هجري قمري احداث گرديده است در شمال ميدان نقش جهان واقع شده، و سردر آن مزين به نقاشي‌ها و مقرنس کاري‌هاي زيبا است. نقاشي‌هاي سر در قيصريه از آثار هنرمند عصر صفوي رضا عباسي است.

کاخ عالي‌قاپو:

در ضلع غربي ميدان نقش جهان (ميدان امام) و روبروي مسجد شيخ لطف ا... در محل فعلي کاخ عالي‌قاپو بنايي از عهد تيموريان به يادگار مانده بود و عمارت مزبور را شاه عباس اول براي کارهاي دولتي و دربار خود برگزيد و اين کاخ محل پذيرايي سفراي خارجي شد و دستور داده شد که به توسعه و تکميل آن بپردازند و در سال 1018 هجري قمري پنج طبقه بدان اضافه شد و در طبقه‌‌ي اول نيز تصرفاتي به عمل آمد. به زودي بناي مزبور به صورت کاخي  به 48 متر ارتفاع درآمد که از آن زمان تا به حال به عالي‌قاپو شهرت دارد.

گام هشت بهشت

اين عمارت زيبا در سال 1080 هجري قمري در دره‌ي شاه سليمان صفوي بنا شده است. عمارتي 8 گوشه و 2 طبقه‌ي است.

مدراس و مساجد تاريخي و ديدني:

مدرسه‌ي چهار باغ، مسجد امام، مسجد جامع (جمعه)، مسجد پامنار، مسجد حکيم، مسجد ايلچي، مسجد عليقلي شاه مسجد سيد و ... از جمله مدارس و مساجد تاريخي و ديدني اصفهان هستند.

مسجد جامع (جمعه):

مسجد جامع بزرگ‌ترين مسجد اصفهان است که مي گويند بر بناي آتشکده‌اي ساساني ساخته شده است. ساختمان آن از زمان ديلميان در قرن چهارم هجري آغاز شد و سپس سلجوقيان قسمت عمده و اساس آن را بنا کردند، ساختمان مرکزي مسجد و محراب آن به فرمان ملکشاه سلجوقي ساخته شد و بعدها ايلخان مغول و سلسله‌هاي آق‌قويونلو، آل‌مظفر و صفويه اندک‌اندک بر آن افزودند.

مدرسه‌ي چهار باغ:

ساختمان اين مدرسه به منظور استفاده‌ي طالب علوم ديني در فاصله‌ي سال‌هاي 1104 تا 126 هجري قمري يعني در زمان شاه سلطان حسين صفوي ساخته شده است. اين مدرسه آخرين بناي عهد صفويه است و نشان دهنده‌ي هنر و ذوق سرشار هنرمندان ايراني است.

مناره‌هاي تاريخي و ديدني:

مناره چهل دختران مناره ساربان، مناره جنبان، مناره‌هاي دارالضيافه از جمله مناره هاي ديدني و تاريخي شهر اصفهان هستند.

امام‌زاده‌ها و مقابر تاريخي:

امام‌زاده اسماعيل(ع)، امام زاده احمد(ع)، مقبره‌ي دارالبطيخ، امام زاده جعفر(ع)، بقعه‌ي شهشان، درب امام، شاه زيد، بقعه‌ي هارون ولايت (هارونيه)، بقعه‌ي بابارکن الدين، بقعه‌ي شاه‌زادگان، آرامگاه صائب تبريزي، تخت فولاد و ... هم از جمله امام زاده ها و مقابر تاريخي و مشهور شهر اصفهان هستند.

موزه‌ها:

موزه هاي مهم شهر اصفهان عبارتند از: موزه‌ي تاريخ طبيعي، موزه‌ي چهل ستون، موزه‌ي ميدان امام موزه‌ي کليساي وانک، موزه‌ي هنرهاي معاصر، موزه‌ي آموزش و پرورش، موزه‌ي علوم و فنون، موزه‌ي شهدا و موزه‌ي هلال‌احمر.

کليساهاي جلفاي اصفهان:

شامل کليساي وانک، کليساي مريم، کليساي بيت‌اللحم يا بيدخم مي شود.

کليساي وانک (سن‌سور):

در زبان ارمني به معني کليساي اعظم است و از نظر طلاکاري سقف، سطح داخلي گنبد، نقاشي‌ها و تزئينات ديگر از جمله نقش و نگارهاي نفيس و تاريخي از زيباترين کليساهاي جلفا است.

رودخانه‌ها:

زاينده‌رود مهم‌ترين رود فلات ايران از ارتفاعات زردکوه بختياري سرچشمه گرفته پس از طي حدود 405 کيلومتر از غرب به شرق، منطقه‌ي اصفهان را آبياري مي‌کند و در 140 کيلومتري شرق اصفهان در باتلاق گاوخوني مي‌ريزد.

آثار تاريخي و ديدني در کاشان:

تپه‌هاي سيلک، باغ فين و چشمه سليمانيه، مسجد آقابزرگ، بازار بزرگ، خانه‌ي بروجردي‌ها، خانه طباطبايي‌ها، خانه‌ي عباسيان، خانه‌ي عامرها، خانه‌ي آل ياسين، خانه‌ي تاج، حمام سلطان امير احمد مجموعه‌ي تاريخي عباسيان در محله‌ي سلطان امير احمد کاشان واقع شده است. اين مجموعه در حوالي سال‌هاي 1245 تا 1248 هجري قمري و به همت حاج محمد ابراهيم تاجر کاشي (از تجار معروف و به نام چيني و بلورجات در کاشان) شروع به ساخت گرديد. معمار اين مجموعه فردي ناشناس است که اين بنا را در مدت 20 سال ساخته است. وسعت مجموعه حدود 5 هزار متر مربع و زير بناي آن در حدود 7 هزار متر مربع مي‌باشد و داراي پنج طبقه مي‌باشد.

بازار بزرگ کاشان:

بازار بزرگ و قديمي کاشان يکي از جذاب‌ترين اماکن ديدني کاشان است. اين بازار از دوره‌ي سلجوقيان تاکنون فعال و پررونق بوده است. بسياري از سياحان نام‌دار اروپايي که در قرون گذشته به ايران آمده و از کاشان هم ديدار کرده‌اند در سفرنامه‌هاي خود عظمت شکوه و زيبايي اين بازار را ستايش کرده‌اند.

شهرهاي اطراف کاشان:

شهرهاي اطراف کاشان عبارتند از: قمصر، نياسر، ابيانه، بزرگ، نوش‌آباد، آران و بيدگل

قمصر کاشان:

قمصر در دره‌اي زيبا به طول تقريبي 9 و عرض تقريبي 4 کيلومتر واقع شده است. اين دره ناحيه‌اي کاملا سرسبز مشتمل بر درختان ميوه با تنوع فراوان و بوستان‌هاي گل‌محمدي مي‌باشد.

در خصوص تاريخ قمصر به طور قطعي و براساس اسناد معتبر بايد گفت: کشف چند مسکوک در پاي کوه‌هاي اشک که داراي ضرب داريوش اول هخامنشي، ضرب دوره‌ي سلوکيان و ضرب دوره‌ي اشکانيان است به عنوان معتبرترين سند در مطالعات تاريخي، بيان‌گر تاريخ حداقل 2500 ساله‌ي اين ديار است.

آثار تاريخي نائين:

مهم ترين آثار تاريخي نايين عبارتند از: مسجد جامع نائين، نارين قلعه، خانه‌ي پيرنيا، محله‌ي نوگاباد خانه‌ي فاطمي، مسجد حاج محمديه، قلعه‌ي محمديه، محله‌ي پنجاهه، مسجد سرکوچه، قلعه‌ي بافران، باغ مصلا، محله‌ي سراي نو مسجد سيد، آسياب ريگاره، محله‌ي کلوان، محله‌ي سنگ بازار خانه‌ي امامي، محله‌ي باب المسجد، محله‌ي چهل دختران.

مسجد جامع نائين

بناي اوليه‌ي مسجد جامع نائين منتسب به عمر بن عبدالعزيز خليفه‌ي هشتم امويان است که دوران خلافتش از سال 99 تا 101 هجري قمري بوده است. سمت چپ منبر منبت‌کاري شده و در قسمت فوقاني آن کتيبه‌اي به تاريخ 711 هجري قمري موجود است که قديمي‌ترين تاريخ ثبت شده در بنا است. کتيبه‌ي در چوبي مسجد تاريخ 784 هجري قمري را نشان مي‌دهد.

آثار تاريخي اردستان:

مهم ترين آثار تاريخي اردستان عبارتند از: مسجد جامع اردستان، مسجد سه‌طبقه‌ي خسرو، پير مرتضي، مسجد امام حسن مجتبي (ع)، مقبره‌ي امير اويس، قنات دو طبقه‌ي مون، پيرصابر، امام زاده اسماعيل (ع)، امام زادگان ابراهيم(ع)، قاسم(ع)، محسن(ع).

مسجد اردستان

اين مسجد قديمي، از نوع چهار ايواني با کتيبه‌هاي گچ‌بري زيبا از آثار دوره سلاجقه است. کتيبه‌هاي داخل گنبد و ايوان جنوبي مسجد، سال‌هاي 553 و 555 هجري قمري را نشان مي‌دهد باني ساختمان مسجد نيز ابوظاهر حسين است.

ترجمه: غزال حسين زاده

 

 

سه‌شنبه 13 ارديبهشت 1390 - 8:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری