سه‌شنبه 6 تير 1396 - 16:52
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

مريم عزيزآبادي فراهاني

 

بهروه وري از نظرگاه فرهنگي وآموزشي و بررسي وضعيت مقايسه اي آن در مدارس ابتدايي شهر تهران

 


 مقدمه:

در هر سازمان ابزار سنجش بهره وري از جمله نيازهاي اساسي است كه در صورت وجود اين ابزار سيستم مديريت در سازمانها مي تواند با اندازه گيري و مقايسه آن با سازمانهاي ديگر جايگاه و موقعيت سازمان متبوع خود را مشخص نمايد. افزايش بهره وري در قرن 21 از مهمترين چالش هاي سازماني مي باشد، به بيان ديگر بهره وري نه تنها به عنوان معيار سنجش عملكردها مطرح است، بلكه ارتقاء آن شرط لازم براي توسعه در ابعاد مختلف سازمانها و كشورهاست.

بهره وري شامل كارآيي و اثربخشي است كه كارآيي به استفاده از منابع توليد بدون اتلاف آنها اطلاق مي شود . به بيان ديگر درست انجام دادن كارها را كارآيي مي گويند. در كارآيي سود دهي مهم است و اثربخشي انجام كارهاي درست و در راستاي اهداف سازمان است به بيان ديگر اثربخشي ميزان تحقق اهداف از قبل تعيين شده را مي سنجد ودر آن نيل به هدف مهم بوده و معيار اندازه گيري آن تعيين نسبت عملكرد برنامه به هدف برنامه است.(پيمان،1387ص12)

آموزش و پرورش يكي از مهمترين و اصلي ترين سازمانهايي است كه آينده هر مملكت را مي سازد. آموزش و پرورش اگر از بهره وري بالايي برخوردار باشد، رشد و پويايي و توسعه همه جانبه هر كشور را تضمين مي كند، به عبارتي يكي از عوامل مهم در رشد اقتصادي هر كشو آموزش و پرورش آن كشور مي باشد زيرا نيروي انساني متخصص را آموزش و پرورش تعليم و تربيت مي كند و تحويل جامعه مي دهد. پس عامل بهره وري در اين سازمان از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد .حال اين سؤال مطرح است كه چگونه متوجه شويم نظام هاي آموزشي بويژه مدارس به اين اهداف رسيده اند يا نه؟ پاسخ در يك كلام نهفته است، آن هم وجود يك ابزار مناسب بهره وري است، به بيان ديگر از طريق بهره وري مي توانيم متوجه شويم نظام آموزشي در سطح كلان و در سطح عملياتي مدارس چقدر به بهره وري رسيده اند به بيان ديگر چقدر به تحقق اهداف آموزشي، پرورشي،خدماتي، انتشاراتي، رشد حرفه اي و ..... و كارآيي دست يافته اند. با عنايت به اهميت ابزار سنجش بهره وري پژوهشگر در صدد است ضمن تهيه يك ابزار سنجش بهره وري، ميزان بهره وري مدارس ابتدايي شهر تهران را سنجيده و اين ميزان را در مدارس دخترانه و پسرانه مقايسه كند.

لذا موضوع پژوهش حاضر را « مقايسه بهره وري مدارس دخترانه و پسرانه دوره ابتدايي آموزش و پرورش شهر تهران» تشكيل مي دهد.                                                                    

عوامل موثر بر بهره وري:

مطالعات متعددي در خصوص عوامل موثربر بهره وري انجام شده که به برخي از آنها اشاره مي شود فيروزآبادي (1377) عوامل موثر بر بهره وري را به دودسته تقسيم نموده است .

الف- عوامل برون زا که از بيرون بر بهره وري ما اثر مي گذارد و در برنامه ريزي بهره وري نمي توانيم به اينها توجه نکنيم . مديريت بهره وري در سازمان بايد سعي کند آثار عوامل برون زا را به نوعي تنظيم کند که بهره وري بهبود يابد زيرا که اين عوامل مستقيما در اختيار مدير سازمان نيستند .

ب- عوامل درون زا شامل عوامل سخت افزاري و نرم افزاري مي باشد . در بين عوامل نرم افزاري نيروي انساني از نظر دانش – تجربه – تخصص- ايمان – رازداري و مهارت ها مهم است . از طرفي مديريت – ساختار و سازمان – طراحي – فکر و انديشه و ... هم در بهره وري بسيار مهم هستند.

از نظر عوامل سخت افزاري – سرمايه ي مورد نياز- زمين – ساختمان – امکانات و ... همه در بهره وري موثر هستند . تکنولوژي هم در بهره وري اهميت فوق العاده دارد. درست است که بهترين وسيله (ازنظرامنيتي) هنوز هم نامه با پيک است ولي بايد هنگامي که از تجهيزات پيشرفته استفاده مي‌کنيم البته اثرات مخرب آنها را متوجه شويم و مانع آنهاشويم . اينکه فکر کنيم در ابتداي قرن 21 مي توانيم با تجهيزات و امکانات پيشرفته مقابله کنيم صحيح نيست هنر ما بايد آن باشد که اين تجهيزات را بنحوي شايسته بکار بگيريم . اصولا با تجهيزات آغاز قرن 20 نمي توان با تهديدات تکنولوژيک قرن 21 مقابله کرد پس بايد چاره انديشي کنيم .

 شاخص هاي بهره وري

بوشهري و ملکي فر(1377-70-67) بطور کلي شاخص هاي بهره وري را به دو دسته زير تقسيم نموده اند:

الف- شاخص هاي کمي (شامل: فروش و سود بر حسب ريال و به ازاء هر کارمند ميزان ارزش بدست آمده ،مقايسه دوره اي بين مقدار واقعي بودجه صرف شده براي اتمام کار و قيمت نهايي آن – چگونگي استخدام افراد جديد – هزينه هاي استخدام به ازاي هر کارمند جديد عملکرد بخش هاي خدماتي و پشتيباني بر مبناي آمارهاي کارکرد هر قسمت و ...

ب- شاخص هاي کيفي (شامل: کيفيت و مفيد بودن ايده هاي ابداعي – پيشرفت در کسب و بکارگيري دانش و مهارت هاي پيشرفته ي ارزشمند – توانايي حفظ و اعتلاي جايگاه سازمان- تصوير سازمان از نظر مشتري – دقت – کمال و کيفيت کار – به حساب آوردن مشکلات کار- تخلفات – خرابيها و خطاهاي پيش آمده – درجه ي خبرگي در انجام کارها – اخلاق و احساسات عمومي سازمان – انگيزش – نگرش و روحيه کارکنان و ..)

سازمان و بهره وري

بلچر(1374-291-289) در مطالعه اي مشخصات و خصوصيات يک سازمان با عملکرد عالي با بدين صورت مطرح مي نمايد ک اين سازمانها داراي يک برنامه اثر بخش براي مديريت بهره وري بوده و صرف نظر از ماهيت کارشان داراي خصوصيات مشترکي به شرح زير مي باشند.

·        ((تعهد مديريت)) به بهبود بهره وري

·        ((آگاهي گسترده سازماني)) درباره بهره وري

·        روشن و آشکار بودن ((مسئوليتهاي مديريت)) براي بهبود بهره وري و توانايي قدرت پاسخگويي در اين زمينه

·        وجود((اهداف پايدار و دراز مدت بهره وري)) در تمام سطوح سازماني و نظارت بر پيشرفت عملکرد سازمان بر اساس آنها و اعلام نتايج نظارتها

·        توجه به ((نظام پاداش)) براي افزايش بهره وري سازماني و بر اساس شناسايي عملکردهاي استثنايي

·        منتشر و ملموس بودن ((معيارهاي بهره وري )) در سازمان

·        توجه به بهبود((کيفيت )) به عنوان يک متغير مهم در عملکرد

·        هنجار کردن ((مشارکت کارکنان)) در بهبود بهره وري سازمان بعنوان مهمترين عامل در بهبود بهره وري

·        توجه به بهره وري ((همه منابع)) (سرمايه _ مواد اوليه و انرژي- به اندازه نيروي کار) از طريق اجراي فرايند بهبود بهره وري

     استفاده گسترده از ((فنون بهبود)) بهره وري متناسب با شرايط هر واحد سازماني و منطبق با وظايف و عملکردهاي آنها بيشتر به منزله ي ابزار و روش بهبود بهره وري بوده ،هدف ،دستيابي به خود آنها نخواهد بود.

·        توجه بدون وقفه به بهره وري ((در سيستمهاي بودجه بندي، برنامه ريزي و ارائه گزارش هاي مالي)) در سازمان

       نورتون و کاپلان (1996_46-43) طي مطالعه اي مشخصه هاي اصلي سازمان هاي نوين بر اساس نظام ارزيابي عملکرد و بهره وري متعادل سازماني را بصورت زير مطرح نموده اند :

انعطاف پذيري – مشتري مداري –اعمال مديريت در مقياس هاي جهاني – پياده سازي نظام هاي خلاقيت و نوآوري- يادگيري مداوم و در لحظه براي برخورداري از کارکنان با کرامت – آگاه و متخصص – نظام ارزيابي عملکرد و بهره وري کارساز و متعادل .

به نظر اين دو محقق استفاده از واژه متعادل به اين منظور مي باشد که اين روش تعادلي بين اهداف کوتاه مدت و بلند مدت شاخص هاي گذشته گرا – حال گرا – آينده گرا و بالاخره بين ديدگاه هاي دروني و بيروني سازمان برقرار مي سازد .

 روشهاي ارتقاي بهره وري

    اقدسي (1381-46) در مطالعه اي به نقل از سومانت روش هاي ارتقاي بهره وري در سازمان را در چهار دسته به صورت زير تقسيم بندي و مطرح نموده است .

1-    تکنيک هاي تکنولوژي محور(شامل تکنيکهايي نظيرcad-cam-cim- رباتيک – تکنولوژي ليزر- تکنولوژي گروهي – کامپيوتر – گرافيک – دوباره سازي ماشين آلات – تکنولوژِي صرفه جويي در انرژي (ect) و ...)

2-    تکنيک هاي مواد محور(شامل تکنيکهاي نظير کنترل موجودي – کنترل مواد و احتياجات mrp مديريت مواد(material management) بازيافت مواد(recycle) سيستم انتقال مواد درون کارخانه و ...)

3-    تکنيکهاي کارکنان محور (شامل نظام هاي تشويق مالي – ترفيع – تشويق گروهي – توسعه قلمرو و شغل – مشارکت پرسنل – توسعه مهارتها- منحني يادگيري – ارتباطات – آموزش و تعليم و تربيت – مديريت زمان (flexitime) – qc- شناخت توانايي ها – تيم هاي zd و ...)

4-    تکنيک هاي وظيفه محور(شامل تکنيکهاي نظير مهندسي روش- اندازه گيري کار- طراحي شغل ارزيابي مشاغل- طراحي شغل ايمن – مهندسي فاکتورهاي انساني (آرگوني)- زمان بندي توليد- مديريت کيفيت – مديريت هزينه- مديريت تهيه کنندگان و ...)

در اين تقيسم بندي از عوامل تاثيرگذار بر بهر وري سازمان چهار عامل تکنولوژي- مواد – نيروي انساني و مديريت فرض شده است و متناسب با اين عوامل تکنيکها و فنون ارتقاي بهره وري دسته بندي شده اند.

نقش مديريت در بهروري

مهدوي (1379-33-30)در مطالعه اي به نقش مديريت در افزايش بهره وري سازمان پرداخته و پايه گذاري نظام بهر ور- حاکميت و دروني کردن بهره وري در سازمان را از وظايف اصلي مديران دانسته و اين وظايف را بصورت زير مطرح نموده است :

 الف- هدايت و رهبري

مديران در ايجاد آزمان واجراء اهداف بر اساس آن مي بايست به وظيفه رهبري و ايجاد سازمان آشنايي کامل وجامع داشته و نسبت به زمينه هاي باروري اين وظيفه در خود کوشا باشند .

هدايت کارآيي(مهارت استفاده بهينه از منابع يا به تعبيري ديگر ((خوب کارکردن)) و رهبري اثربخشي – نحوه موثر ارتباطات – احترام شايستگي و مهارت کامل در انجام کار خوب- همواره در درسترس بودن – نوآوري – خلاقيت – سرعت معقول در کارها يا به تعبيري ((کارخوب کردن)) از جمله اموري است که در اين وظيفه بر آن بسيار تاکيد شده است.

ب- برنامه ريزي

مديران براي دستيابي به اهداف سازمان موظفند برنامه ريزي راهبردي – عملياتي و البته باشاخص هاي قابل سنجش را طرح ريزي نمايند آنان وظيفه دارند تمامي سازمان تحت اداره را به سوي برنامه تعيين شده هدايت نمايند .

ج- سازماندهي

سازماندهي بهره ور شامل تقسيم کار بهره ور – تخصيص درست منابع انساني و مالي در سازمان است .

ساختار هر سازمان را مي توان مجموعه راههايي دانست که با مرزبندي دقيق وظايف هر بخش و سيال کردن وظايف مشترک فعاليت هاي سازمان را به وظيفه هاي شناخته شده تقسم و ميان اين وظيفه ها هماهنگي و همکاري ايجاد خواهد کرد و اگر اين ساختار با نگرش سيستمي به همديگرپيوند زده شود مي تواند در ميان همکاران سازمان تاحدودي منشاء همدلي نيز گردد. به هر ميزان که پيوستگي ساختار بتواند در سيستم سازمان حاکم و نظام مندي را در سازمان تبيين نمايد گوياي ساختاري متناسب و بهره ور است .

در هر ساختار بهره ور لازم است به الف: حفظ آراستگي داخلي (هماهنگي)ب- وضع سازمان (اندازه –قدمت- فرهنگ)ج- (محيط فعاليت و نظام بهره گيري سازمان توجه لازم و کافي شود)

د- کنترل و نظارت

مديران براي سنجش وظايف هدايت ورهبري برنامه ريزي و سازماندهي ناچارند به نحوي علمي و منظم نسبت به وظيفه کنترل و نظارت سازماني براي دستيابي به بهره وري اقدام نمايند .

 فرهنگ سازماني

هوشمند همداني (13-18-14) در مطالعه اي فرهنگ سازماني و رابطه اي با بهره وري کارکنان سازمان را بصورت زير مطرح نموده است :

فرهنگ سازماني به مجموعه اي از ارزش ها – باورها- اعتقادات – فرضيات و هنجارهاي مشترک حاکم بر سازمان اشاره مي کند و سيستمي از استنباط مشترک است که اعضاء نسبت به يک سازمان دارند . از سوي ديگر بهره وري نيز بعنوان يک نگرش يک فرهنگ و يک برداشت ذهني از کارو زندگي تعريف مي شود . وي در اين پژوهش ده ويژگي زير را بعنوان عصاره اي فرهنگ سازماني مطرح مي نمايد:

1-    خلاقيت فردي: ميزان مسئوليت – آزادي عمل و استقلالي که افراد دارند .

2-    ريسک پذيري: ميزاني که افراد تشويق مي شوند تا ابتکار عمل به خرج دهند .

3-    رهبري: ميزاني که سازمان هدف ها و عملکردهايي را که انتظار مي رود انجام مي دهد مشخص مي نمايد .

4-    يکپارچگي: ميزان يا درجه اي که واحدهاي درون سازمان به روش هماهنگ عمل مي کنند.

5-    حمايت مديريت: ميزان يا درجه اي که مديران با زيردستان خود ارتباط برقرار مي کنند آنها را ياري مي دهند يا از آنها حمايت مي کنند.

6-    کنترل: تعداد قوانين و ميزان سرپرستي مستقيم که مديران بر رفتار افراد اعمال مي کنند.

7-    هويت: ميزان يا درجه اي که افراد کل سازمان را معرف خود مي دانند.

8-    سيستم پاداش: ميزان يا درجه اي که شيوه تخصيص پاداش براساس شاخص هاي عملکرد کارکنان قراردارد.

9-    سازش با پديده تعارض: ميزان يا درجه اي که افراد تشويق مي شوند تا با تعارض بسازند و پذيراي انتقادهاي آشکار باشند.

10-الگوي ارتباطي: ميزان يا درجه اي که ارتباطات سازماني به سلسله مراتب اختيارات رسمي محدود مي شود.

  اسلام و بهره وري

امروزه در سراسر جهان موضوع هايي چون اخلاق کار- تعهد به کار- تعهد و وفاداري به سازمان و مانند آن سرلوحه هاي شعارهاي سازماني قرار گرفته که همه ي آنها از وظايف شرعي و اجتماعي هر فرد مسلمان است . براين اساس مي توان حرکت بهره وري را بيشتر درون زا دانست تا برون زا.

    دفتر امور زنان سازمان بهزيستي کشور(1374-21-9) در مطالعه اي اصول و مباني بهره وري در اسلام را از نگاه قرآن کريم و ائمه ي اطهار عليهم السلام مورد بررسي قرار داده و موارد زير را در اين زمينه مطرح نموده است.

     نگرش اسلام به بهره وري بسيار عميق و ريشه اي و بنيادي است . قرآن کريم صريحا" مي فرمايد: (( ان في خلق السموات و الارض واختلاف الليل و النهار لايات لاولي الالباب (90) الذين يذکرون الله قياما و قعودا" و علي جنوبهم و يتفکرون في خلق السماوات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانک فقنا عذاب النار(91) (آل عمران -/91-92)

مسلما در آفرينش آسمانها و زمين و در پي يکديگر آمدن شب و روز براي خردمندان نشانه هايي (قانع کننده) است (190) همانان که خدا را در همه احوال ايستاده و نشسته و به پهلو آرميده ياد مي کنند ودر آفرينش آسمانها و زمين مي انديشند که پرودگارا اينها را بيهوده نيافريده اي منزهي تو پس ما را از عذاب آتش دوزخ در امان بدار(191)

     در اين آيه شريفه در يک نگرش بنيادي به مساله بهره وري از نعمتهاي الهي – خلقت آسمان و زمين (کل مکان) و رفت و آمد شب و روز (کل زمان) مطرح مي گردد و اين گردش و تغيير و تحول مورد توجه و انديشه و تفکر صاحبان عقل و خرد واقع مي شود. آنان کساني هستند که در آفريده هاي خداوند متعال مي انديشند و با تعمق و تفکر در مي يابند که دستگاه عظيم آفرينش و نعمتهاي بي کران و متنوع الهي بيهوده خلق نشده و هر پديده اي بنابرمصالح بزرگ و اهداف والا و در مسير رشد وکمال انسان پاي در عرصه وجود نهاده است. اين بصيرت و بينش صاحبان انديشه و خرد را به توجه و عنايت خاص نسبت به تلاش و کوشش مستمر جهت بهره وري صحيح از اين نعمت ها رهنمون مي گردد. آيه ديگري که به مباني بهره وري اشاره دارد دومين آيه از سوره ملک مي باشد . خداوند متعال مي فرمايد:

الذي خلق الموت و الحياه ليبلوکم ايکم احسن عملا (ملک/2) همانکه مرگ و زندگي را پديد آورد تا شما را بيازمايد که کدامتان نيکوکارتريد.

      در اين آيه در يک بيان صريح متذکر مي شود که مرگ و زندگي آفريده شده تا بهترين و پسنديده ترين کار صورت پذيرد. تکيه اين آيه روي عمل است آن هم عملي که در منتهاي حسن و نيکي انجام گردد و بهترين بهره وري از آن بدست آيد چرا که عمل احسن داراي معيارها و ضوابطي است که مي توان آنها را در رضايت و خشنودي خدا قرار گرفته و موجب سعادت و پيشرفت جامعه گردد.

همچنين در اين مطالعه پس از بررسي اجمالي اصول و مباني بهره وري در نگاه ائمه اطهار عليهم السلام موارد زير به صورت اجمالي طرح شده است:

1- نظم و سامان : حضرت علي (ع) مي فرمايد: (( اوصيکم بتقوي الله ونظم امرکم)) شما را به تقوا ونظم در امور توصيه مي کنم .

    براي بهره وري صحيح از نعمتها و منابع مختلفي که در اختيار ما نهاده شده است نظم دقيق عامل مهم و کارآمدي به شمار مي رود.

2-حسابرسي :  از امام موسي کاظم عليه السلام نقل است که : (( ليس منا من لک يحاسب نفسه کل يوم)) از ما نيست کسي که روز يکبار به حساب نفس خويش نرسد

در حسابرسي روزانه نفساني تمام کارهاي انجام شده آن روز بايد محاسبه شود. اين کارها هم شامل طاعات وعبادت ها و چگونگي صرف نيرو و عمر در راه ايجاد ارتباط معنوي با خدا و پرهيز از معاصي و گناهان مي شود و هم شامل امور اقتصادي و کيفيت کارو کسب درآمد و ميزان بازدهي کارها و نحوه انجام مخارج فردي و خانوادگي و هم شامل رسيدگي به امور خانواده و تربيت و پرورش فرزندان و برآوردن نيازهاي عاطفي و مادي و معنوي آنان وهم شامل حضور در عرصه فعاليت هاي سياسي و اجتماعي و فرهنگي و نحوه ميزان بازدهي آنها.

3-گرايش به عمل : در روايات خطاب به افراد جامعه اسلامي آمده است که (( کونوا دعاه الناس با عمالکم)) مردم را با عمل هايتان به نيکي ها و نيکوکاري ها دعوت کنيد.

    براساس اين دستور العمل ما موظفيم که از حرف و شعار خارج شويم و به کار و عمل بپردازيم.

4-پرهيز از امور نامرتبط با قدرت و مهارت : از امام صادق (ع) روايت است که ک (( لاينبغي للمومن ان يذل نفسه قيل له و کيف يذل نفسه)؟ قال يتعرض لما لا يطيق))

(( سزاوار نيست انسان مومن موجبات خواري و ذلت خود را فراهم نمايد)) عرض شد: چگونه آدمي باعث خواري خود مي شود؟ فرمود: به کاري دست مي زند که قدرت و طاقت انجام آن را ندارد.

يکي از عوامل مهمي که در ارتقاء بهره وري دخالت مستقيم دارد اين است که افراد از حد خود بيرون نروند و خارج از دانش و قدرت و مهارت خويش مسئوليت نپذيرند و به انجام اموري که با استعداد و کارداني آنان بي ارتباط است همت نگمارند.

5-کشف استعدادها و توانمندي ها : حضرت امام جعفر صادق (ع) مي فرمايد: (( الناس معادن کمعادن الذهب و الفضه)) مردم معادني هستند همچون معدنهاي طلا و نقره

 اين روايت بگونه اي بسيار زيبا و بديع قدرتها و توانمندي ها و استعدادهاي سرشاري را که در معدن درون آدمي تعبيه گرديده مطرح و همگان را به توجه عميق و تلاش مستمر براي استخراج اين توانايي ها ترغيب مي نمايد.

شاخص هاي بهره وري ا ز ديدگاه معصومين (س)

1-    صبر وشکيبايي (از ميزان الحکمه ،وقتي صبراز کارها جدا شود ،کارها تباه مي گردد.)

2-    تدبير(امام علي (ع): تدبير و دور انديشي قبل از شروع کارتو رااز پشيماني ايمن مي سازد.)

3-    بصيرت وآگاهي(امام صادق ( ع): هر که بدون بصيرت عمل کند از هدف دور مي شود.)

4-امانت داري (حضرت امير (ع): سمتي که بر عهده توست امانتي است برگردن تو وتو از جانب ما پاسدار اين امانتي)

5-راز داري (امام علي (ع):آن کس که راز خود پنهان دارد،اختيار آن دردست اوست )

6- دين داري (امام علي (ع) :،در خطبه 120 نهج البلاغه:آگاه باشيد که قوانين دين يکي وراههي آن آسان و راست است هر کس که از آن راه نرود گمراه شده پشيمان گردد.)

 

شاخص هاي بهره وري از ديدگاه آيات قرآن کريم:

 1-صبرو شکيبايي (شما به آنچه دوست داريد نخواهيد رسيد مگر با صبردر برابر آنچه ناخوش مي داريد.         فصلت /30)

2-شجاعت (همان کساني که پيامهاي خدا راابلاغ مي کنندواز او مي تر سند واز هيچ کس جز خدا بيم ندارندو خدابراي حسابرسي کفايت مي کند.    احزاب /29)

3-تقوي ( کسي که تقوا پيشه کند،خداوند سختي هايي راکه براي اوپيش مي آيد آسان مي نمايد. طلاق /4)

4-وفاي به عهد (به پيمان خود وفا منيدزيراکه از پيمان پرسش خواهد شد.  اسرائ/34)

5- عدالت (وچون ميانمردم داوري مي کنيد به عدالت داوري کنيد.  نسائ/58)

 6-صداقت (از خداپرواکنيد وبا راستان باشيد.  توبه /119)

7-اطاعت پذيري (خدارا اطاعت کنيدوپيامبرواولياي امر خود را نيز اطاعت کنيد. نسا /59)

8- صالح بودن عمل (در حقيقت کساني که گرويده وکارهاي شايسته کرده اندآنانندکه بهترين آفريدگانند.  البينه/7)

9- امانت داري (به راستي که مومنان رستگارشدند.)  المومنون /1)

10- شايسته سالاري (بي ترديد سرورمن خدايي است که قرآن را فرو فرستاده وهمواره دوستدارشايستگان است . اعراف /196)

روش و ابزار سنجش و نتايج پژوهش

در هرپژوهش پژوهشگراز روشهاي متعددي استفاده مي کند اما روشي که بيشتر با پژوهش او همخواني دارد به عنوان روش پژوهش خود ذکر مي کند. پژوهش حاضر از نظر اهداف از نوع توسعه اي، از نظر داده ها از نوع کمي واز نظر ماهيت و مطالعه از نوع علي – مقايسه است .

جامعه آماري مورد پژوهش حاضر را همه مديران ومعاونان آنها در مدارس دوره ابتدايي آموزش وپرورش شهر تهران با تحصيلات کارشناسي علوم تربيتي تشکيل مي دهد.

براي انتخاب گروه نمونه معرف وهمچنين افزايش دقت  اندازه گيري از روش نمونه گيري تصادفي ساده استفاده شده است  بدين منظور از ميان مناطق آموزش وپرورش شهر تهران 6 منطقه به قيد قرعه ( مناطق :4 ،8،14،6 ،9، 16) به گونه تصادفي انتخاب و از هر منطقه به قيد قرعه10 مدرسه به طور مساوي( 5 مدرسه دخترانه – 5 مدرسه  پسرانه) انتخاب که در هر مدرسه معاون وديگري نماينده معلمان به عنوان نمونه در نظر گرفته شد.ه است که بهره وري (کارايي واثربخشي)  مديران ازديدگاه معاونان ونماينده معلمان مدارس سنجيده شده است. بدين ترتيب 120 نفر حجم نمونه پژوهش حاضر را به طور مساوي زن ومرد (نماينده معلمان و معاون ) تشکيل مي دهد.

ابزار سنجش پژوهش حاضر پرسشنامه 40 سؤالي محقق ساخته تشکيل مي دهد . اين پرسشنامه بر اساس مطالعات ملي وجهاني ومصاحبه با خبرگان ودر نهايت به کمک اساتيد راهنما ومشاور تهيه شده است.

 سؤالات توسط نماينده معلمان ونيز معاون مدرسه پاسخ داده شده است.

باتوجه به پژوهش صورت گرفته و باتوجه به مطالبي که پيش از اين پيرامون بهره وري و مولفه هاي آن (کارايي و اثربخشي ) بيان شده است ونيز نتايجي که از انجام پرسشنامه ها بدست آمده ونتايجي که طي آزمون حاصل گرديده است ، نتايج زيربه دست آمده است که عبارت است از :

نخستين يافته پژوهش حاضر بيانگر آن است که بهره وري در مدارس دخترانه ( 6/175) و پسرانه ( 4/157) نسبتاً بالا است واين مهم هم از ديدگاه معاونان مدارس دخترانه ( 07/180) ومعاونان مدارس پسرانه ( 6/175) و هم از ديدگاه نماينده معلمان مدارس دخترانه(  1/172) و نماينده معلمان مدارس پسرانه( 37/157) نشان دهنده بهره وري بالا مي باشد.اين يافته  با يافته هاي پيشينه مطالعاتي، سلطاني (1378) مطابقت دارد.

دومين يافته پژوهش بااطمينان 95% بيانگر آن است که بهره وري  مدارس دخترانه (6/175) بيشتر از مدارس پسرانه (4/157) مي باشد واين مطلب هم از ديدگاه نماينده معلمان وهم ازديدگاه معاونان مورد تاييد قرار گرفته است واين يافته بايافته هاي موسوي نيا(1384) وايرج زاده ) 1375) مطابقت دارد.

سومين يافته پژوهش حاضربا95% اطمينان  بيانگرآن است که کارايي مدارس دخترانه(6/175) بيشتر از مدارس پسرانه (4/157) مي باشد. هم از ديدگاه معاونان وهم ازديدگاه نماينده معلمان اين موضوع مورد تاييد قرارگرفته است.

چهارمين يافته پژوهش حاضر با 95% اطمينان بيانگر آن است که اثر بخشي مدارس دخترانه(6/175) بيشتر از مدارس پسرانه (4/157)است .اين مطلب از ديدگاه نماينده معلمان ونيزمعاونان آنان مورد تاييد قرارگرفته است.

پنجمين يافته پژوهش حاضر بااطمينان95% بيانگر آن است که بين ديدگاه نماينده معلمان و معاونان مدارس در رابطه با بهره وري مدارس تفاوت معناداري وجود ندارد.اين يافته بايافته رييسي(1377) مطابقت دارد.

 

 

فهرست منابع فارسي:

خاكي، غلامرضا، (1382)، مديريت بهره وري (تجزيه و تحليل ان در سازمان) چاپ سوم، تهران: مركز انتشارات علمي دانشگاه آزاد اسلامي

دفت، ريچارد ال(1381)، مباني تئوري و طراحي سازمان (چاپ دوم)، ترجمه دكتر علي پارسائيان و دكتر سيدمحمداعرابي، تهران انتشارات دفتر پژوهشهاي فرهنگي.

دشتي، محمد، ترجمه نهج البلاغه حضرت اميرالمومنين علي(ع)، ناشر انتشارات لاهيجي، چاپ سوم، 1380

دري نجف آبادي، قربانعلي، (1374)، فرهنگ اسلامي و بهره وري، (چاپ اول) تهران انتشارات سازمان بهره وري ملي ايران

خورشيدي، عباس، (1382)،‌مديريت و رهبري آموزشي (چاپ اول) تهران، انتشارات يسطرون

دفت، ريچارد ال (1377)، مباني تئوري و طراحي سازمان، (چاپ پنجم)، ترجمه دكتر علي پارسائيان و دكتر سيدمحمد اعرابي، تهران، انتشارات دفتر پژوهشهاي فرهنگي

رضاييان، علي (1382)، مباني سازمان و مديريت، (چاپ پنجم) تهران، انتشارت سمت

رضاييان، علي (1372) مديريت رفتار سازماني، تهران، انتشارات دانشكده مديريت دانشگاه تهران

رابينز، استيفن (1376)، تئوري سازمان (ساختار، طراحي، كاربردها) (پتچ اول)، ترجمه دكتر سيدمهدي لواني و حسن دانايي فرد، تهران انتشارات صفار

ساعتچي، محمود (1376)، روانشناسي بهره وري، (چاپ اول) تهران، موسسه نشر ويرايش

سلطاني،‌ايرج (1383) نقش سرمايه انساني در بهره وري سازمان. نشريه مديريت(انجمن مديران ايران)، شماره 86و85

سلطاني، ايرج، (1381) سبك مديريت بر مبناي كرامت انساني و بهره وري، (چاپ سوم) تهران موسسه عالي آموزش و پژوهش مديريت و برنامه ريزي

سلطاني، ايرج (1377) نقش توسعه منابع انساني در بهره وري سازمانها، مديريت دولتي، شماره 39

الواني، سيدمهدي (1378)، بهره وري از ديدگاه نظريه فاليت) تهران، انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي

نجاتي احمد(1372)، نقش دولت در ارتقاي بهره وري نيروي كار، مجله زمينه شماره 29

ميرسپاسي،‌ناصر (1376)، مديريت منابع انساني و روابط كار (چاپ اول) تهران، انتشارات مركز آموزش مديريت دولتي.

 

  

فهرست منابع لاتين

catone.a.b(1985)the use of performance indicators in higher education. unesco press.

care.m.&hanney.s.(1992) in b.r.clark g.weaveeds (eds) indicators. encyclopedia of higher education, oxford pergamon press: performance, p.1411

heap, john, prokopenko,productivity management a practical handbook-1992,p 10

kotter, jp .(1980) an intergrative model of organizational dynamics , in e.e lawer, d.a nadler and c. camman(eds), organizational assessment, new york: wiley, p.p279-299.

 

 

دوشنبه 12 ارديبهشت 1390 - 14:37


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری