سه‌شنبه 6 تير 1396 - 11:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

محمدعلي موظف‌رستمي

 

جهاد اقتصادي: جهشي فراگير در رشد همه جانبه اقتصادي

 



مقدمه:
براساس يک سنت نيکو و پسنديده جاري، امسال نيز همچون سنوات قبل از سوي رهبرمعظم انقلاب اسلامي مدظله العالي به نام سال "جهاد اقتصادي" معنون و نامگذاري شده است.شروع سال جديد با نامگذاري اين عنوان که با هدف تعيين دقيق تر مسير حرکت رو به رشد و توسعه همه جانبه اقتصادي همراه شده است داشتن سالي پر ازاهتمام، جديت و تلاش مستمر، توأم با جهشي فراگير در تمام ابعاد به ويژه در حوزه اقتصادي را نويد مي دهد. به همين مناسبت در اين مقال سعي شده است در حد وُسع و توان، کنکاش و واکاوي دقيق تر در خصوص چرايي و اهمّ دلايل وعلل نامگذاري اين عنوان براي سال جديد، به اختصار مطالبي مورد اشاره وبررسي بيشتر قرار گيرد. چرا که درک بيشتر اهداف و علل انتخاب اين موضوع براي امسال، بستگي به شناخت درست تر و بهتر زمينه ها و سبقه و دلايلي دارد که منجر به انتخاب چنين عنوان مهمي شده است. اگر فهم درست، درک صحيح و مناسب و در خور شأن از اين چرايي نداشته باشيم، هيچگاه نمي توانيم آنچنان که شايسته و بايسته اين انتخاب آگاهانه و با درايت است را به درستي تبيين و تحليل نماييم.

موضوع اصلي بحث:

براي شناخت و آگاهي بيشتر از موضوع بحث، ابتدا بايسته است بعضي از اين زمينه ها و مهمترين دلايل به اجمال تبيين و تشريح گردد:

الف-  اگر نظري گذرا به روند نامگذاري و عناوين انتخاب شده در سالهاي قبل داشته باشيم در خواهيم يافت که انتخاب عناوين سال ها همواره از پشتوانه فکري و عقلاني قوي، نگاه علمي و منطقي برخوردار بوده و بر اساس مقتضيات زمان و شرايط موجود و نيازها و مطالبات بر حق جامعه بوده و نيز طيّ سريع تر مسير حرکت به سوي قله ها و اهداف نشانه گذاري شده از اهداف عاليه آن بوده. و اين عناوين ضمن اينکه در راستاي هم و مکمل يکديگر و به صورت پلکاني صعودي تعريف شده، گزينش شده اند در بطن خويش زمينه هاي جهش وارتقاء فراگير جامعه را در ابعاد مختلف را نيز به همراه داشته اند.

همچنان که عنوان" همت مضاعف و کار مضاعف" براي سال 1389 در نظر گرفته شده بود، ادامه اين نوع نگرش و روند و نيز چارچوب ترسيم شده براي آينده نظام مي طلبد که اين کوشش و کار مضاعف با يک پله و درجه بالاتر براي حرکت همه جانبه آحاد جامعه صورت پذيرد و سزاوار ترين انتخاب در ادامه اين پروسه واژه اي بهتر از جهاد اقتصادي متصور نبوده و به ذهن متبادر نمي گردد.

بنابر اين اگر بخواهيم بر اساس چشم انداز تدوين شده نظام ب حرکت منطقي وعقلاني و رو به جلو داشته باشيم بايد از ابزارها و تکنيک هايي بهره مندشويم که هر حلقه از عناوين منتخب سال مکمل و مقوّم حلقه هاي قبلي توسعه ونيز بسترساز و فراهم کننده مطلوب و مناسب زمينه ها و حلقه هاي بعدي درآينده باشد تا بتوان به سيبل و نقطه هدف گذاري شده و با درستي از طريق برنامه هاي اصولي، منطقي و کارشناسي شده و با سرعت قابل قبول دسترسي پيدانمود و در اين مسير، حرکتي توسعه محور داشت. اگر ادامه حرکت همه جانبه نظام در راستا و هم جهت با حرکت هاي قبلي تعريف نگردد نه تنها حرکت هاي قبلي ما ابتر و ناقص خواهد شد بلکه اهداف تعيين شده و حرکت هاي جديدي راکه در راستاي توسعه و رشد همه جانبه براي کشور در نظر گرفته شده است به سر منزل مقصود نخواهد رساند.

ب-  اين نامگذاري در ادامه درمان هوشمندانه و بسيار ظريف و علمي بر روي جراحي بسيار بزرگ صورت گرفته شده در اقتصاد کشور در سال گذشته مي باشد.

با توجه به اين که چند ماهي از اجراي طرح کلان کشور(اصل مصرح شده درقانون اساسي ج.ا.ا) يعني بحث هدفمندي يارانه ها و توزيع عادلانه و عدالت محور سرمايه هاي کشور از سوي دولت محترم مي گذرد و از اين بابت بعضي ازرفتارهاي مصرفي جامعه و فعاليت هاي اقتصادي در بهره برداري بهينه و درست از انرژي اصلاح و تصحيح شده است. در سايه اين نگرش منطقي حاکم بر جامعه نيز مديريت جديد و بدون پرداخت يارانه توسط دولت براي صاحبان صنايع وکارخانجات و مراکز توليدي انتظار به حق و شايسته اين بود که گام بعدي وجدي تر در تکميل چرخه خودکفايي اقتصادي و حاکميت اقتصاد بدون اتکاء به فروش نفت برداشته شود. و براي منابع مالي استحصالي از حذف يارانه ها ودرآمدهاي حاصل از کاهش هزينه هاي تأمين حاملهاي انرزي (با استفاده درست از اين منابع) اقدامي متناسب و بايسته برداشته شود. و اين درآمدها بابرنامه ريزي هدفمند و جهت دار و در سايه جهاد اقتصادي به سمت و سويي هدايت و رهنمون شوند که نهايت الامر رشد و توسعه فراگير اقتصادي را در پي داشته باشد. در غير اين صورت اگر براي اين حجم درآمدهاي کلان نفتي (باتوجه به شرايط موجود در منطقه و جهان) و نيز منابع مالي و انباشت هاي ريالي حاصل از اجراي هدفمندي يارانه ها فعاليتي جهادگونه و جدي تبيين نشود، قطعاً ضمن هدر رفت اين منابع و سرمايه هاي ملي، دچار نوعي اسراف ومعطل گذاشتن سرمايه هاي مادي و انساني در آينده خواهيم شد.

ج- اگر به لغت و معناي لغوي و مفهومي کلمه جهاد در لغتنامه هاي معتبرمراجعه کنيم موارد زير مؤيد اين نگاه انديشمندانه و خردگرا خواهد بود:

 د- آغاز سال 1390 همزمان شده است با شروع برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوري اسلامي ايران. در اين راستا، و در مطلع حرکت اين برنامه ضروري است که سرعت و دقت لازم بدرستي انجام پذيرد. اگر در شروع برنامه پنج ساله،برنامه ريزي، طراحي و اجراي برنامه هاي مختلف و گسترده کشور با کندي صورت پذيرد و اقدامي جدي و توأم با جهد و تلاش واقعي در عملياتي نمودن تمامي پروژه ها و طرحهاي کوچک و بزرگ اقتصادي و ... انجام نگيرد. قطعاً سطوح انتظار و توقعات کلان نظام در امر پيشرفت و توسعه فراگير برآورده نخواهدشد و امکان دستيابي به نطقه هدفگذاري شده در برنامه پنجم توسعه و در 
نهايت چشم انداز 1404 به طور کامل محقق نخواهد شد. پس اميد مي رود حرکت در مسير برنامه پنجم توسعه با اين عنوان انتخاب شده در سال جاري سهل الوصول تر شده و برآيندي که از آن انتظار مي رود نتايج مثبت و مطلوبي به همراه داشته باشد.

ه- در راستاي پاسخگويي مناسب و منطقي به مطالبات به حق جامعه مي باشد.اگر نگاهي به وضعيت موجود سياسي در خاورميانه و شمال آفريقا داشته باشيم در مي يابيم که در کنار اغراض و اهداف مذهبي معترضان و انقلابيون در اين کشورها، بخشي از انگيزه اين حرکت ها و خيزش ها (اگر با صداقت و بدون نگاه احساسي و يا با قصد توجيه نمودن و تنها با ديد عقلاني تحليل نماييم) زمينه اقتصادي داشته و خواه ناخواه در اين حرکتها نگاه اقتصادي نيز تأثيرگذار بوده و از درصد قابل تأملي برخوردار مي باشد. و دولتها نيز بعد ازبالارفتن صداهاي اعتراض جوامع تازه به فکر تحول و تغييرات اقتصادي بر مي آيند.

بر خلاف چنين حکامي، در نظام اسلامي ما، با عنايت به اينکه از اهداف اصلي و عالي نظام، توجه ويژه به معيشت مردم و ايجاد رفاه نسبي براي تمام اقشارو طبقات مختلف جامعه بوده و همواره در طي اين دوران از آغاز شکل گيري انقلاب اسلامي تا به حال اين هدف متعالي مدّ نظر قرار داشته و از اولويت خاص نيز در سياست هاي ابلاغي برخوردار بوده است. و اين اصل به عنوان يک هدف راهبردي کلان نه به عنوان تاکتيک و روش مقطعي مورد پذيرش همگان واقع شده است. چرا که در اين مدت تمام همّ و غمّ مسئولان در دستيابي به اين هدف متعالي که از تأکيد فراوان در آموزه هاي ديني نيز برخوردار بوده وخدمت به مردم و رفع نيازهاي آنان را نيز جزيي از عبادت مي داند بوده است.

بنابراين يکي از دغدغه هاي اصلي نظام نيز رفع مشکلات اقتصادي مردم مي باشد. بنابراين حاکميت اين نوع نگاه کلان و سياست ترسيم شده براي سال جديد، عملياتي نمودن فرآيند ايجاد رفاه اقتصادي و تأمين مناسب نيازهاي ضروري و اوليه اقتصادي مردم (بدون افزايش وابستگي به بيگانگان) و با نگاه تأمين حداکثر نيازهاي اقتصادي در داخل کشور و به دست متخصصان و کارگران متعهد مي باشد.

و- کلمه اقتصاد از کلماتي است که با زندگي انسانها از آغاز پيدايش وحضورش در روي زمين تا به حال با وي عجين شده و از اموري است که در ادامه حيات و چگونگي و شکل زندگي او تأثيري مستقيم داشته است. تعريفي که ازاقتصاد شده آن را به ميانه راه رفتن و ميانه روي کردن و به اندازه خرج کردن و تعادل دخل و خرج را نگاه داشتن دانسته اند. نگاهي که دين مبين اسلام (و به تبع آن نظام ج.ا.ا) به بحث اقتصاد دارد اين نکته مهم است که آن را صرفاً هدف تلقي نمي کند بلکه وسيله ي براي صعود و کمال معنوي انسان بر مي شمرد. و در عين حال نيز نسبت به اين موضوع مهم بي تفاوت نبوده بلکه رفع نياز اقتصادي مردم را نيز در سرلوحه کار خويش قرار داده است. با توجه به اينکه در شعار سال جاري کلمه جهاد در کنار و ابتداي اقتصاد قرار گرفته است نشان از جايگاهي است که اين مهم در مباحث کلان نظام و منويات رهبري قرار دارد. و دسترسي به اقتصادي سالم و پويا و مبتني بر آموزه هاي ديني نوعي جهاد و تلاش وافر را مي طلبد و در رأس امور جاري در سال جاري قرارگرفته است. اين امر مي طلبد که ما به مقوله اقتصاد نگاهي متفاوت با آنچه اکنون در غرب رايج هست داشته باشيم و آن را با مفاهيم و معاني حاکم برفرهنگ اسلامي حاکم بر کشور خودمان تعريف و ترجمه نماييم.

نتيجه:
با عنايت به مطالب مطروحه در بالا اگر نقبي توأم با تدقيق نظر و تحليلي روشن تر در نامگذاري سال 1390 داشته باشيم، در آغازين سال از دهه نوداميد مي رود، روند تسريع بخشي و افزايش و بسط بسترهاي توسعه همه جانبه وموزون و متوازن تمام ابعاد اقتصادي چه در حوزه خرد، ميان و کلان، رشدي دوچندان داشته باشد و انتظار اين است که با حرکت جهشي و سرعت جهاد گونه وعزم حداکثري تمام سطوح و لايه هاي مديريتي کلان و خرد و بدنه کارشناسي دستگاه هاي اجرايي بيش از پيش گام اساسي را در طيّ مسير تبيين وتعيين شده در چشم انداز و افق 1404 جمهوري اسلامي ايران برداريم و در سايه اين جهد و تلاش به اهداف عاليه نشانه گذاري شده در اين چشم انداز که همانا صعود وارتقاء جايگاه نظام در دستيابي به رتبه هاي نخست و بالا در همه زمينه ها به ويژه حوزه گسترده و وسيع اقتصادي است، برسيم. اين انتظاري است که غيرمنطقي و دور از دسترس نخواهد بود.         

"والسلام"

 

 

يكشنبه 14 فروردين 1390 - 9:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری