دوشنبه 27 آذر 1396 - 16:22
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ياسر حمزه لوي

 

آثاري هماهنگ

 

 

 نگاهي به مجموعه داستان صد درجه سانتي گراد

مجموعه داستان صد درجه سانتي گراد اثري است مشتمل بر چهارده داستان کوتاه که توسط نويسندگان مختلفي به رشته تحرير درآمده و به کوشش سارا عرفاني جمع آوري گشته است. آنچه بيش از هر چيز در مورد بررسي اثر فوق به نظر مخاطب مي رسد نداشتمقدمه يا پيضشگفتاري در مورد نحوه و منبع جمع آوري اين داستان ها است. هرچند نمي توان از اين موضوع به عنوان يک نقيصه ياد کرد، اما در چنين آثاري وجود توضيحاتي در مورد نويسندگان متونع آثار مختلف مي توان مفيد و جالب توجه باشد. به هر روي در اين بررسي مي کوشيم نگاهي هرچند مختصر داشته باشيم به هريک از اين آثار و به ذکر توضيحاتي در مورد آن ها خواهيم پرداخت.

صد درجه سانتي گراد عنوان اولين داستان اين مجموعه است که توسط رها پاکان نوشته شده و به عنوان اصلي مجموعه نيز اطلاق گشته است. آنچه بيش از هرچيز در مورد صد درجه سانتي گراد به نظر مي رسد تعداد کم شخصيت هاي اثر و وجود گفتگو هاي ذهني فراوان در آن است. صد درجه سانتي گراد داستان تناقض ها و تفاوت ها در خانواده است که اين بار در دست مايه اي از موضوع ازدواج خود را نشان مي دهد. آرمين و مهتاب به عنوان شخصيت اصلي اثر به خوبي جايگاه خود را در داستان پيدا کرده اند و مي توان گفت نقشي را که بر عهده دارند به خوبي در ذهن مخاطب بازتاب داده اند. نکته ديگر در مورد اين اثر وجود زباني شاعرانه در ان است که بر جذابي و القا پذيري آن در مخاطب، با توجه به تم داستان که عاشقانه است، مي آفزايد.

دومين اثر اين مجموعه با نام بنين کاري است از ساره امين. بنين داراي تمي مذهبي است و به ماجرايي مرتبط با عزاداري هاي ارمنيان در روز عاشورا مي پردازد. در اين اثر شخصيت ها داراي تنوع بيشتري هستند وهمين امر نيز موجب شده که فرصت کمتري براي پرداخت آن ها به وجود بيايد. شخصيت بنين به عنوان تاثيرگذار ترين فرد حاضر در داستان داراي ويژگي هاي لازم بوده اما شخصيت دو دوست مستند ساز آنچنان که بايد و شايد براي مخاطب شناخته شده نمي شود و به نظر مي رسد در اين زمينه نويسنده مي توانست پرداخت بيشتري انجام دهد. از سوي ديگر نيز بايد اشاره اي داشت به موضوع و محتواي داستان که حرف جديد با خود نداشته و به راحتي در دام تکرار افتاده است. در حالي که مي شد با ايجاد کمي پيچيدگي در متن دست کم بر جذابيت هاي روايي اثر افزود.

فرشته شدن سومين اثر مجموعه است که حسين احمديان آن را به رشته تحرير درآورده است. اين اثر نيز ماند بسياري از آثار اين مجموعه محتوايي نسبتا مذهبي دارد و داستان تاثير و تاثر مذهب بر انسان هاست. قرار دادن سفر زيارتي حج به عنوان مايه ي اصلي داستان و آثار آن بر زائر موضوع اصلي اين اثر است. در اين اثر نيز زبان اثر اگر نگوييم شاعرانه، تا حدودي به سمت بيان احساسي وقايع مي رود و مي کوشد با استفاده از اين نوع بيان از زبان دو شخصيت اصلي داستان مخاطب را در فضايي اين سفر که زمينه داستان را نيز تشکيل داده است قرار دهد.

کنار خاک خيس، چهارمين اثر اين اين مجموعه است که به نظر مي رسد يکي از بهترين آثار آن نيز باشد. اين اثر را زهرا پور قربان آفريده است و مي توان ان را از هر نظر داراي ويژگي هاي مثبت دانست. شخصيت پردازي اثر دست کم در مورد سه شخصيت اصلي داستان با قوتي مثال زدني صورت گرفته است و هريک از شخصيت ها به خوبي توانسته اند ويژگي هاي مورد انتظار را در داستان بروز دهند. زبان داستان نيز با ويژگي هاي بيان شده در محتواي اثر همخواني خوبي دارد و هماهنگي خوبي با داستان برقرار کرده است. از طرف ديگر زبان بي باک نويسنده در بيان مسائل و نيزز پيچدگي هاي کوچک اما جذابي که داستان با آن مواجهه شده است از زيبايي هاي ديگر اين اثر خوب است. به هر روي به نظر مي رسد اين اثر مي تواند به آنچه از تاثير گذاري در ذهن مخاطب مي خواهد برسد.

پنجمين اثر اين مجموعه با نام بالاتر از ستاره را ايمان حقاني پرست نگاشته است. اين اثر هرچند از نظر ساختاري داراي ويژگي هاي مثبتي است و نويسنده به خوبي توانسته در صفحاتي مختصر چارچوبي براي داستان خود ايجاد نمايد. اما همچنان از تکرار محتوا رنج مي برد. البته تکرار مجتوا خود بحثي طولاني است و به طور مختصر تنها به اين نکته مي توان شااره کرد که منظور از تکرار محتوا تنها اوردن موضوعي تکراري نيست. بلکه به کار بردن زمينه هاي بيش از حد قلمي شده بدون استفاده از نوآوري خاص در آن ينز مي توان اين حس را در مخاطب اثر ايجاد نمايد. به ره روي آنچه در بالاتر از ستاره مي توان به عنوان نقطه مثبت يادآوري نمود زبان ساده و روان اثر است که داستان خود را با کمترين پيچيدگي بيان مي کند.

من هم براي دريا هستم، يکي ديگر از آثار خوب اين مجموعه است که توسط محدثه رضايي نوشته شده است. در توضيح اين اثر به وضوح مي توان آن را داستاني شاعرانه دانست. استفاده زياد از واژگان با بار احساسي بالا، ترکيب بندي هاي جملات و بيان احساسي آن ها و نامگذاري شخصيت ها با همين هدف، همگي باعث بالا رفتن بار احساي اين اثر شده اند. شايد يکي از نقاط ضعف اثر را بتوان بيان ناهمگون ان دانست که گاهي ذهن مخاطب را خسته مي کند. در واقع شاعرانگي زبان اثر در مواقعي باعث شده که فهم سير داستان و ارتبا شخصيت ها با يکديگر مشکل گردد. هرچند اين موضوع با توجه به زبان اثر تا حدودي طبيعي است اما مي توانست با حفظ تمام ويژگي هاي گفته شده از زبان سر راست تري برخوردار باشد.

روسري آبي هفتمين اثر مجموعه است که توسط هادي اسپناني به نگارش درآمده. اين اثر از سادگي خاصي برخوردار است و با اينکه از موضوعي نسبتا تکراري بهره برده اما با پرداخت کمتر به موضوع و داشتن نگاه از زاويه اي ديگر به آن توانسته جذابيت هايي را در اثر خود ايجاد نمايد. تصور و ذهنيات همسر يک جانباز و پرداخت به وضعيت او در قبال همسرش پس از سال ها زندگي مشترک با او  و کشمکش هايي که اين موضع در ذهن او ايجاد مي کند محتواي اصلي اثر را شامل مي شود. توصيفات خوب نويسنده از اين ذهنيات با استفاده از نماد ها و استعاره ها و گاهي نيز به صورت مستقيم از ويژگي هاي مثبت داستان روسري آبي است.

هشتمين اثر اين مجموعه با نام پارسا، توسط سارا عرفاني به رشته تحرير درآمده است. در مورد اين اثر تنها مي توان اشاره اي داشت به ساخت شخصيت هاي متعدد و متنوع در فرصتي کوتاه؛ که نويسنده از عهده اين امر به خوبي برآمده است. اما همچنان تکرار موضوعي و نبودن نگاهي متفاوت به ان نکته اي است که اين داستان از آن رنج مي برد. به هر روي آثاري که از موضوعات بيشتر قلمي شده به عنوان محتواي خود استفاده مي کنند براي موفقيت نيازمند فاکتورهاي بيشتري نسبت به موضوعات به نسبه بکر هستند.

فائزه شکيبا داستان ليلي را به عنوان نهمين اثر اين مجموعه نوشته است. ليلي اثري است به شدت غمگين و با پس زمينه اي به نام مرگ. در واقع مرگ تم اصلي اين داستان است که در اين اثر هم بيان کننده موضوعي مرتبط با تناقض آدمي با خود و محيط اطراف است. همچنين از زاويه اي ديگر اين اثر به مسئله عشق و عقل و تقابل اين دو مي پردازد و بدون هيچ گونه پيش داوري تنها مي کوشد نتيجه ي يکي از اين اتخاب ها را در مقابل يکديگر به نمايش بگذارد. هرچند بيان داستان نيز اثبات گونه نيست و تنها به ذکر اين ويژگي مي پردازد بدون آنگه بخواهد ان را تعميم دهد.

يک گاز سيب سرخ را مژگان عباسلو نوشته است. دهمين اثر اين مجموعه را نيز مي توان در دسته بهترين هاي مجموعه طبقه بندي کرد. قدرت بالاي شخصيت پردازي اثر در ساخت تمامي شخصيت هاي اثر به چشم مي خورد و فارغ از ميزان حضور شخصيت ها در داستان مي توان گفت تقريبا همه ان ها به خوبي در جايگاه خود قرار گرفته و توصيف شده اند. در کنار اين موضع بيان اثر نيز هماهنگي خاصي با محتواي آ دارد و زبان کم و بيش روايت گونه و شاعرانه اثر در جذب مخاطب بسيار مثبت عمل خواهد کرد. نکته پاياني در مورد يک گاز سيب سرخ، گفتگوهاي رد و بدل شده بين شخصيت هاست که از تنظيم مناسبي برخوردار است و هميشه حرفي بي کم و زياد  براي گفتن دارد.

يازدهمين اثر اين مجموعه با نام قدرت خان و نويسندگي علي اکبر ناسخيان آورده شده است. اولين چيزي که در مورد اين اثر به ذهن متبادر مي شود فضاي کم ارائه آن است. در واقع به اعتقاد نگارنده قدرت خان يا بايد ساده تر روايت مي شد و يا بايد طولاني تر وجزئي تر به آن پرداخته مي شد. تعدد شخصيت هاي حاضر در داستان در فرصتي کوتاه باعث سردگمي شديد مخاطب مي شود و به راحتي رشته اصلي داستان و ارتباطات شخصيت ها با يکديگر را از دست او خارج مي کند. گاهي افرادي در اثر حضور مي يابند که در نهايت هدف از حضور ان ها مشخص نمي شود و گاهي موضعاتي بيان مي شود که در جاي ديگر نيمه تمام مي ماند و در نهايت مخاطب سير روايي آن را از دست مي دهد. هرچند اگر ساده تر و کلي تر به اثر نگهيا بيندازيم فارغ از موضوع ذکر شده اثر داراي زباني قوي و پخته و پايان بندي جذاب و خلاقانه اي است.

دوازدهمين اثر مجموعه با نام ماهي هاي سرخ شده را محمدرضا خردمندان نوشته است. اين اثر مستقيما به بررسي مشکلات خانوادگي و اجتماعي مي پردازد و با آوردن اين موضع مي کوشد داستان خود را به پيش برد. غافل از اينکه تنها آوردن اين بحث که خانواده اي مشکل دارد بدون شااره به مختصات و ويژگي ها و يا علل ان نمي تواند زمينه مناسبي را براي ارائه اثر شکل دهد. در اين اثر در نهايت نه علت دعواي خانوادگي به درستي پيدا مي شود. نه ترک خانه از سوي مادر و نوع رفتار پدر با فرزندش در کلوپ. نکته ديگر در مورد اين اثر بيان واژگان جديد در آن است. استفاده از واژگاني چون پلي استيشن و يا نام بردن متعدداز تيم هاي فوتبال و بازيکنان ان ها و در کل آن واژگاني که کمتر در داستان هاي معمول شنيده مي شود، نيازمند هنرمندي خاصي است که به اعتقاد نگارنده انچان که بايد در اين اثر ننشسته است و نمي تواند مخاطب را با هدف خود همراه کند.

توحيد عزيزي با داستان چهارمين رئيس جمهور، سيزدهمين اثر اين مجموعه را شکل داده است. اين اثر را نمي توان آنچنان داراي مضموني اجتماعي و يا حتي سياسي دانست. شايد بتوان گفت چهارمين رئيس جمهور از نظر محتوايي اثري تک افتاده در اين مجموعه است که با شرح روايتي سياسي جنايي داستان گويي مي کند. البته اين روايت را مي توان روايتي جذاب و داراي ويژگي هاي مثبت و البته داستاني به سنبت نو دانست که داراي موضعي خوب و پاياني جذاب است.

بل احياء عند ربهم... آخرين داستان کوتاه اين مجموعه است. علي محبي در اين اثر مشابه تعداد زيادي از آثار اين مجموعه به موضوعي با دستمايه مذهبي اجتماعي پرداخته است. تغيير انسان ها در طول زمان و شکل گيري عقايد آن در واجهه با بازه هاي زماني مختلف از زندگي آن ها موضوعي است که در اين اثر به آن پرداخته شده. از نظر ساختاري مي توان توصيف مختصر و جذاب نويسنده از فضاها و آدم هاي شکل دهنده داستان در موقعيت هاي مختلف ا مورد توجه قرار داد.

در نهايت بايد گفت مجموعه داستان صد درجه سانتي گراد، با وجود آنکه همانطور که در ابتداي بررسي گفتيم هيچ توضيحي در مورد شکل جمع آوري آثار داده نشده است؛ از ويژگي هاي مثبت زيادي برخوردار است و آثار آن را مي توان در درجه مطلوبي از کيفيت ارزيابي نمود. همچنين هماهنگي ضمني بين آثار آورده شده در مجموعه نيز از ويژگي هاي ديگري است که بر يک دستي اثر مي افزايد و آن را داراي هدفي خاص نشان مي دهد.

با تشکر از کارگاه قصه و رمان (مرکز آفرينش هاي ادبي) حوزه هنري و آرزوي توفيق براي خانم سارا عرفاني و نويسندگان اين اثر ارزشمند

 

 

 

دوشنبه 16 اسفند 1389 - 14:40


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری