شنبه 29 تير 1398 - 1:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

حجت الاسلام كاظم لطفيان
مديركل سازمان تبليغات اسلامي استان خراسان جنوبي

 

تبيين الگوي مصرف از نگاه معارف ديني

 

 

 

در نظام ديني انسان اشرف مخلوقات و خليفه الهي بر روي زمين است به گونه اي که همه هستي به تسخير او در آمده است.؛ "و سَخّرَ لَکُم ما فِي السّمواتِ و مَا في الاَرضِ جَميعاً مِنهُ انّ في ذَلکَ لايَاتٍ لِقَومٍ يَتَفَکّرونَ"1و آن چه در آسمان ها و زمين است را مسخر شما کرد که همه از اوست.

قطعاً در اين امر براي مردمي که مي انديشند، نشانه هاست. هدف از نظام سازي نيز تحقق عدالت و کاهش فاصله طبقاتي و هدف از بعثت پيامبران نيز ارايه يک نظام جامع و منسجم به منظور اجراي عدالت در همه زمينه ها، تأمين معيشت و رفاه مردم، ترويج احسان و خدمت رساني است. بنابراين امتياز بارز جامعه پويا اعتقاد به داد و ستد پاک و بي شائبه است و تأمين معيشت زندگي و استفاده صحيح از منابع در اختيار، همسان جهاد در راه خدا شمرده شده است. تلاش در راستاي بهبود زندگي ناشي از قوت ايمان انسانهاست. از سوي ديگر تشريع قوانين در نظام ديني نيز به منظور مهار نيازها و خواسته هاي بي نهايت بشر و جهت گيري آن در راستاي تکامل جامعه است. تشريع حلال در فقه اسلامي نيز به منظور اجازه تصرف در اموري است که به حال جامعه و سلامت آن مفيد است و تشريع حرام نيز به منظور پيشگيري از مواردي است که در رسيدن به تکامل معنوي آن مانع ايجاد مي کند. حتي تعبير "طيب" در برابر "خبيث" در متون ديني بيانگر اين است که نوشيدني ها و خوراکي ها در صورتي مباح مي شود که حيات طيبه انسان را  تهديد نکند. ناگفته نماند که در برخي موارد اسلام سفارش به خوردن، آشاميدن و ... مي کند به عنوان مثال در برخي روايات آمده است اگر کسي چهل شبانه روز گوشت نخورد در گوش او اذان بگوييد. يعني نه زياده روي در مصرف گوشت، نه خودداري از مصرف آن در مدت زماني معين.

نکوهش اسلام از پرخوري نيز براي اين است که علاوه بر ضررهاي جسماني او را از ياد خدا غافل و در مسير عبادت خلل ايجاد مي کند.

نا گفته نماند که اصل اولي در استفاده از نعمت ها حليت آن است و هيچ کس حتي فرستاده خدا حق ندارد از آن چه که خدا حلال فرموده است، رويگردان شود. بنابراين آدمي از هر گونه رويگرداني که آدمي را در تنگنا قرار دهد، منع شده است. به عبارت ديگر اسلام نگاه افراط و تفريط در همه حوزه ها را نکوهش و به رعايت اعتدال سفارش فرموده است، زيرا مي خواهد انسان سازنده خود و جامعه باشد و چنانچه اين اتفاق نيفتد، هدف خلقت نيز تحقق نخواهد يافت. از اين رو انسان حق ندارد در انفاق و احسان که بسيار بدان سفارش شده است، نيز زياده روي کند تا خود به سختي و حرج بيفتد.

تشريع مکروه و مستحب نيز براي اين است که به عنوان يک عامل محرک ويژه و يا بازدارنده بتواند مسير صحيح زندگي را تضمين نمايد.

همه اين ها براي آن است که انسان از جاده اعتدال که امت اسلامي در قرآن کريم به آن زيبنده شده است؛ خارج نگردد"وَ کَذلِکَ جَعَلناکُم اُمّهً وَسَطاً لِتَکُونُوا شُهَداءَ عَلَي النّاسِ وَ يَکُونَ الرّسُولُ عَلَيکُم شَهيدا2" و بدين سان شما را امتي ميانه قرار داديم تا بر مردم گواه باشيد و پيامبر بر شما گواه باشد. امت ميانه امتي است که در همه شئون اعتدال داشته باشد. نقطه مقابل اعتدال، اسراف است که به عنوان يک بيماري، حال و آينده يک جامعه را تهديد مي کند و حيات طيبه افراد را نبز به خطر مي اندازد. قرآن کريم بيش از 13 بار اسراف را نکوهش کرده و در روايات نيز نابودي انسان و جامعه نتيجه اسراف بيان شده است.

اگر مي بينيم اسلام حتي در مصرف آب وضو و مانند آن ميزان و معياري تعيين کرده است، شايد به خاطر نهادينه ساختن الگوي صحيح براي تسرّي به ساير بخش هاي زندگي باشد.

اگر در آيين راستين ما آن همه احترام به نان سفارش شده، تا آن جا که مبادا نان سوخته اي لگدمال شود، نيز به خاطر استفاده بهينه از اين نعمت الهي است.

با اين بيان کوتاه روشن مي شود که ما در حوزه راهبردها مشکل نداريم، بلکه مشکل در مدل ها و الگوهايي است که جامعه دنباله رو آن است و بازگشت به الگوهاي سفارش شده در قرآن و روايات تنها راه عزت و اقتدار جامعه اسلامي است.

اين پرسش بسيار بجاست که کشوري که در توليد ثروت با افزايش شاخص ها روبرو بوده، چرا هميشه رشد مصرف بيش از توليد ثروت بوده است؟ حقيقت آن است که آمار ارائه شده رسمي و غير رسمي در حوزه مصرف منابع کشور وضعيت بسيار نگران کننده اي را نشان مي دهد و بي توجهي به آن بحران هاي اجتماعي، سياسي و حتي امنيتي را فراروي کشور قرار خواهد داد.

تجمل گرايي به عنوان يک آفت در زندگي، حرص و آزمندي به بار مي آورد و حرص و آزمندي به تعبير قرآن کريم بي تابي در برابر فشارهاي زندگي و نابردباري در کمک رساني و انفاق به ديگران و در نهايت از دست رفتن آرامش و آسايش را به دنبال خواهد داشت.

 



1 سوره جاثيه ، آيه 13 براي اطلاعات بيشتر ر. ک : لقمان،20. حج،65. ابراهيم32و نحل 14.

2 سوره بقره، آيه 143

 

 

شنبه 14 اسفند 1389 - 13:58


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری