سه‌شنبه 21 آبان 1398 - 11:49
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

حدائق‌المقربين

 

 

 

حدائق‌المقربين / حديقه پنجم و باب ششم و هفتم از حديقه چهارم

تاليف : ميرمحمد صالح بن عبدالواسع حسيني خاتون آبادي

به تصحيح : مير هاشم محدث

چاپ و شمارگان : اول 1389 – 3000 نسخه

ناشر : شركت چاپ و نشر بين‌الملل

 

حدائق‌المقربين كتابي است كلامي كه در بيان احوال ملائكه ، پيامبران و امامان شيعه كه در ضمن آن شرح حال صد و چهل و سه نفر از صحابه ، تابعين ، ياران هركدام از ائمه معصومين – صلوات الله عليهم – و علماي شيعه ، از كليني تا مجلسي دوم در آن آمده است . اين كتاب در پنچ حديقه و هر حديقه در چند باب نگاشته شده است كه عبارتست از :

-        حديقه اول : در احوال ملائكه در هفت باب .

-        حديقه دوم : در تفضيل بعضي از انبياء و مرسلين بر بعضي ديگر و برتري آنان بر ملائكه در هفت باب .

-        حديقه سوم  : در تفضيل رسول خدا و ائمه هدي – عليهم التحيه و الثناء – بر همه عالميان در چهارده باب .

-        حديقه چهارم : در تفضيل حضرت فاطمه زهراء – صلوات الله عليها – بر همه زنان عالم در هفت باب . در اين حديقه بيست و يك نفر از « نساء طاهرات » نيز ذكر مي‌شوند .

-        حديقه پنجم : در بيان جمعي از اخيار كه بر حسب درجه ، بعد از انبيا و ائمه – عليهم الاسلام – هستند . اين حديقه نيز مشتمل بر هفت باب است . در اين حديقه ذكر صد و هفت نفر از نياكان و پاكان آمده است .

مولف كتاب حاضر ميرمحمد صالح بن عبدالواسع حسيني خاتون آبادي است . او شاگرد و داماد علامه محمد باقر مجلسي و يكي از نويسندگان پركار عصر صفوي و فردي از افراد خاندان خاتون آبادي‌هاي اصفهان است كه از خاندان‌هاي علمي و خوش‌نام و سرافراز قرون يازدهم و دوازدهم اصفهان بوده است . از شاگردان معروف خاتون‌آبادي مي‌توان به شيخ عبدالنبي قزويني ، صاحب تكمله امل الامل اشاره كرد . شاگرد ديگر او ملا ابوالحسن شريف عاملي نباطي مولف فوائد الغرويه است .

در بحث سيري در محتواي كتاب حدائق‌المقربين به مباحث ذيل اشاره مي‌شود : 1 – مولف از اينكه علم دوستي حقيقي جاي خود را به بطالت و وقت‌كشي داده است افسوس مي‌خورد . 2 – خاتون آبادي نتوانسته ضديت خود با تصوف و فلسفه را بپوشاند . 3- مولف در جايي ديگر بازگفته است :  از آنچه گفتيم مفهوم مي‌گردد كه گروهي كه به علوم حكمي مربوط و اوقات خود را صرف اشارات و شفا مي‌نمايند و مسائل هيولي و صورت را تنقيح مي‌نمايند از جمله علماي دين نيستند و در نشئت قيامت در زمره جهال محشور خواهند بود . 4 – در حالي كه مولف در مقدمه كتاب يك صفحه تمام القاب مشمئزكننده در مدح شاه سلطان حسين صفوي نالايق بيان كرده است ، بيش از يك صفحه درباره پرهيز از خوردن طعام ناپاك قلم‌فرسايي مي‌كند 5 – درباره علت اشتهار ميرداماد به اين لقب نوشته است : و سبب اشتهار او به اين لقب آن است كه والد او داماد شيخ علي و مشهور به داماد بود ؛ پس او خود را نيز ملقب به لقب والد ساخت . 6 – تاريخ تاليف حدائق‌المقربين به تصريح خود مولف ، در سال 1115 هجري قمري بوده است « و در تاريخ تاليف اين رساله ، قريب به پنج سال است كه او ( علامه محمدباقر مجلسي ) رفته است . فوت مجلسي در سال 1110 ه. ق بوده است .  7 - مولف وعده تاليف دو كتاب ديگرش را در فحواي مطالب اين كتاب داده است . 8 – مولف مي‌گويد : شرح كافي او ( محمدباقر مجلسي ) ناتمام است . 9- خاتون آبادي در شرح حال پدرزنش – علامه محمد باقرمجلسي – وقتي صحبت از بحارالانوار او مي‌كند ، مي‌گويد : چنين كتابي تا امروز در ميان علماي شيعه مصنف و مولف نشده و بدون تاييد الهي كسي را قدرت بر نوشتن چنين كتابي نيست .

خاتون آبادي با سي و شش كتاب و رساله از پركارترين نويسندگان عصر خود بشمار مي‌آيد .  باب ششم و هفتم حديقه چهارم كتاب حاضر در بيان بعضي از نساء طاهرات و بقيه زوجات طاهرات حضرت رسالت – صلي‌الله عليه و آله – و در بيان نساء مكرمات ديگر است . اين باب‌ها با ذكر احوال حوا ، ساره و هاجر ، مادر موسي ( ع )‌، كلثوم خواهر موسي ( ع) آغاز مي‌كند و به نرجس خاتون مادر حضرت صاحب‌الامر ( عج ) ختم مي‌شود .

حديقه پنجم كتاب حاضر در بيان جمعي از اخيار كه به حسب درجه و مرتبه بعد از انبياء و ائمه ابرار عليهم صلوات الله الملك الجبارند و اين حديقه مشتمل بر باب‌هاي زير است : باب اول در بيان گروهي از صديقان كه نزد خداوند عالميان مقرب بودند . باب دوم در بيان صحابه حضرت رسول ( ص) و منازل ايشان . باب سيم در بيان اصحاب حضرت اميرالمومنين ( ع) و ساير ائمه طاهرين صلوات الله عليهم اجمعين . باب چهارم در بيان جمعي از اكابر علماي دين كه در زمان غيبت امام بوده‌اند و در نزد حق‌تعالي گرامي و مقرب‌اند . باب پنجم در بيان گروهي از مقربان از اهل اين اعصار و ازمان . باب ششم در بيان فضايل سادات رفيع الدرجات . باب هفتم در بيان فضيلت مومنان .

در اين باب‌ها به شرح احوال سلمان فارسي رضي‌الله عنه ، ابوذر غفاري رضي‌الله عنه ، مقداد بن اسود كندي ، عمار بن ياسر ، حذيقه بي اليمان ، فضيل بن يسار ، جابر بن يزيد جعفي ،‌ ابوالحسن علي بن محمد سمري ،‌ ابن ادريس  علامه حلي ، سيد محمد موسوي عاملي ،  ميرمحمد باقر ملقب به ميرداماد و مولا محمد باقر مجلسي مي‌پردازد .

درباره ميرمحمد باقر ملقب به ميرداماد در كتاب حاضر مي‌خوانيم :

" دخترزاده شيخ علي كركي است و سبب اشتهار او به اين لقب آنست كه والد او داماد شيخ علي و مشهور به داماد بود ؛ پس او خود را نيز ملقب به لقب والد خود ساخت . علم و فضل او ، خصوصا ً در علوم عقليه ، مستغني است از ذكر و بيان . و بسيار متعبد بود و مواظبت بر تلاوت و اوراد بسيار مي‌نموده است . از يكي از ثقات استماع نمودم كه مي‌فرمود كه « آن بزرگوار شبي پانزده جزء قرآن تلاوت مي‌نموده است . مصنفات بسيار در كتب عقليه دارد و در خدمت خاقان گيتي‌سان ونواب رضوان مكان – انارالله برهانهما – گرامي بوده و در سال هزار و چهل ( 1040 ) در مابين كربلاي معلي و نجف اشرف به رحمت الهي واصل شد و در نجف اشرف مدفون گرديد . رزقنا الله تعالي و ساير المومنين بمنه و كرمه . "

باب هفتم كتاب حدائق‌المقربين در بيان فضيلت مومنان است : " بدان كه ايمان ، برحسب عرف آيات و احاديث ، معاني مختلفه و درجات متفاوته دارد ، پس مومن نيز ، يعني صاحب ايمان ، بر معاني مختلفه اطلاق مي‌شود : اول: در مقابل مخالف . يعني هر مسلماني كه شيعه اثني عشري باشد و اعتقاد به امامت ائمه اثني عشر داشته باشد .  دوم : در مقابل فاسق . چنانچه حق تعالي مي‌فرمايد « افمن كان مومنا ً كمن كان فاسقا ً لايستوون »؛ يعني ، آيا آن كسي كه مومن باشد مانند آن كسي است كه فاسق باشد ؟ مساوي نيستند ». و مومن ، به اين معني ، آن كسي است كه با وجود ايمان به معني اول ترك گناهان كبيره كرده باشد و بر گناهان صغيره اصرار ننموده باشد و اگر به ندرت گناه صغيره كرده باشد ، از مومن به اين معني  بيرون نمي‌رود. "

كتاب حدائقه‌المقربين با تتمه‌ و بيان حديث طويلي كه مشتمل بر سوال‌هايي كه يهودي از حضرت اميرالمومنين (ع) در باب تفضيل آن حضرت بر پيغمبران گذشته و همچنين تفضيل امت آن حضرت بر امم سالفه مذكور است پايان مي‌پذيرد .

حدائق‌المقربين تاليف ميرمحمد صالح ‌بن عبدالواسع حسيني خاتون‌آبادي و به تصحيح ميرهاشم محدث در چاپ اول خود با تيراژ 3000 نسخه و با قيمت 50000 ريال توسط شركت چاپ و نشر بين‌الملل انتشار يافته است .

 

 

 

يكشنبه 8 اسفند 1389 - 9:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری