جمعه 28 دی 1397 - 16:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

روايت گل سرخ

 

 

 

 

روايت گل سرخ / برگزيده حكايات امام حسين ( ع ) در متون كهن فارسي

به كوشش : مهدي الماسي

نوبت چاپ و تيراژ : اول 89 – 2500 نسخه

ناشر : انتشارات سوره مهر وابسته به حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي

 

روايت گل سرخ به كوشش مهدي الماسي به برگزيده حكايات امام حسين ( ع ) در متون كهن فارسي مي‌پردازد . تاريخ طبري نوشته ابوجعفر محمدابن جرير طبري ،‌ شرح التعرف لمذهب التصوف نوشته مستملي بخاري ، شرف‌النبي نوشته واعظ خرگوشي ، شهاب الاخبار نوشته قاضي قضاعي ، كشف‌المحجوب جلايي هجويري ، تاج‌التراجم نوشته ابومظفر شاهفور ، سياست‌نامه نوشته خواجه نظام‌الملك ، تفسير سورآبادي نوشته ابوبكر عتيق نيشابوري ، نزهه‌الكرام نوشته محمد بن حسين ، كيمياي سعادت نوشته غزالي ، احياء علوم‌الدين نوشته امام محمد غزالي ، كشف‌االاسرار نوشته ابوالفضل ميبدي ، روح‌الارواح نوشه شهاب‌الدين احمد ، روض‌الجنان نوشته ابوالفتوح رازي ، ابوالفتوح نوشته ابومحمد احمد ، تذكره‌الاولياء نوشته عطار نيشابوري ،‌ جوامع الحكايات محمد عوفي ، تحفه‌الابرار عمادالدين حسن ، مصابيح القلوب نوشته ابوسعيد حسن ، تجارب‌السلف نوشته هندوشاه بن سنجر ، نفايس الفنون نوشته شمس‌الدين محمد ، مصباح‌الهدايه نوشته عزالدين محمود ، مناقب العارفين نوشته شمس‌الدين احمد ، ينبوع‌ الاسرار نوشته كمال‌الدين حسين  جواهر الاسرار نوشته كمال‌الدين حسين ، روضه‌الصفاء نوشته ميرخواند ، حبيب‌السير نوشته غياث‌الدين خواند مير ، آثار احمدي نوشته احمد بن تاج ، حدائق الحقايق نوشته ملا معين الدين فراهاني ،‌  روضه‌الشهداء نوشته ملاحسين واعظ ، لطائف الطوائف نوشته فخرالدين علي ، شرح احتجاج نوشته نظام‌الدين احمد ، انيس المومنين نوشته محمد ابن اسحاق ، بهارستان نوشته عبدالرحمن جامي ، منهج الصادقين نوشته ملا فتح‌اله كاشاني ، حديقه‌الشيعه نوشته مقدس اردبيلي ، مجالس المومنين نوشته قاضي نوراله شوشتري ، لطايف الغيبه نوشته سيد احمد بن زين‌العابدين ، روضه‌الانوار نوشته  محقق سبزواري ، جلاء العيون نوشته محمد باقر مجلسي ، عين الحيات نوشته محمد باقر مجلسي ، روضه الجنان نوشته حافظ حسين كربلايي ، عنوان الكلام نوشته آخوند ملامحمد باقر فشاركي ، ناسخ التواريخ نوشته ميرزا محمد تقي خان كاشاني ، اكليل المصائب نوشته محمد بن سليمان تنكابني ، فيض الدموع نوشته محمد ابن ابراهيم نواب و قمقام زخار نوشته فرهاد ميرزا از جمله متون كهني هستند كه در 477 صفحه درباره امام حسين (ع) توسط مهدي الماسي مورد بررسي قرار مي‌گيرند .

مهدي الماسي مقدمه كتاب خود را با اين شعر درباره امام ( ع ) آغاز مي‌كند :

اي خون اصيلت به شتك‌ها ز غديران

افشانده شرف‌ها به بلنداي غديران

جاري شده از كرب  و بلاء آمده  و آن گاه

آميخته با خون سياووش در ايران

تو اختر سرخي كه به انگيزه تكثير

تركيد بر آيينه خورشيد ضميران

مهدي الماسي بر اين نكته تاكيد مي‌كند كه كربلاء و شهادت امام حسين ( ع ) و ياران باوفايش ، آن هم بعد از شصت سال از هجرت پيامبر اكرم ( ص ) و دوران اوج گسترش اسلام در سراسر جهان همچون زخمي در پيكر مناديان پيام معنويت اسلامي بود . خبر واقع به سرعت در جهان اسلام منتشر شد و روز به روز ابعاد تازه‌اي پيدا كرد و تاثير فوق‌العاده‌اي بر ذهن مسلمانان عرب و غير عرب به جا گذاشت . صداي عاشوراييان تا به روزگار ما در چهار سوي جهان طنين دارد و آشنا و بيگانه شيفه پيام خوني است كه مظلومانه در دفاع از حريم اسلام و آزادگي و حق و شرف انساني بر زمين سوزان كربلاء جاري شد . از ديدگاه الماسي از سال 61 هجري قمري تا به امروز واقعه كربلاء به زبان‌ها و شيوه‌هاي مختلف نقل و از جوانب متفاوت ارزيابي ، تحليل و تفسير شده است . آثار مكتوبي كه در پيوند با موضوع عاشوراء پديد آمد گستره متنوعي را در برگرفت و محدود به كتاب‌ها نشد و پيام عاشوراء در زندگي مردم حياتي آشكار و پنهان پيدا كرد . حركت اصلاح طلبانه امام كه ريشه در اصل امر به معروف و نهي از منكر داشت فرهنگي خاص خود آفريد و در باور مردمان تكثير شد و در فرهنگ سرزمين‌هاي مختلف جلوه‌هاي متنوعي پيدا كرد . فرهنگ عاشورا در ميان ايرانيان ، كه مشهور به شيفتگي به امام و راه و رسم وي هستند ، با شكوه تر از جاهاي ديگر ظاهر شد ؛ چنان كه هم در باورهاي عاميانه جايگاه ويژه يافت و هم در انديشه فرهيختگان .

از ديدگاه نويسنده در آثار مكتوب بازمانده از ساليان و سده‌هاي گذشته ، در نقل ، روايات و تفسير زندگي امام حسين (ع) و وقايع عاشورا با سه رويكرد مواجه هستيم :  1 -  رويكرد خيال‌پردازانه و اسطوره‌اي و عاطفي كه مبتني بر غلو در ابعاد شخصيتي قهرمانان و حوادث است و بر ايجاد ارتباط قلبي با شخصيت‌هاي واقعه تاكيد مي‌كند .  2- رويكرد تعقلي و تحليلي است كه بر پايه مستندات تاريخي با در نظر گرفتن عوامل مختلف سياسي و اجتماعي و جامعه‌شناختي و مذهبي دوران واقعه به تفسير و تحليل وقايع و آموزه‌هاي عاشوراء از ابعاد مختلف مي‌پردازد . 3 – رويكرد سوم ، تفسير عرفاني وقايع عاشوراء مورد توجه و نظر است ؛ همچون مثنوي‌هاي گنجينه‌الاسرار عمان ساماني و زبده‌الاسرار صفي عليشاه .

مهدي الماسي محور اصلي هه حكايات را موضوع زندگي امام حسين (ع) زندگي و شخصيت امام مي‌داند . بسياري از مطالب نقل شده ، از كتب مختلف ، به لحاظ محتوايي شباهت‌هاي بسياري به هم دارند . بدين سبب تلاش نويسنده تلاش كرده كه تا جايي كه ميسر است از هر كتاب حكاياتي را نقل كند كه در برگيرنه نكاتي تازه باشد و يا گزينش حكايات از كتاب‌ها به گونه‌اي است كه في‌المثل با وجود  اشتراك موضوعي همه حكايات دو كتاب ، از يكي حكايات را به نحوي گزينش كند كه موضوع آنها با انتخابي از كتاب ديكر متفاوت باشد . ترتيب كتاب‌ها بر اساس تاريخ تاليف و يا با توجه به زمان زندگي و مرگ مولفان آنها تنظيم شده است و از اين جهت امكان پيگيري روند تحول و تطور نثر فارسي از قرن چهارم تا دوران قاجار براي خوانندگان و علاقه‌مندان چنين مباحثي آسان شده است .

بخشي از برگزيده حكايات متون كهن فارسي درباره امام حسين (ع) در تاريخ طبري نوشته محمد ابن جرير طبري و روضه‌الصفاء ميرخواند بدينگونه است : ‌

طبري مفسر و فقيه مشهور ايراني يكي از بزرگ‌ترين مورخان عالم اسلام است . طبري همه عمر خود را صرف تحصيل و تحقيق و تاليف كرد و در تاريخ ، علوم قرآني ، تفسير ، اخلاق ، رياضيات و طب و لغت و صرف و نحو عربي استاد شد . مهم‌ترين اثر او كتاب مشهور تاريخ الامم و الملوك مشهور به تاريخ طبري است . اين كتاب از قديمي‌ترين آثار نثر فارسي به شمار مي‌رود و از لحاظ موضوع تاريخي در برگيرنده تاريخ پيامبران  و سلاطين از بدو آفرينش تا آغاز قرن چهارم هجري است و از لحاظ كاربرد و واژه‌هاي اصيل فارسي نوع نگارش ، قابل توجه و داراي نثري مرسل و روان است . در بخشي از تايخ طبري مي‌خوانيم :

" و روز چاشتگاه شد و ياران حسين – رضي‌الله عنهم – تشنه شدند . عمرو ابن الحجاج بر ميسره عمر بود گفت : اين مردمان حسين دل به مرگ نهاده‌اند ، ما از ايشان يكي نكشيم تا ده از ما نكشند . ما را به يكباره حمله بايد كردن ، كه اگر هركسي مشتي خاك بر ايشان افكنيم ، همه را زير خاك كنيم . پس عمر تيراندازان را پيش آورد و تيرباران كردند بر لشكر حسين – رضي‌الله عنه –  و جمله اسبان را به تير زدند  ، مگر اسب حسين و آن پسرش . و با وي دو پسر بود  يكي علي‌اكبر نام و كهتر را علي اصغر نام بود و اين علي كهتر هفت ساله بود . و حسين و علي مهتر بر اسب بودند و ديگر همه پياده ماندند . و لشكر عمر به يكباره حمله كردند و عمرو ابن الحجاج از ميمنه و شمر از ميسره ، و گرد برخاست و نخستين كسي كه اندر آن حمله كشته شد مسلم بن عوسجه الاسدي بود ، و مهتر همه ياران حسين بود ،‌ و شمر – لعنته‌الله – سوي خيمه حسين بن علي شد و سكينه دخت حسين  ، ام كلثوم ، خواهر حسين ، دختر علي ‌در آن خيمه بودند و بسيار زنان و كودكان و اهل بيت . پس شمر آتش خواست تا  آن خيمه را بسوزد . نافع بن هلال حمله كرد و او را از آنجا دوركرد . شمر برفت و بر اسب ديگر نشست و حمله كرد . وقت نماز بود ،‌حسين آواز كرد كه : نماز كنيم .

-          نويسنده كتاب روضه‌الصفا  محمد بن سيد برهان الدين خاوندشاه بن كمال الدين محمود معروف به  ميرخواند در سال 838 ه . ق متولد شد . وي در بلخ متولد شد و دانشمندي مبرز شد . سپس به هرات رفت و از مصاحبت علماي آنجا نيز توشه‌ها برداشت . وي در سال 903 ه . ق وفات يافت . روضه‌الصفا اثر عظيم و حجيم ميرخواند و تاريخ عمومي جامع فارسي است كه حوادث تاريخ عالم را از آغاز خلقت تا ظهور اسلام و پس از آن تاريخ اسلام را تا عهد سلطان حسين بايقرا ذكر مي‌كند . در بخشي از اين متن كهن مي‌خوانيم كه : " ابن زياد به عمرسعد پيغام داد كه امام حسين – رضي‌الله عنه – و اتباع او را از تصرف در آب فرات مانع آيد و به اين بهانه متمسك شدند كه بني هاشم آب را عثمان بن عفان بازداشته بودند . و عمر بي سعد ، عمرو بن حجاج را با پانصد سوار جهت ضبط آب تعيين نمود و اين حادثه قبل از شهادت امام مظلوم به سه روز روي نمود و چون عطش بر امام حسين و اتباع او استيلا يافت برادر خود عباس را با سي و سه سوار و بيست پياده به طلب آب فرستاد و ميان عمرو و عباس محاربه واقع شد ، عباس غالب آمد و پپادگان مشك‌ها پرآب كردند و عباس با سواران به حمايت ايشان قيام نمودند تا آب را به لشگرگاه رسانيدند . "

 

روايت گل سرخ به كوشش مهدي الماسي در چاپ اول خود با تيراژ 2500 نسخه و به قيمت 7200 تومان توسط انتشارات سوره مهر وابسته به حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي به چاپ رسيده است .

 

 

 

چهارشنبه 4 اسفند 1389 - 13:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری