چهارشنبه 26 مهر 1396 - 12:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان كردستان

 

گفتمان‌هاي ديني- اجتماعي، سد مستحکمي در برابر جنگ نرم بيگانگان است

 

 

گفت‌و‌گو با حميدرضا ترکمندي استاد دانشگاه و از اساتيد گفتمان‌هاي ديني کردستان

 

     با وجود تبليغات منفي بيگانگان، اثرات مطلوب سخنراني و جلسات گفتمان ديني بر کسي پوشيده نيست و حتي بنا به مستندات موجود، تشکيل جلسات سخنراني پرشور، دعوت به سخنراني‌هاي شبانه، دعوت از سخنرانان مشهور دنيا براي ايراد سخنراني و غيره  يکي از شيوه‌هاي رايج و موثر کشورهاي توسعه يافته، از صده پيش تا‌کنون در جهت اقناع يا تغيير نگرش مخاطبان بوده و هست  و هنوز خاصيت سخنراني در غرب، براي آنان نه تنها کاهش نيافته بلکه بهاي بيشتري بدان مي‌دهند. با توجه به اينکه جنگ نرم، هيجان ساز، جاذبه‌دار، ترديد آفرين، نمادساز و دلسرد کننده است، دشمن به تمام جوانب  فعاليت‌هاي اثر بخشي که براي مقابله با آثار مخرب آن، صورت مي‌گيرد ،حمله کرده و سعي در خنثي سازي کارايي فعاليت‌هاي مقابله‌اي، من جمله اقداماتي براي آگاه‌سازي نسل نوجوان و جوان از طريق سخنراني و گفتمان‌هاي ديني دارد.

متن زير با موضوع  "اهميت برگزاري جلسات گفتمان ديني و برنامه هاي سخنراني به عنوان يکي از موثر ترين شيوه هاي تبليغي"  ، چکيده مصاحبه  شهين مولودي کارشناس روابط عمومي اداره تبليغات اسلامي بيجار  با  حميد رضا ترکمندي مدرس گفتمان هاي ديني و ارتقاي منابع انساني، که داراي مطالعات و بررسي هاي تطبيقي در اين رابطه بوده و  تاکنون سخنرانيهاي عمومي و گفتمان هاي زيادي را در ميان اقشار مختلف داشته اند، مي باشد.

   لطفا" مقدمه اي در باره اهميت سخنراني و گفتمان براي نوجوانان بيان نماييد .

 انسان‌ها در هر دوره سني به دريافت اطلاعات جديد نياز دارند ، اما از سنين حدود 11 سالگي تا 19 سالگي بايد در جهت ارائه اطلاعات و  آگاه سازي مخاطبان اقدامات ويژه اي صورت گيرد و حائز اهميت است . از زمانى كه روان‏شناس ، استنلى هال ، با استفاده از فعل لاتين  adolecere، كلمه(adolescence) به‏معناى «نوجوانى» را براى مشخص‏كردن يكى از مهم‏ترين و پرآشوب‏ترين دوره‏هاى حيات انسانى وضع كرد ،صد سال مى‏گذرد. او كه پايه‏گذار بررسى‏هاى روان‏شناسانه درباره بلوغ و نوجوانى است، در كتاب دو جلدى خود كه در سال 1904منتشر شد، وجود نوجوان را آوردگاهى توصيف كرد كه در آن افكار و احساسات، معنويت‏گرايى و هوسرانى، شادى و غم، پندارگرايى و واقع‏بينى، استقلال‏خواهى و وابستگى، روى در روى هم قرار مى‏گيرند و آرام و قرار را از نوجوان سلب مى‏كنند. به‏همين خاطر «هال » اين دوره بين بى‏خيالى و وابستگى كودكى و تعهد و پختگى بزرگسالى را دوره «طوفان و فشار » ناميد(برگر ، 1991مى‏يرز ، 1998)

       با آن كه دو نفر از پيشگامان مردم‏شناسى فرهنگى يعنى «مارگارت ميد » در 1928و « روث بنديكت » در 1938در آثار خود نشان دادند كه نظريه طوفان و فشار در بسيارى از فرهنگ‏هاى غيرغربى صدق نمى‏كند، اما در طول سال‏هاى قرن بيستم، رسانه‏هاى جمعى به‏پيروى از روان‏شناسان و تحليل‏گران مسائل اجتماعى بر مشكل‏زابودن دوره پرهيجان نوجوانى تأكيد كردند و سركشى، خودمحورى، بزهكارى، دردسرآفرينى و اختلالات روانى و رفتارى نوجوانان را فرياد زدند (لاهى ، 1998).  در سال‏هاى اخير، اين تصوير منفى از نوجوانى تا حدى كم‏رنگ شده است. در يك بررسى روى بيش از20000نفر نوجوان با موضوع سازگارى روانى، حدود90 % آنها اظهار كرده بودند كه «از زندگى لذت مى‏برند، احساس نشاط و نيرو مى‏كنند، بيشتر وقتها شاد هستند، معمولاً خود را كنترل مى‏كنند و حتى اگر غمگين باشند مى‏توانند با شنيدن لطيفه‏هاى خوب بخندند» .

       با اين حال نبايد از ياد برد كه به‏دليل بروز تغييرات زياد و چشمگير جسمى، عاطفى، ذهنى، اخلاقى و اجتماعى در وجود نوجوان، از سوئى و ناهماهنگ‏بودن عرصه‏هاى تربيتى، آموزشى و فرهنگى جامعه با اين دگرگونى‏ها از سوى ديگر و نيز آشكارشدن نارسايى‏هاى توارثى و خانوادگى سالهاى پيش به‏خاطر اين تغييرات و ناهماهنگى‏ها، حدود 30 درصد نوجوانان دچار مشكلاتى از قبيل افسردگى، وسواس، اضطراب شديد و پايدار، روان‏پريشى، خودكشى، استعمال سيگار، سوءمصرف مواد مخدر و الكل، فرار از خانه، فرار از مدرسه، افت درسى، ترك تحصيل، انواع بزهكارى‏ها، انحرافات جنسى، ابتلا به بيمارى‏هاى مقاربتى مانند ايدز و... مى‏شوند. به‏گفته‏ى مؤلف «دايرة المعارف روانى جنسى» ميل جنسى و قدرت‏طلبى دو انگيزه اصلى رفتار نوجوان است. او براى بدست‏آوردن قدرت، گاه به‏پديده‏هاى خيالى مانند مواد مخدر روى مى‏آورد و گاه مى‏كوشد از راههاى واقعى مانند ورزش و يا فعاليت‏هاى فكرى، به‏خصوص در جمع همسالان، خود را نيرومند و توانا نشان دهد. بيدارى جنسى نيز او را به‏سوى كنجكاوى غريزى، رابطه با جنس مخالف، خودارضايى و انحرافات جنسى مى‏كشاند (الحنفى،1992ص110) ، به عنوان مثال با توجه به موضوع اخير ، گرايش يا  تمايل فزاينده براي برقراري ارتباط نامتعارف با جنس مخالف در سنين نوجواني و جواني ، ريشه بسياري از آسيب هاي اجتماعي ، ذهني و رواني آنان است ، اما با استدلال هاي علمي – مذهبي چهره به چهره ( مانند جلستات گفتمان ديني ) مي توان تا حدود زيادي  آنان را از عواقب خطرناک اين گرايشات و تمايلات ، آگاه ساخت .

    با توجه به موارد مزبور ، افزايش اطلاعات نوجوانان و خانواده هاي آنان  در قالب برگزاري جلسات گفتمان ديني و پرسش و پاسخ ، در هدايت ، آگاه سازي و اقناع  نوجوانان ، بسيار موثر است ، و اگر دست اندرکاران ، غفلت نمايند ، انواع اطلاعات غلط و انحراف برانگيز ، از انحاء مختلف و از طريق شبکه هاي ماهواره اي ، اينترنت ، بسته هاي آموزشي مخرب و غيره  بدانها خواهد رسيد  و مي توان گفت  گفتمان هاي ديني سد مستحکمي در برابر  جنگ نرم بيگانگان است .

 

 به نظر شما چه ارتباطي در تلاش دشمن  در جهت کم رنگ کردن ارزش سخنراني يا گفتمان هاي ديني  با جنگ نرم وجود دارد ؟

 يکي از خصوصيات جنگ نرم ، ترديد آفريني آن است ، ترديد آفريني حتي به حوزه سخنراني يا تضعيف جايگاه سخنرانان هم کشيده شده ، اينکه ادعا مي کنند ؛ استفاده از سخنراني و گفتمان هاي ديني در جذب  مخاطبان در عصر فن آوري ، کارايي ندارد و يا صرف هزينه و وقت است  ، يا  مردم از شنيدن سخنراني  يا شرکت در گفتمان هاي ديني – اجتماعي خسته شده اند ، و اينکه امروزه ديگر شيوه سخنراني منسوخ شده  و بايد صرفا" از رسانه هاي کمک آموزشي ، ديداري و محيط سايبر براي انتقال  مفاهيم استفاده شود ، مصاديقي از ادعاي مجريان جنگ نرم يا افراد نا آگاه است که در نهايت  ممکن است منجر به ايجاد خلاء و سوق مخاطبان به سوي برنامه شبکه هاي ماهواره اي ضد نظام ، ضد اخلاقي و مروج لذت گرايي و مصرف گرايي شود يا آنان را صرفا" متکي به ساعتها نشستن پاي رايانه ، براي دريافت مطالب مورد نياز نمايند ، البته بايد ذکر کرد در انواع برنامه هاي شبکه هاي ماهواره اي بيگانه ، سايتهاي اينترنتي ، بسته هاي آموزشي و  اهداف تبليغاتي غرب ؛ترويج مصرف گرايي ، معرفي محصولات ، لذت گرايي ، امور لهو ولعب و غيره به وضوح مشخص بوده  و مانند يک جلسه سخنراني عمومي که هدف اصلي آن اطلاع رساني و آگاه سازي مخاطب است ، مقاصد خير خواهانه اي ندارند.

 

 آيا توسعه فن آوري و ابزار و رسانه هاي جديد ، از اثر بخشي جلسات  سخنراني  و گفتمان ديني نکاسته است ؟

 با توجه به اينکه از قديم الايام ارتباطات چهره به چهره براي انسانها داراي اهميت بوده و  براي رساندن پيام ، از حداکثر کارايي بر خورد دار است و به اظهار کارشناسان ، زبان بدن سخنران ، نقش بسزايي در انتقال مفاهيم دارد ، هنوز انواع لوح هاي فشرده صوتي  تصويري ، منابع کتبي ، مانيتور رايانه ، صفحه تلويزيون و غيره و حتي تبليغات حرفه اي به اندازه يک سخنراني پرشور ، بر شنونده و بيننده تاثير نخواهد گذاشت که البته تبحر سخنران ، ميزان مطالعه وي در رابطه با موضوع ، زمينه سازي ، ايجاد سئوال در ذهن شنونده ، لحن صدا ، فضاي سالن ، نياز مخاطبان ، تمايل حضار ، حذف عوامل فيزيکي مخل تمرکز حواس و غيره در کارايي سخنراني تاثير زيادي دارد .

 

 يک سخنراني اثر بخش  براي نوجوانان و جوانان چه ويژگيهايي بايد داشته باشد ؟

 علاوه بر کيفيت مطلوب  مطالب سخنراني و کاهش عوامل مخل حواس حضار، معمولا" جلسات سخنراني کمتر از  يک ساعت براي نوجوانان مفيد است و چون در جلسات ، امکان کاملي براي مشارکت نوجوانان نيست ، بنابراين برگزاري گفتمان هاي ديني – اجتماعي  براي تعداد کمتر آنان که امکان تبادل نظر و برگزاري با شيوه  فعال وجود دارد ، کاراتر خواهد بود . کارشناسان مي گويند زبان بدن سخنران تا 55 درصد در انتقال مفاهيم و ادراک شنونده ، موثر است ، انگيزه مضاعف سخنران ، اعتقاد کامل به گفته هاي خود ، شناخت ويژگيهاي سني مخاطبان ، شناخت دقيق پيشينه فرهنگي مخاطبان ، استفاده از تمثيل ، مطالعات تطبيقي قابل درک ، ذکر آيات و روايات ، اشعار کوتاه ، ايجاد سئوال در ذهن مخاطب و غيره مي تواند تا حدود زيادي از خستگي حضار جلوگيري  کرده و برنامه سخنراني را براي رسيدن به اهداف برگزاري ، ياري نمايد.

 

آيا مي توان صرفا" به ارائه سخنراني براي آگاه سازي نسل جديد اکتفا کرد ؟

يک دانش آموز در طول سال حدود 1200 ساعت در اختيار مدرسه و 1800 ساعت در اختيار رسانه هاست و معمولا" امکان برگزاري  مستمر جلسات رسمي سخنراني  براي برخي دوره هاي تحصيلي مانند ابتدايي وجود ندارد و با توجه به خصوصيات  جسمي ، رواني و ذهني دانش آموزان ، تحمل شرکت در جلسات سخنراني طولاني ويک طرفه را ندارند و اينجا دست اندرکاران تعليم و تربيت مي توانند در حين اداره کلاس ، از انواع رسانه ها براي آموزش استفاده کنند اما در دوره تحصيلي دبيرستان بر خلاف نگرش رايج ، با توجه به ويژگيهاي اين سنين ،نوجوانان  تشنه پرسش و پاسخ ، استماع سخنان مستدل ، آماده اقناع و تغيير نگرش مي باشند  و علاقه خاصي به شرکت در جلسات سخنراني قابل درک و فهم دارند و تجربه نشان داده که شرکت در جلسات گفتمان ديني- اجتماعي  که در قالب کارگاه برگزار و امکان طرح نظر و دفاع از آن توسط مخاطب را داشته باشد به حدي جذاب است که مايلند بارها و بارها در آن شرکت نمايند و استفاده همزمان از برخي رسانه ها  همراه سخنراني ، در جلب توجه حضار موثر بوده است ، تهيه انواع نرم افزارهاي کمک آموزشي ، رسانه هاي ديداري مانند کتب ، پوستر و لوح هاي فشرده براي اطلاع رساني به نسل جديد هم موثر است.

        ذکر اين نکته لازم است که بررسي هاي جديد نشان مي دهد که براي ارائه سخنراني  صرف ، در ميان نوجوانان دانش آموز ، بهترين زمان ممکن ، بين  20 تا 30 دقيقه مي باشد ، و آنان معمولا" تمايلي به استماع يکنواخت و يکطرفه سخنراني هاي  يک و نيم ساعته را ندارند و در اثر خستگي ، شروع به جنب و جوش ، شوخي ، متلک گويي ، مزه پراني ، اذيت و شيطنت و غيره خواهند کرد، مضافا" اينکه ديگر هيچ توجهي به مطالب ارائه شده  سخنران نداشته ، حتي اگر  مجبور به حضور باشند ، در روياهاي خود فرو رفته و  اثر بخشي  سخنراني ، کاهش خواهد يافت .

 

 يک شيوه سخنراني اثر بخش براي نوجوانان و جوانان براساس تجربه شخصي ، بيان نماييد .

 استفاده از روش  " برف پاک کن برايان تريسي " ، مفيد است . مغز انسانها داراي دو بخش راست و چپ است ، بخش  چپ از طريق  حقايق و اطلاعات فعال مي شود و بخش راست مغز، به ياري بيان داستانها ، نقل قول ها ، مثالها و نمونه ها فعال مي گردد . سخنران ، يک دسته اطلاعات يا رشته حقيقت را بيان کند و سپس مثالي را بياورد  ، مجددا" اطلاعات ديگري داده و مصداق عيني يا قابل درک را ذکر کند و به همين ترتيب ... با اين روش مي تواند  در تمام طول سخنراني حضار را متوجه  خود نمايد. بديهي است که شيوه هاي سخنراني بسيار متنوع بوده و هر سخنراني بايد داراي مقدمه کوتاه و واضح ، پيکره اي از قبل تعيين شده  و يک نتيجه گيري مرتبط با مقدمه باشد .

 

به نظر شما چه عواملي باعث مي شود تا برخي سخنرانيهاي حضوري براي  مستمعين ، کسل کننده و غير اثر بخش  باشد؟

اين عوامل بسيار زياد است اما به اختصار  به برخي آنان اشاره مي شود :

- عدم تبحر سخنران در استفاده از زبان بدن

- عدم تناسب مطالب ارائه شده با نياز مخاطبان

- آشنا نبودن سخنران با شرايط فرهنگي – اجتماعي منطقه

- وجود اشکال  در سيستم صوتي ( مانند شدت و ضعف ولوم  صدا )

- شرايط فيزيکي محل سخنراني مثل مشکل در نور ، گرما ، سرما و صدا هاي مزاحم

- طرز نشستن حضار در محل سخنراني

- تفاوتهاي مشهود در سن ، جنس ، نياز ها و ساير ويژگيهاي مخاطبان حاضر در محل سخنراني

- عدم تمايل و انگيزه شرکت کنندگان براي شنيدن سخنراني

- عدم استفاده از آيات و احاديث  ، تمثيل و مصاديق ، اشعار ، و غيره توسط سخنران و استفاده از ريتم ثابت  و ارائه يکنواخت مطالب

- عذر خواهي مکرر سخنران از حضار ، تعارف زياد و تاکيد بر اينکه آگاهي وعلمش ضعيف است

- تکيه کلام ، لحن صداي يکنواخت  و عوامل بسيار ديگر ،  باعث مي شود يک جلسه سخنراني خسته کننده باشد .

     اينکه گفته مي شود مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد ، به صورت قطع يقينو در صد در صد موارد ، صدق نخواهد کرد ، بهتر است سخنران با استفاده از تکنيکها و محتواي مطلوب ، حضور را به ادامه استماع سخنراني ترغيب نمايد . گفتمان هاي ديني امتياز ويژه اي دارد ؛ اينکه  معمولا" شرکت کنندگان ،  داراي ويژگيهاي مشابه سني ، جنسي ، فرهنگي و غيره بوده و امکان طرح  نظر ، سئوال و تعامل را خواهند داشت .

 

 چه توصيه هايي براي سخنرانان در جهت افزايش جذابيت و اثر بخشي  سخنراني داريد ؟

 معمولا" حاضران در سالن يا کلاس ، بعد از پايان  سخنراني بر اساس صحبتهاي  فرد سخنران در مورد وي قضاوت خواهند کرد به روز بودن سخنران ، مطالعه کافي و اطلاع از آخرين يافته هاي علمي  مرتبط با موضوع سخنراني ، يکي از فاکتورهاي موفقيت مي باشد ،   اگر مي خواهيد " خوب بنويسيد" بايد براي هر يک خط ،  10 خط مطالعه مفيد داشته باشيد  ولي اگر مي خواهيد  " خوب سخنراني کنيد " بايد براي هر يک خط ، 100 خط  مطالعه کنيد . امروزه مطالعه مستمر براي احاطه بر موضوع ، تمرين و اجراي آزمايشي سخنراني قبل از موعد ارائه سخنراني ، مطالعه بررسي هاي تطبيقي مرتبط و ذکر آن براي تاييد ادعا ، بازخورد گيري از برخي مستمعان در مورد نقاط ضعف و قوت سخنراني خود بعد از برنامه ، داشتن چهره اي  بشاش ، در نظر گرفتن زمان و استفاده  مناسب از حرکات دست و صورت و موارد ديگر براي جذابيت و کارايي سخنراني ضروري است .

 

 به نظر شما شروع سخنراني با شوخي يا موضوعات و خاطرات شخصي خنده دار، براي جوانان مفيد است ؟

 بايد دانست از نظر مخاطب تا چه حد اين موضوع ، جوک تلقي مي گردد ، به نظر بنده  براي سنين جواني ( مانند دانشجويان) ، در همان ابتداي سخن ، نبايد به ذکر شوخي ، جوک يا لطيفه پرداخت ، تجربه نشان مي دهد ، در پايان جلسه ، سخنران را فردي لطيفه پرداز و جوکر معرفي خواهند کرد، نه يک شخصيت علمي و به روز . براي  مخاطبان دوره دبستان ممکن است استفاده با احتياط  از لطيفه ( کاملا" مرتبط با موضوع سخنراني ) ، براي پيشگيري از فرو رفتن در روياي بيداري مخاطب مفيد باشد  و ضمنا" در يک جلسه گفتمان ، امکان شناسايي کامل سخنران ( مانند يک کلاس درس مدرسه يا دانشگاه) ، توسط حضار وجود ندارد ، و خيلي از شرکت کنندگان ممکن است فقط همان يک جلسه را در حضور سخنران باشند و اهرمهايي مانند ، امتحانات پايان ترم ، نمره درسي ، نمره انضباط ، حذف مشوق ، تذکر کتبي ، تعهد و غيره در يک جلسه گفتمان ، کارايي ندارد و اداره جلسه بسته به توانايي جذب مخاطب و جذابيت و مناسبت مطالب ارائه شده توسط سخنران دارد ، کافي است که موضوع براي مخاطب جالب نبوده و از طرفي بر اثر استفاده سخنران از جوک و لطيفه ، نظم و کنترل جلسه با مشکل، مواجه شود ، بايد خاطر نشان ساخت که  تبسم و گشاده رويي سخنران يا مدرس جلسه ، با استفاده از لطيفه و خنداندن حضار ، تفاوت بسيار دارد .

 

 سئوالي که براي اکثر سخنرانان مبتدي مطرح است ، اين است که بايد با ريتمي آرام سخن بگويند يا ريتمي تند ؟

 بسته به موضوع ، شور ، اهميت ، زمان ، مکان ، ويژگيهاي مخاطب و غيره بايد سرعت و ريتم  صحبت را تعيين کرد و يا تغيير داد  اما ، سخنران وقتي آرام و بي شتاب سخن بگويد ، صدايش از قدرت ، آمريت و اقتدار بيشتري  برخورد خواهد شد  و شنوندگان فرصت دارند تا کلام سخنران را جذب کرده در مورد آن بيانديشند ، در اين حال از سخن سخنران ، اطمينان ، تراويده و به کلامش حرمت و اهميت بيشتري مي دهد .

     اما وقتي سخنران ،در يک محفل علمي – مذهبي با رويکرد مبتني بر اقناع ،  شتاب زده و تند تند  سخن گويد هر قدر که اوج کلام و گفتار داشته باشد ، غالبا" به نوعي جيغ جيغ کودکانه شبيه مي شود ، بنابراين نفوذ کلام بر شنونده کاهش يافته و فکر مي کنند که اهميت و ارزش سخن کم است به همين دليل اينقدر با سرعت و گذرا ، مطالب عنوان شده است .

 

 به نظر شما چه اشکالات عمده و مشابهي در برخي سخنرانان (مبتدي) ، وجود دارد ؟

 در سخنراني برخي افراد  ، فرايند انتقال پيام ، به سه بخش  مقدمه ، پيکره و نتيجه گيري تقسيم نمي شود ، بعلاوه اينکه زمان طولاني سخنراني ، باعث کاهش شديد کارايي آن شده و انرژي زيادي از سخنران صرف خواهد کرد ، سرزنش و توبيخ حضار و حالت عصبانيت  در صحبت کردن با مخاطب ، موجب دلزدگي آنها از جلسه سخنراني  ، عدم توجه به مطالب  و لحظه شماري براي اتمام سخنراني خواهد شد . خصوصا" در جلسات گفتمان ، که بايد  استدلال براي  اقناع مخاطب انجام شود، داشتن چهره اي متبسم ، با آرامش و حوصله  کافي ، بايد مد نظر قرار گيرد . همچنين خواندن بخشهاي زيادي از سخنراني از روي متن يا کتاب ، موجب برداشت نامناسب مستمعين از سخنران يا مدرس خواهد شد و بر اساس بررسي ها ، حتي نوجوانان ، به احاطه سخنران به موضوع شک خواهند کرد. استفاده از متن  در برخي اوقات براي  استناد و استدلال  مفيد مي باشد ، اما نبايد دليلي بر ضعف يا فراموشي بخش خوانده شده از روي  متن توسط سخنران ، فرض شود .

 

اطلاع از شيوه ها و فنون سخنراني چه فوايدي براي  افزايش  کارايي سخنراني دارد ؟

 راز موفقيت افراد ، توانايي در سخن گفتن با مخاطب به ويژه در جمع ،  است ، زيبا سخن گفتن ، حرمت و توجه ديگران را نسبت به سخنران بر مي انگيزد  و محترم و گرامي تر خواهد بود ، خوب سخن گفتن ، موجب  متقاعد کردن  يا تغيير در نگرش مخاطب  خواهد شد و اين همان چيزي است که مدرسان، اساتيد ، معلمان ، مبلغان و سخنرانان به  دنبال آن هستند ؛ اقناع ، تغيير نگرش ، تغيير رفتار و غيره .  ورزش مغزي براي سخنران اين است که با مطالعه بيشتر و سئوال از خود ، تطبيق يافته ها ، تمرين نوشتن و ... ،  هر چه بيشتر از ذهن کار بکشد ، تا  تواناتر شود ، بنابراين قبل از سخنراني بايد انديشه ها را سامان داد با مطالعه ، مباحثه ، خلاصه برداري ، خود را در معرض نقد قرار دادن ،سمبل گذاري در متون خوانده شده  و غيره  مي توان بر قدرت انتقال مفاهيم درجلسه  سخنراني ، افزود .

 

آيا بررسي هاي علمي از تاثيرات مطلوب سخنرانيهاي يک جلسه اي براي نوجوانان ، انجام شده است ؟

بله ،بررسي ها ي زيادي انجام شده که به اختصار به يکي از آنها اشاره مي گردد ؛  يک عضو هيات علمي دانشگاه* ، بررسي مستند انجام داده است : تعدادي از دانش آموزان با يک مشکل مشابه  ، به همايشى فرهنگى، آموزشى دعوت شدند ، مجموعه‏ا ي حاوى 4پرسشنامه شامل :آزمون 25سؤالى مقياس‌ عمل به ‏باورهاى دينى ، سياهه 11ماده‏اى بهداشت روانى، پرسشنامه 28سؤالى بررسى مشكلات رفتارى و اجتماعى و پرسشنامه   51 سؤالى ارتباط با جنس مخالف بين آنها توزيع شد.   پس از جمع‏آورى پرسشنامه‏ها، فيلم كوتاهى با موضوع خطرات سوء مصرف مواد مخدر پخش شد و سپس مجرى طرح  براى دانش‏آموزان در مورد جنبه‏هاى مختلف رابطه با جنس مخالف و آشنايى با زيان‏هاى مواد مخدر و الكل سخنراني ‌كرد و به پرسش‏هاى آنها پاسخ گفت. اين جلسه سخنراني و پرسش و پاسخ بيش از يک و نيم ساعت به طول انجاميد و سپس در پايان، دانش‏آموزان به سؤالات برگه ارزيابى برنامه‏هاى گردهمائى جواب دادند  که پاسخ هاي آنان با قبل از سخنراني بررسي گرديد و حاکي از تاثير گذاري برنامه سخنراني بوده است که به دو مورد آن اشاره مي گردد ؛

_  75% دانش‏آموزان دختر  ، شنيدن مطالب سخنران را باعث مقاومت خود در برابر وسوسه برقرارى ارتباط با جنس مخالف ارزيابى كرده‏اند

_  نزديك به 80% دانش‏آموزان اظهار كرده‏اند كه با مطالب شنيده شده از طرف سخنران‌ مى‏توانند به‏دوست وسوسه‏گر خود پاسخ‏  "نه " بدهند. *( اين بررسي  با اجراي دکتر محمود گلزاري و به کارفرمايي دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي ، انجام شده است)

 

به نظر شما چه موارد به ظاهر جزيي ، از  اثر بخشي سخنراني خواهد کاست ؟

 اين موارد بسيار زياد است و سخنرانان با تجربه از آن مطلع مي باشند ، بر اساس تجربه شخصي  و همچنين آخرين بررسي ها از جلسات سخنراني و اظهارات سخنرانان مشهور جهان به چند مورد به صورت خلاصه اشاره مي شود ، لازم به ذکر است که خيلي از  مديران برنامه هاي سخنراني يا گفتمان و يا حتي خود سخنرانان توجه جدي به موارد ذکر شده نداشته يا آنها را کم اهميت تلقي مي کنند :

1- عصبانيت سخنران در جلسات با موضوع ديني يا علمي  و يا فرياد هاي بي دليل در مواقعي که مناسبتي ندارد، براي شنوندگان  نا خوشايند است .

2- نور کافي در محل استقرار سخنران که مخصوصا" بر چهره وي تابيده شود ، بسيار موثر بوده ،  ايجاد شور و شوق در يک سالن نيمه روشن ، براي سخنرانان  حرفه اي هم، مشکل است .

3-گردش هواي تازه و وجود اکسيژن لازم براي محل سخنراني  ضروري است ، سخنرانان مشهور جهاني هم به سختي مي توانند، توجه شنوندگاني که در يک سالن يا کلاس مسموم حضور دارند، به خود جلب  کنند .

4- حضور شنوندگان پراکنده در يک فضاي بزرگ با صندليهاي خالي براي اکثر سخنرانان يا مدرسان ، دلسرد کننده است ، بررسي هاي انجام شده  تاييد مي کنند که فاصله کمتر سخنران با جمع ، در جلب توجه مستمعين تاثير مثبت دارد ، و بهترين حالت ممکن ، هنگام برگزاري کارگاهها و گفتمان هاي ديني- اجتماعي مشاهده مي شود.

5-يکي از وضعيت هاي  نامطلوب ممکن در جلسات سخنراني ، اين است که مستمعين با زانوهاي جمع شده و نشسته بر زمين براي مدت طولاني ، وضعيت  ناخوشايندي را تحمل کنند و به دليل شرايط نامساعد، توجه کافي  به سخنران نداشته  و اذيت مي شوند .

6- برخي حرکات سخنران موجب حواس پرتي حضار مي گردد ، مانند چرخاندن يک شي مثل جاسويچي ، خودکار ، بازي با  دکمه هاي لباس ، دست زدن مکرر به يقه ، موي سر ، گوش و غيره

7-حضور مجري جلسه تا آخر سخنراني  در کنار تريبون يا ميز سخنران،  موجب حواس پرتي مستمعين خواهد شد.

8-سخنرانان خسته ، عبوس ، کم انرژي با ظاهري ژوليده و لباس هاي نامناسب در جلب توجه مخاطب ، موفق نيستند ، مردم ، اطراف سخنران پر انرژي جمع مي شوند.

9- شروع سخنراني با مزاح ، جوک و لطيفه موجب مي شود شنوندگان برداشت نامناسبي از سخنران داشته و يا مارکي را بر وي بزنند ، استفاده از نکات نغز ، تابع شرايط ويژه اي در سخنراني رسمي است .

10- ايجاد حالت سئوال در شنونده و پاسخ سخنران بدان در فواصل مختلف ، باعث تجميع حواس حضار خواهد شد .

11- نبايد وسايل اضافي مانند عکس ، دسته گل ، پارچ آب ، کيف دستي ، وسايل شخصي سخنران و غيره روي ميز يا تريبون سخنراني قرار داشته باشد چرا که در تمرکز حواس حضار ، اشکال ايجاد مي کند.

 

اگر پيشنهادي به برنامه ريزان يا سخنرانان ، براي تاثير گذاري بيشتر برنامه سخنراني و گفتمان داريد بيان نماييد .

به صورت خلاصه به چند مورد اشاره مي شود ، پيشنهاد مي گردد کليه مدرسان ، اساتيد و سخنرانان ، نسبت به تهيه منابع مرتبط با شيوه هاي سخنراني ، مطالعه آخرين بررسي هاي علمي از کارايي سخنراني و جلسات پرسش و پاسخ ، اظهار نظرات سخنرانان ديگر و غيره اقدام نمايند .

_ پس از نوشتن کامل متن سخنراني تا جايي که مي توانيد آن راخلاصه کنيد.سخنراني شما بايد مرتب ،ساده وصريح باشد.

_مخاطبان ، بايد بيشتر تحت تاثير عمق آگاهي شما قرار بگيرند تا اينکه با نمايشي از حجم زياد دانش و اطلاعات پراکنده روبرو شوند

_انرژي ،هيجان ،اشتياق و نگرش مثبت به موضوع، سبب مي شود که شما نيازي به زياده گويي نداشته باشيد.مخاطبان ، مفاهيم اصلي اين شيوه ارائه مطالب را تا مدتهاي زيادي حتي بعد از فراموش کردن جزئيات ،به ياد خواهند داشت.

_ ايجاد توجه مخاطب به سخنراني ، بسيار مهم است  ، هدف اصلي سخنراني بازگوکردن اطلاعات به مخاطبان و تاثير گذاري بر آنان است نه مطرح شدن سخنران . هيچ چيزنمي تواند به اندازه احساسات و اشتياق سخنران  نسبت به موضوع ،توجه و علاقه مخاطبان را به سخنراني جلب کند.

_ سخنرانان ، نکات اصلي و کليدي را در يک جمله خلاصه کنند. هر مخاطب بزرگسال حاضر در محل سخنراني ، حدود۴۵ دقيقه مي تواند تمرکز حواس داشته باشد او در اين مدت به يک سوم چيزهايي که گفته مي شود و حداکثر هفت مفهوم ، توجه خواهد کرد .سخنراني را به سه يا چهار نکته مهم کليدي محدود کرده ، اين نکات را در ابتداي سخنراني ، يک بار در اواسط و مجدداً يک با ر در اواخر مطرح کنيد.

_ هر سخنران ،هنگام تهيه و تنظيم مطالب قبل از سخنراني ، بايد خود را  لحظاتي به جاي  شرکت کنندگان فرض نمايد که  هنگام خروج از محل سخنراني ، چه چيزهايي را آموخته و با خود خواهند برد !

_ با ذکر مثالهاي ملموس،کاربردي و روزمره،ضرب المثلها،خاطرات جذاب ، گهگاه فضاي سخنراني را تلطيف کنيد تا سخنراني شما کسالت آور و خسته کننده نباشد.لطيفه هاي متناسب با مطالب را در جاهاي مناسب قرار دهيد.اين لطيفه ها حتماً بايد کوتاه و در ارتباط مستقيم با مطلب باشند. بايد توجه کرد ، استفاده از لطيفه و شوخي مي تواند در مواقع زيادي موجب سوء برداشت شود ، از بيان لطيفه هايي با موضوعات مربوط به جنسيت ، نژاد ،اقليت هاي مهاجر، مذهب، مادرزن، مادرشوهر، نقص عضو و…خودداري کنيد.

_ با پرسيدن سوالهايي با فواصل منظم و سپس ارائه پاسخ توسط خودتان ، همه مخاطبان را درگير سخنراني کنيد .

_ تمام تلاش خود را بکار ببريد تا صحيح و بدون اشتباه سخن بگوييد ،مطالب و واقعياتي را ارائه دهيد که کاملاً در مورد آنها تحقيق کرده ايد و سعي کنيد صرفا" نظرات شخصي خود را در مورد موضوع سخنراني مطرح نکنيد.

_ سخنراني خود را با يک خلاصه خوب و قوي به پايان برسانيد .خلاصه سخنراني بايد همه مطالب و ايده هاي مهم را در برگيرد تا در انتها مخاطبان بتوانند از سخنراني نتيجه گيري کنند.اگر به مخاطبان اطلاع دهيد که به پايان سخنراني نزديک مي شويد ، مي توانيد مطمئن باشيد که قبل از خلاصه کردن نکات اصلي سخنراني ، همه حواس مخاطبان متوجه شما است.سخنراني را با يک نتيجه گيري قاطع پايان دهيد.اساس نتيجه گيري را بر واقعيات و مطالبي قرار دهيد که در طول سخنراني ارائه کرده ايددر بخش نتيجه گيري سخنراني از صحبت کردن با لحن تعصب آميز خودداري کنيد .

 

 

شهين مولودي

کارشناس روابط عمومي اداره تبليغات اسلامي بيجار

 

 

 

 

 

 

چهارشنبه 27 بهمن 1389 - 12:45


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری