جمعه 28 تير 1398 - 10:32
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

فطرت ، سرمايه تربيت

 

فطرت ، سرمايه تربيت ( مجموعه انتظار مطهر ) جلد بيست وسوم

نويسنده : محسن عباسي ولد

نوبت چاپ و شمارگان : اول ، بهار 1384 – 2000 نسخه

ناشر : معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي

 

جلد بيست و سوم از مجموعه انتظار مطهر به طرح مسائلي همچون تربيت ؛ صنعت ، تفكر صنعتي ؛ هدف‌مند بودن مكتب ؛ نه هدف‌دار بودن انسان ، سرمايه‌ي تربيت در انديشه ديني ، فطرت يعني چه ، چرا قرآن ، وجود خدا را اثبات نكرد ،  دلايل فطري بودن خدا و معرفت او ، آيات تذكره ، هدايت فطري در قرآن ، آيه‌ي فطرت ، آيات نسيان ، توجه به خدا در هنگام خطر ، روايات فطرت ، اوج هنر يك مربي و همچنين موضوع توجه ! توجه ! انسان سرمايه‌اي به نام فطرت دارد !!! مي‌پردازد .

مولف كتاب در ابتداي مباحث خود مروري بر موضوعات گذشته مجموعه انتظار مطهر مي‌كند . نويسنده در ادامه بحث تربيت ؛ صنعت موضوع سرمايه تربيت را با خوانندگان خود مطرح مي‌كند و اينكه از نظر مكاتبي كه انسان را يك موجود توخالي مي‌دانند ، انسان بايد ساخته شود ؛ يعني آنها معتقد به تربيت انسان نيستند ؛ بلكه انسان را مي‌سازند . آنها اگر از كلمه‌ي تربيت استفاده مي‌كنند ؛ منظورشان « صنعت » است . تربيت در صورتي معنا دارد كه انسان توخالي دانسته نشود و در مسيري قرار بگيرد كه به هدفي كه براي آن آفريده شده برسد . استاد مطهري انسان را داراي يك سلسله فطريات مي‌داند كه قطعا ً تربيت او بايد با در نظر گرفتن همان فطريات صورت بگيرد . از نظر ايشان اصل لغت تربيت هم اگر بكار برده مي‌شود چه آگاهانه و چه غير آگاهانه بر همين اساس است . چرا كه تربيت ، يعني رشد دادن و پرورش دادن و اين ، مبني بر قبول كردن يك سلسله استعدادها و به تعبير امروز يك سلسله ويژگي‌ها در انسان است .

محسن عباسي در ادامه بر روي اين مطلب تاكيد مي‌كند كه در تفكر صنعتي ، شخص مورد تربيت ، هدف‌مند نيست ، بلكه اين مكتب است كه هدف دارد و در ساختن انسان هم بدنبال رسيدن به هدف خود مي‌گردد  ؛ نه هدفي كه انسان براي آن آفريده شده است . در اين تفكر اصلا ً انسان در ذات خود داراي هدفي نيست تا مكتب ، آنرا پي‌جويي كند .  بخش فطرت يعني چه كتاب حاضر به تشريح معناي فطرت مي‌پردازد و نظر استاد مطهري را دراين باره نقل مي‌كند . استاد مطهري مي‌گويد : " در همه جا در  مفهوم اين كلمه ،  ابداع و خلق و بلكه خلق به همان معناي ابداع است . «ابداع » ، به يك معنا يعني آفرينش بدون سابقه ... فطرت انسان ، يعني ويژگي‌هاي در اصل خلقت و آفرينش انسان"

مولف كتاب در مابقي موضوعات كتاب ، به طرح اين پرسش مهم كه چرا قرآن كريم براي اثبات خداوند استدلالي نياورده مي‌پردازد و اينكه قرآن تمام سخنان خود را بر اساس وجود خدا مي‌زند ؛ اما خدا را اثبات نمي‌كند . حدود 2697 بار كلمه‌ي « الله » در قرآن استفاده شده ؛ اما اثبات نشده است .  از نظر نويسنده اين برخورد قرآن كريم به اين دليل است كه از نظر اين كتاب‌‌الهي ، خداوند نياز به اثبات ندارد ؛ چرا كه نوع آفرينش انسان به گونه‌اي است كه معرفت خدا در نهاد او قرار دارد . قرآن نه تنها استدلالي براي اثبات وجود خدا نياورده ؛ بلكه وقتي در قرآن به سراغ مساله خدا مي‌رويم ، مي‌بينيم كه با يك حالت بسيار مدعيانه‌اي مي‌فرمايد : مگر در خدايي كه آفريننده‌ي آسمان‌ها و زمين است شكي وجود دارد . پس اصل مساله خدا و شناخت خدا فطري است .

ادامه مباحث ، كتاب حاضر به طرح دلايل فطري بودن شناخت خداوند مي‌پردازد . از جمله اين دلايل مي‌توان به 1- آبات تذكره 2- هدايت فطري در قزآن 3- آيه فطرت 4- آيات نسيان اشاره كرد . محسن عباسي اين موضوع را تشريح مي‌كند كه يك سري آيات در قرآن هست كه پيامبر ( ص ) و قرآن را بعنوان « مذكر » معرفي مي‌كند . مذكر كسي است كه مطلبي را يادآوري مي‌كند . از نظر قرآن بسياري از مطالبي كه خدا و رسولش به آن دعوت مي‌كنند ، جنبه يادآوري دارد . آيات تذكره يكي دو تا نيست . خطابش عمومي هست . فقط به مسلمانان نيست كه بگوييم اينها ياد گرفته‌اند و فراموش كرده‌اند . خوانندگان كتاب حاضر از اينجاي مباحث به همراه نويسنده كتاب وارد موضوع هدايت فطري در قرآن كريم مي‌شوند . استاد مطهري در اين‌باره مي‌گويد : " انسان‌ها داراي دوگونه هدايت هستند : هدايت فطري و هدايت اكتسابي و قرآن مي‌خواهد بگويد كه تا كسي چراغ هدايت فطري‌اش روشن نباشد ، هدايت اكتسابي براي او فايده ندارد . اين در واقع همان مطلب است كه تا انسان ، انسانيت فطري‌اش خودش را حفظ نكرده باشد / تعليمات انبياء براي او / فايده‌اي ندارد ، يعني تعليمات انبياء براي اشخاص مسخ شده و انسانيت را از دست داده ، مفيد نيست . "

مولف كتاب بر روي اين مطلب تاكيد مي‌كند كه بر اساس سنت‌ الهي ، هدايت خداوند به كار كسي مي‌آيد كه پا روي هدايت فطري خود نگذاشته باشد . كسي كه متقي فطري باشد ، هدايت اكتسابي هم به دردش خواهد خورد . خداوند متناسب با هدايت‌هاي فطري كه در درون تمام انسان‌هاست با آنها برخورد مي‌كند . اگر انسان از روي فطرت مي‌داند كه نبايد مال يتيم را به زور از او بگيرد و بخورد و با اين وجود اين كار را كرد ، مورد مواخذه قرار مي‌گيرد . بخش آيه فطرت كتاب در بيان دلايل فطري بودن شناخت خداوند به تشريح آيه 30 سوره روم مي‌پردازد . بيان استاد مطهري از اين آيه در اثبات فطري بودن دين اينگونه است : " حال ما مي‌خواهيم ببينيم كه نظر قرآن درباره مبناء و منشاء دين چيست . يك وقت ما دين را به عنوان آنچه از ناحيه پيغمبران بر مردم عرضه مي‌شود نگاه مي‌كنيم ، اين معلوم است كه منشاءش وحي‌ است ؛ ولي آيا همين وحي كه معارفي را بعنوان معارف دين عرضه مي‌‌دارد و اخلاق و تربيتي را عرضه مي‌دارد و در مجموع ، همين وحي كه يك راهي را براي فكر و براي عمل انسان عرضه مي‌دارد ، آيا يك مبناء و ريشه‌اي هم در انسان‌ها دارد ؟ "

عباسي در مبحث آيات نسيان اين مطلب را به خوانندگان يادآوري مي‌كند كه درآياتي از قرآن ،‌ نسيان را به گونه‌اي به انسان نسبت مي‌دهد كه گويي انسان چيزي را به ياد داشته و حالا فراموش كرده . از آنجا كه اين عنوان هم براي مومنين و هم براي ملحدين استفاده شده ، نشان مي‌دهد كه منظور از اين نسيان ، فراموشي معارف انبياء نيست .  از نظر نويسنده تحليل استاد مطهري در كتاب فطرت در قرآن درباره كلمه نسيان در قرآن اينگونه است : " از كلمه نسيان استفاده مي‌شود كه گرايش به خدا و عالم ابد در نهاد هر انساني آرميده است ؛ ولي گاهي انسان آنرا فراموش مي‌كند . خداوند نسيان را فقط درباره‌ي مومنان يا اهل كتاب به كار نمي‌برد ؛ بلكه به هر كسي كه مبداء و معاد را نمي‌پذيرد ، نسبت مي‌دهد و مي‌گويد : شما مبداء و معاد را فراموش كرده‌ايد ؛ يعني اي انسان ! شما نسبت به اصول دين سابقه‌ي معرفت داشته‌ايد و هم اكنون در اثر سرگرمي به طبيعت و دنيا از يادتان رفته است . "

نويسنده كتاب حاضر در انتهاي مباحث خود اينگونه نتيجه‌گيري مي‌كند كه اگر سرمايه‌ي فطرت در متن خانواده و مدرسه و جامعه مورد توجه قرار بگيرد و موانع از مقابل آن برداشته شود ، خيلي از مشكلات حل مي‌شود . بي اعتنايي به اين سرمايه است كه مشكل‌ساز است و اميد را از متن زندگي برداشته و جايگزين آن ياس شده است .

فطرت ، سرمايه تربيت ، با نويسندگي محسن عباسي در چاپ اول با تيراژ 2000 نسخه توسط معاونت پژوهشي‌ و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي به چاپ رسيده است .

 

 

 

 

دوشنبه 20 دی 1389 - 13:19


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری