سه‌شنبه 31 ارديبهشت 1398 - 23:28
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ريحانه فتحي ثاني

 

بازشناسي مناسك عاشورا

 

بازشناسي مناسك عاشورا

حجت الاسلام دكتر داود كميجاني

انتشارات راه ابريشم

پاييز 1389

 

مولف اين كتاب سعي دارد با بررسي خاستگاه مراسم سوگواري حسيني در تاريخ اسلام، به بررسي تاثيرگذاري مراسم سوگواري حسيني بر جامعه اسلامي، تحليلي بر شيوه سوگواري حسيني، آسيب شناسي مراسم سوگواري حسيني، نگاهي در ارتقا بخشي مراسم سوگواري حسيني و محرم و عاشورا در ديدگاه رهبري به بازشناسي مراسم عاشورا و سير تاريخي مراسم سوگواري حسيني  بپردازد.

افزون بر اين مطلب، بررسي روند تكاملي اين مراسم در تاريخ اسلام، فلسفه وجود اين گونه مراسم عزاداري، عوامل پايداري و علت تفاوت ساختاري آن هم مورد توجه داود كميجاني است.

وي در آغاز به خاستگاه مراسم سوگواري حسيني در جهان اسلام پرداخته و در ادامه به چگونگي تاثيرگذاري اين مراسم بر جامعه اسلامي اشاره مي كند، سپس با نقدي بر شيوه مناسك عاشورايي، وجوه تمايز و تفاوت هاي آن با ديگر مراسم سوگواري را مورد بررسي قرار مي دهد. پس از آن به تناسب، به آسيب شناسي اين مراسم مي پردازد و تلاش دارد تا براي ارتقابخشي آن، راهكارهاي موثري ارائه دهد و در ادامه كميجاني به بخشي از بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي و امام خميني (ره ) در خصوص حماسه عاشورا و اهميت محرم اشاره مي كند. در پايان هم به ذكر نظرات مراجع درباره احكام برخي از مسائل مبتلابه در مراسم بزرگداشت اهل بيت(ع) مي‌پردازد تا حق مطلب را در اين جستار كوتاه و به فراخور متن ادا نمايد.

كميجاني در خاستگاه مراسم سوگواري حسيني در تاريخ اسلام، به تشريح و توضيح و بررسي عناويني همچون سوگواري حسيني در قرون اوليه اسلام، سوگواري حسيني در قرون مياني اسلام و سوگواري حسيني در دوران معاصر مي‌پردازد.

در بخش سوگواري حسيني در قرون اوليه اسلام، مسائلي همچون سوگواري حسيني در قرون اوليه اسلام، نخستين سوگواري ها انتقادي پس از عاشورا، اولين زيارت و سوگواري دراربعين، سوگواري آرماني توابين كوفه، سوگواري كيساني ها  و سنت مراسم اهل بيت (ع) در سوگواري كربلا را در راس مطالب خود براي بررسي مي پردازد.

در ارتباط با زيارت و سوگواري در اربعين مي خوانيم:

«نخستين زيارت اربعين كه با نوعي سوگواري حسيني همراه بود توسط جابر ابن عبدالله انصاري صحابه بزرگ رسول خدا(ص) بود. زيارت او  در بيستم ماه صفر سال 61 هجري مصادف با چهلمين روز شهادت كربلاييان بود. با عمل وي سنت زيارت اربعين امام حسين (ع) تاسيس گرديد.

در فصل بررسي تاثيرگذاري مراسم سوگواري حسيني بر جامعه اسلامي، موضوعات تفكيك بين اسلام حسيني (واقعي) و اسلام اموي (جعلي)، انگيزه بخشي براي احقاق حق اهل بيت و پيروانشان، همسوسازي و تقويت انسجام اجتماعي و آرامش بخشي با نوعي تخليه احساسات مورد نظر اين نويسنده قرار مي گيرد.

در اين مبحث خدشه پذير بودن حاكميت آيين اسلام و تعاليم هدايت بخش الهي برجامعه اسلامي آن زمان پس از رحلت پيامبراكرم(ص)قرائت هاي ناصحيح از اسلام و بدعت هاي نابجاي برخي از اصحاب و خلاف نخستين و تحريفات متعدد امويان در تعاليم و شريعت اسلام، كه هويت اسلامي جامعه را به طور جدي به چالش كشيده اشاره مي كند. در ادامه به اهداف حماسه حسيني و كاركردهاي سوگواري حسيني مي‌پردازد و رهبري جامعه اسلامي پس از رسول خدا(ص) را مهم دانسته و دوري از انحرافات و قرائت هاي ناصحيح اموي و عباسي و اعقاب آن ها را نيازمند آگاهي، هوشيار، مجاهدت و پايداري مي داند و آن را ارمغاني مي داند كه در هيئات سوگواري حسيني به شركت كنندگان اهداء مي شود.

در ادام در مي يابيم كه يكي از وجوه هم اثربخشي اين مراسم همسوسازي افكار جمعي و تقويت انسجام اجتماعي شيعيان است و يكي از ويژگي هاي بارز در بخش آرام بخشي اجتماعي با نوعي تخليه احساسات ذكر مصائب عظيم و دردناكي است كه اهل بيت(ع) آن ها را در راه رضاي خداوند با ثبات قدم و ايمان به خداوند متعال تحمل كرده اند.

در تحليلي بر شيوه هاي مراسم سوگواري حسيني اين مناسك را در بردارنده آمان هاي اصلي مكتب تشيع معرفي مي كند و يكي از ويژگي هاي جالب توجه اين مراسم را شيوه عزاداري معكوس آن مي داند يعني هيئات مذهبي مراسم سوگواري حسيني را از ده شب قبل از سالروز شهادت حسين بن علي (ع) آغاز مي كنند. و در ادامه مطالب خود كميجاني مي نويسد: «در حقيقت علما شيعه با تاسي از امامان طاهرين خود با نوعي بهره گيري از اصل روانشناختي، اين مراسم را گونه اي طراحي نموده اند كه مردم ناخواسته با ياران امام حسين (ع) همساز شده و مذهبي مانند آنان بيابند.

در ادامه در مي يابيم كه از دوران صفويه براي ايجاد شباهت بيشتر فضاي مراسم با محيط ياران امام حسين (ع) در كربلا به مردم محله ها آموختند كه مكان هايي را با زدن چادرهاي بزرگ دسته جمعي، براي اين مراسم تدارك ببينند كه به نام خيمه يا تكيه مشهور شده اند تا تمثيلي از خيمه گاه حسيني بوده است.

كميجاني در فصل آسيب شناسي مراسم سوگواري حسيني به آسيب هاي محتوايي و شكلي اشاره مي كند. در بخش آسيب هاي محتوايي مخاطب با مباحثي همچون آميختگي انگيزه با انگيخته، افراط در ابراز احساس به اهل بيت (ع)، محور شدن مرثيه‌خواني به جاي وعظ و ارشاد، بيان هجويات و تحريفات در اشعار و سخنان خطبا و مداحان و كوفتن به طبل اختلاف مي‌پردازد.

در بخش آسيب هاي شكلي هم خواننده با رفتارهاي جنون آميز و افزوده شدن ابزار ناهمگون به آلات مراسم آشنا مي شود.

فصل پنجم با عنوان نكاتي در ارتقابخشي مراسم سوگواري حسيني در سه بخش به  شناخت اهداف و توجه به آن ها و شناخت اركان حماسه و تقويت ساختار مراسم مي پردازد.

در بخش شناخت اهداف و توجه به آن ها خواننده با مباحث انسان سازي، احياي حقيقت و ارزش هاي اسلامي، تبيين ارزش هاي عرفاني، جذب ارزش هاي عرفاني، جذب پيروان جديد و همسويي و انسجام اجتماعي آشنا مي شود. در شناخت اركان حماسه نيز با شخصيت هاي اصلي حماسه، آگاه سازي از تاريخ قبل از واقعه كربلا، تاريخ بعد از واقعه كربلا و پاسخ به شبهات و سوالات آشنا مي شود  تا دريابد در تقويت ساختار مراسم لازم است مديريت هيئات، نظم در  تشكيلات، تربيت مبلغات آگاه و توانا، هدايت برخي مداحان و گسترش مشاركت مردم مورد توجه واقع شود و شيوه هاي جديد و جذاب با رعايت شئون طراحي شود.

در اين باره مي خوانيم: «هميشه بايد تلاش كرد تا آميزه اي از سنت و نوگرايي مثبت را در مراسم مذهبي و در شيوه هاي عزاداري ابداع نمود. اين ضرورت مخصوصا در مورد مراسم جشن و اعياد شيعيان و نحوه شادي كردن يشتر حس مي شود. اين امر سبب مي شود تا هيئات مذهبي مخاطبان عمومي خود را همچنان جذب نموده، مراسم مذهبي خود را از رونق و بازدهي بالاتر بهره مند كنند.

كميجاني در فصل محرم و عاشورا در ديدگاه رهبري به مناسك عاشورا در ديدگاه هاي امام خميني (ره)، مناسك عاشورا در ديدگاه هاي آيت الله خامنه اي و تحليل دنياي استكبار از فرهنگ تشيع اشاره مي كند.

در مبحث مناسك عاشورا در ديدگاه هاي آيت الله خامنه اي مي خوانيم: «در ديدگاه رهبران انقلاب اسلامي، بقاي ديانت، فرهنگ و آرمان خواهي ملت شيعي ايران، مستقيما با بقاي فرهنگ عاشورايي و زنده بودن آرمان هاي حماسه حسيني، ارتباط دارد. لذا غفلت در كيفيت  و كميت آن و هر بي توجهي به آسيب ها و نقصانهاي وارده بر آن، اثر منفي بر فرهنگ عمومي وانقلابي ملت ما خواهد داشت؛ در اين جا جهت درك عمق نظر رهبران انقلاب، به تناسب، به تحليل دنياي استكبار از فرهنگ تشيع و عاشورا اشاره‌اي مي شود. درپايان اين كتاب با مهندسي معكوس آشنا مي شويم.

در اين باره مي خوانيم:

«مهندسي معكوس براي شيعيان اين است كه ابتدا ولايت فقيه را بزنيد(تضعيف كنيد) تا او را نزنيد(تضعيف نشود) نمي توانيد به ساحت قدسي كربلا و مهدويت تجاوز كنيد...، براي پيروزي بر يك ملت با ميل مردم را تغيير داد...، ابتدا ولايت فقيه را خط بزنيد، در گام بعد، شهادت طلبي اينها (شيعيان) را به رفاه طلبي تبديل كنيد. اگر اين دو تا را خط زديد خود به خود انديشه هاي امام زماني از جامعه شيعه رخت مي بندد... شما بياييد براي غرب هم امام زمان و كربلا و ولي فقيه بتراشيد.»

اين مطالب آشكارا نقشه هاي خبيثانه و خطرناك دشمنان اسلام و ايران را هويدا مي سازد. خيل شبهاتي كه هم اكنون در سايت هاي مشكوك اينترنتي ارائه شده و سوالات غيرمعقولي و مخربي كه در بين برخي دانشجويان و حتي دانش آموزان پديد آمده روحيه مجادله گر و بي منطق كه در بين توده هايي از مردم رفاه زده شهري ديده مي شود شواهدي بر فعاليت سازمان يافته دشمنان ما بر عليه فرهنگ حسيني اين مردم است از اين رو متوليان فرهنگ جامعه بايد با هوشياري و آگاهي بالايي به مقابل با اين ترفندهاي خصمانه برخاسته و ارزش هاي ديني و آرماني ملي اين ملت دفاع كنند.

گفتني است، كتاب بازشناسي مناسك عاشورا به قلم حجه الاسلام دكتر داوود كميجاني با شمارگان 2000 نسخه و قيمت 25هزار ريال از سوي انتشارات راه ابريشم منتشر و روانه بازار نشر كتاب شده است.

 

 

 

 

 

شنبه 18 دی 1389 - 9:3


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری