پنجشنبه 30 آبان 1398 - 21:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

اسلام ؛ زهد ، رهبانيت يا صوفي‌گري ؟

 

 

اسلام ؛ زهد رهبانيت يا صوفي‌گري ( مجموعه انتظار مطهر ) جلد چهاردهم

نويسنده : محسن عباسي ولد

نوبت چاپ و شمارگان : اول ، بهار 1384 – 2000 نسخه

ناشر : معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي

 

جلد چهاردهم مجموعه انتظار مطهر به طرح مسائلي با عناوين زهد دركلام استاد مطهري ، آيا زهد فقط يك كيفيت روحي است ؟ زهد واجب و زهد مستحب ، زهد و دنياي گذرگاهي ، اصول سه‌‌‌گانه زهد اسلامي ، راه حل مبارزه با دنياطلبي ، تشابه زاهد و راهب ، تفاوت زاهد و راهب ، مويداتي از روايات ، اهتمام مومن بر دنيا و آخرت ، اجتماع دنيا و آخرت ، دنيا وسيله است ، محبتي كه محبت دنيا نيست ، تفسير زهد واقعي در روايات و مبارزه با زهد منفي ، نتايج محبت دنيا و صفات بندگان دنيا مي‌پردازد .

محسن عباسي در ابتداي بحث بر روي اين نكته تاكيد مي‌كند كه تا اينجاي بحث به دنبال اين بوديم كه ببينيم نظر دين درباره‌ي خود دنيا چيست و از اين جا به بعد مي‌خواهيم نظر دين را درباه‌ي چگونگي برخورد با دنيا بفهميم . زهد ، همان نوع برخورد با دنياست . در بحث زهد و دنياي گذرگاهي از مولف مي‌خوانيم اينكه ما در مباحث علم و تكنولوژي روي دنيا حساس بوديم ، به اين دليل بود كه از نظر يك ايدئولوژيك غربي آنچيزي را كه بايد آباد كني دنياست ؛ چون آن چيزي كه هست دنياست . به همين دليل ، نهايت رفاه ، نهايت راحتي در اين دنياست و آنچيزي را كه بايد آباد كني دنياست ؛ چون آن چيزي كه هست دنياست . به همين دليل ، نهايت رفاه ، نهايت راحتي در اين دنياست ؛ اما از نظر دين اينگونه نيست . دنيا راه است و آخرت مقصد .

استاد مطهري سه اصل را براي زهد اسلامي ذكر مي‌كند ، اين سه اصل زهد اسلامي را از زهدهاي صوفيانه و راهبانه جدا مي‌كند . اين سه اصل عبارتند از : 1 – بهره‌گيري‌مادي از جهان ؛ تنها عامل تامين‌كننده سعادت انسان نيست و براي انسان به حكم سرشت خاص ، يك سلسله ارزشهاي معنوي مطرح است كه با فقدان آنها ، تمتعات مادي قادر به تامين سعادت انسان نيست . 2 – سعادت فرد از سعادت جامعه جدا نيست  . 3 – روح در عين اتحاد با بدن در مقابل بدن اصالت دارد و منبع مستقلي است براي لذات و آلام . غرقه شدن درتمتعات مادي فراغتي براي بهره‌برداري كانون روح باقي نمي‌گذارد و در حقيقت نوعي تضاد ميان تمتعات روحي و تمتعات مادي اگر به صورت غرقه شدن و محو شدن در آنها باشد ، وجود دارد .

استاد مطهري درباره مفهوم زهد اسلامي مي‌گويد : " وجه مشترك زهد و راهب پرهيز از لذت‌گرايي است . زاهد و راهب هر دو ، خود را به تجمل و تنعم و لذت‌پرستي و تن‌پروري آلوده نمي‌سازند . " 

از نظر مولف كتاب وقتي به سراغ روايات مي‌رويم ، مي‌بينيم كه كتب روايي ما پر است از معارفي كه نشان مي‌دهد دنيا و زهد اسلام يعني چه ؛ كدام دنيا از منظر اسلام مذموم است و كدام ممدوح ؟ چه نوعي از زهد در اسلام سفارش شده و چه نوعي مردود معرفي شده است . در دسته‌اي از روايات تلاش براي امور دنيايي نه تنها مورد سرزنش قرار نگرفته ؛ بلكه مورد سفارش و تاكيد هم واقع شده است . در روايات ما اين مساله كه دنيا وسيله‌اي براي رسيدن به هدف و مقصودي عالي و خدايي است ، موج مي‌زند . حضرت علي ( ع ) مي‌فرمايند :  " ( دنيا ) چه خوب سرايي است ؛ اما براي آنها كه آن را خانه‌ هميشگي ندانند و خوب محلي است براي كسي كه آنرا وطن برنگزيند . "

محسن عباسي كتاب حاضر را با اين بحث به پايان مي‌رساند كه از نتايج محبت دنيا هم كه در روايات آمده مي‌توان فهميد كه منظور اسلام از سرزنش دنيا چيست . اگر اندكي در سيره اهل بيت – عليهم السلام – هم دقت كنيم ، متوجه خواهيم شد كه اين بزرگواران هم ، زهد را نه به ترك دنيا تفسير كرده‌اند و نه به دنياطلبي . درسيره زندگي معصومين – عليهم السلام – ما مي‌بينيم كه قسمت زيادي از عمر خود را صرف امور اقتصادي مي‌كردند . حضرت علي (ع) كار مي‌كرد ؛ نخلستان آباد مي‌كرد ؛ قنات مي‌كند و ... ؛ اما در مصرف ، زاهد بود ؛ يعني همه اين‌ها را براي خودش نمي‌خواست . اسلام هم مي‌گويد : در توليد كوشا باش ؛ در مصرف قانع . كار عبادت بزرگي در اسلام است ؛ اما كار محور زندگي نيست ؛ پول محور زندگي نيست ؛ همه وسيله است . اگر از حالت وسيله بودن خارج شد و به صورت هدف درآمد ، از اينجا به بعد اسلام با آن مبارزه مي‌كند .

اسلام ؛ زهد ، رهبانيت با صوفي‌گري نوشته محسن عباسي ولد در چاپ اول خود و با تيراژ 2000 نسخه توسط معاونت پژوهشي و آموزشي سازمان تبليغات اسلامي به چاپ رسيده است .

 

 

 

 

سه‌شنبه 7 دی 1389 - 15:7


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری