دوشنبه 1 آبان 1396 - 6:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

گفتمان ديني؛ بهترين روش تبليغ دين است

 

كسب رتبه سوم در اجراي طرح گفتمان‌هاي ديني در سال 88 در ميان استان‌هاي کشور با توجه به نحوه اجراي گفتمان‌ها، تعداد آن‌ها وهمچنين برگزاري کار گروه‌هاي آموزشي و نشست‌هاي فصلي اساتيد بومي، بهانه‌اي شد تا با دبيراجرايي طرح گفتمان‌هاي ديني و كارشناس آموزش و پژوهش اداره کل تبليغات اسلامي استان كرمان، مهدي تيموري گفتگويي را انجام دهيم.

 

جامعه ما به لحاظ فرهنگي در مقايسه با گذشته به خصوص سال‌هاي بعد از انقلاب چه وضعيتي دارد؟  

براي بررسي وضعيت فرهنگ جامعه بايستي به وضعيت آن در قبل از انقلاب اشاره كرد. در دوران رژيم ستمشاهي مبناي كار بر اباحه‌گري بود و لذا توجهي با دينداري نمي‌شد بنابراين يك تفاوت ماهوي در بررسي وضعيت فرهنگي جامعه وجود دارد نسبت به سال‌هاي قبل از پيروزي انقلاب. با پيروزي انقلاب مردم خود بر سرنوشت خويش حاكم شدند و مي‌توان دهه اول پس از پيروزي انقلاب را يك دهه رويايي به حساب آورد كه اين خود به دليل رهبري امام خميني(ره) و معنويت بالاي ايشان و تأثير عميق كلام و عمل امام- اقبال مردم به امام و انقلاب بود چرا كه خواست اصلي مردم احياي معنويت و فرهنگ ديني به شمار مي‌رفت. پس از انقلاب با توجه به ماهيت ديني و فرهنگي انقلاب دشمنان تلاش زيادي در محدودكردن امواج انقلاب و نابودي آن داشتند و دارند چر كه اين انقلاب مبتني بر تفكر شيعي و خدامحور است و بسياري از خرافات را رد مي‌كند و در واقع دنبال احياي فضيلت و كرامت انساني است. بنابراين مي‌توان اين نتيجه را گرفت كه وضعيت فعلي فرهنگ و ديني جامعه در حد خوب و قابل قبولي است البته كاستي‌ها و مشكلات و نواقصي هم وجود دارد كه با هماهنگي دستگاه‌هاي فرهنگي قابل مرتفع شدن است. از سويي ديگر بايد به اين نكته نيز اشاره كرد كه با توجه به پيشرفت جهاني علوم افكار مردم نيز تغيير پيدا كرده است و با دقت بيشتري به مسائل فرهنگي و ديني نگاه مي‌شود و لذا به دليل اينكه مسائل ديني و فرهنگي تنها از طريق استدلال و دلايل علمي صورت مي‌گيرد بايد توجه داشت كه به سؤالات و شبهات مخاطبان مختلف به ويژه اقشار تأثيرگذار بايستي با دقت پاسخ داد چرا كه عدم پاسخگويي مناسب مي‌تواند در كم‌رنگ شدن دين و گرايش مردم به دين تأثيرات منفي بگذارد.

 

با توجه به تنوع دستگاه‌هاي فرهنگي كشور بفرماييد آينده فرهنگي كشور را چگونه تصور مي‌كنيد؟  

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت: در جامعه كار و برنامه فرهنگي با توجه به اين نكته كه انقلاب ما مبتني بر ارزش‌ها و اعتقادات ناب اسلامي و ديني است و انقلاب ما در واقع براي احياي مجدد اسلام و باورهاي اسلامي انجام شد بايستي مقدم بر هر كاري باشد چرا كه ساير امور ديگر در اصل و اساس به فرهنگ برمي‌گردد و داراي پيوست فرهنگي است. يكي از مشكلات عمده و اساسي در مسائل فرهنگي كشور وجود دستگاه‌هاي مختلف و موازي‌كاري‌هاي بسيار مي‌باشد و اين موازي‌كاريها هيچ نفع و سودي براي بهبود وضعيت فرهنگي و ديني جامعه ندارد و لطمه‌هاي جبران‌ناپذيري وارد مي‌كند. اگر اين موازي‌كاري‌ها و تداخل دستگاه‌هاي فرهنگي در اجراي برنامه‌هاي مؤثر ديني و فرهنگي مرتفع نشود نمي‌توان آينده خوبي را براي فرهنگ كشور ترسيم نمود. يكي از راهكارهاي مناسب مشخص‌كردن دقيق وظايف و مسئوليت‌هاي دستگاه‌هاي فرهنگي است كه هر دستگاهي بر اساس مأموريت‌ها و رسالت خويش گام بردارد و از تداخل كردن در برنامه‌هاي دستگاه‌هاي ديگر پرهيز كند. مسئولين دستگاه‌هاي فرهنگي براي اينكه چشم‌انداز روشني از وضعيت فرهنگي و ديني جامعه در آينده وجود داشته باشد بايستي به نكاتي توجه ويژه مبذول نمايند كه مهم‌ترين آن‌ها به شرح ذيل مي‌باشد: 1- مسئولين دستگاه‌هاي فرهنگي كشور بايستي با توجه به تهاجم فرهنگي دشمنان و استفاده از شيوه‌هاي روز و پيشرفته در اين مسئوله آگاهي و بينش كاملي از تهاجم فرهنگي و جنگ نرم دشمن داشته باشند. 2- بايستي باور و اعتقاد به توسعه امور فرهنگي به ويژه در حوزه فرهنگ ديني را در مسئولين و متوليان فرهنگي تقويت كرد تا آنان از عمق جان تلاش و همت دوچنداني داشته باشند. 3- متوليان فرهنگي بايد به تعاملات بين دستگاهي توجه ويژه داشته باشند و از موازي‌كاري كه اساسي‌ترين آفت مسائل فرهنگي و ديني است بپرهيزند و سعي كنند كارها و برنامه‌ها مكمل يكديگر باشد نه خنثي‌كننده چرا كه تنها در اين صورت است كه برنامه‌هاي فرهنگي و ديني تأثيرات خود را خواهد داشت و موجب تقويت مسائل فرهنگي و ديني مي‌گردد. 4- با توجه به اهميت پيوست فرهنگي و مهندسي فرهنگي كه مورد تأكيد مقام معظم رهبري است بايد براي مناطق مختلف كشور به ويژه مناطق كمتر توسعه يافته و محروم اين بحث انجام شود و بايستي به فرهنگ‌هاي بومي مناطق مختلف توجه ويژه‌اي داشت.

 

اگر بخواهيم بحث را كمي تخصصي‌تر كنيم به نظر شما آيا برگزاري گفتمان‌هاي ديني تأثيري در پيشبرد اهداف فرهنگي انقلاب اسلامي و ارتقاء دانسته‌هاي ديني مردم جامعه دارد؟

در پاسخ به اين سؤال بايد گفت: يكي از اصلي‌ترين وظايف حكومت اسلامي بالا بردن سطح فرهنگ ديني و تحكيم باورهاي ديني و اخلاقي است چرا كه وقتي فرهنگ ديني مردم ارتقا يابد و باورهاي ديني و اخلاقي تقويت شود انسان‌هاي خدامحور پرورش مي‌يابند و جامعه خدامحور شكل مي‌گيرد و جامعه خدامحور گرفتار خودخواهي‌ها و نفس‌پرستي‌هاي نخواهد بود و در نتيجه جامعه‌اي سالم و بالنده خواهد بود لذا يكي از راه‌هاي گستش فرهنگ ديني و تحكيم باورها و مقابله با شبهات القا شده از سوي دشمنان برگزاري جلسات گفتمان ديني است كه اين گفتمان‌ها با توجه به اينكه در موضوعات روز و مبتلا به جامعه و استان تشكيل مي‌شود تأثيرات عميق و ماندگاري را در ارتقاي سطح دانش و بينش مخاطبين به وجود مي‌آورد. از سوي ديگر با توجه به ناتوي فرهنگي و جنگ نرم‌ دشمن كه هدف اصلي آن مخدوش نموده نشانه‌هاي اميد و تبديل نقاط قوت به نقاط ضعف و ايجاد نااميدي و يأس در بين مردم و در نهايت ايجاد تفرقه و اختلاف است اهميت دادن به نيازهاي فرهنگي و ديني و در كنارش رشد و تقويت باورها و اعتقادات ناب و اصيل اسلامي بيش از گذشته احساس مي‌شود. لذا اجراي طرح گفتمان‌هاي ديني كه به صورت چهره به چهره انجام مي‌شود بهترين روش تبليغ دين است يكي از راهكارهاي اثرگزار در جهت رشد ديني و فرهنگي اقشار مختلف به ويژه اقشار تأثيرگزار مي‌باشد كه توانسته است از زمان اجرا در سطح ملي و استاني اهداف مورد نظر را تأمين نمايد و بتواند با بپاسخگويي به سؤالات و شبهات مخاطبين خود زمينه و بستر لازم را براي ارتقا سطح دانش و بينش آنان فراهم نمايد.

 

چه فعاليت‌هايي براي ارتقاء سطح دانش و بينش اساتيد گفتمان‌هاي ديني و كسب مهارت‌هاي لازم در حوزه گفتمان‌ ديني انجام داده‌ايد؟

 يكي از محورها و آيتم‌هايي كه در اجراي طرح گفتمان‌هاي ديني بايستي به آن توجه ويژه‌اي نمود بحث زيرساخت‌هاي گفتمان است كه اين زيرساخت‌ها در دو بخش مخاطب و استاد تعريف مي‌شود. در بخش استاد كه مؤثرترين و مهم‌ترين ركن اين گفتمان به شمار مي‌رود از سال 1388 برنامه‌هايي براي توانمندي و كسب مهارت‌هاي گفتماني پيش‌بيني گرديد كه اجرا نيز شد. از جمله اين برنامه‌ها برگزاري سلسله نشست‌هاي تخصصي به صورت دوماهانه در سال 88 و فصلي در سال 89 با حضور اساتيد بومي استان مي‌باشد. در اين نشست‌ها علاوه بر تبادل نظر و ارائه تجربيات اساتيد و بيان نظرات و پيشنهادات كاربردي و عملي از سخنرانان برجسته و مطرح استاني و برون استاني استفاده مي‌شود. در استفاده از سخنرانان سعي مي‌شود از افرادي استفاده شود كه علاوه توانايي علمي و بالا بودن سطح مطالعاتي و علمي آن‌ها آشنا به مسائل مبتلا به فرهنگي و ديني استان بوده و در واقع آن‌ها را لمس كرده‌اند و سوابق مديريتي نداشته باشند. در كنار اين نشست‌ها برگزاري كارگاه هم‌انديشي مهارت‌هاي گفتماني و كارگاه آموزشي با اولويت يكي از مسائل مهم فرهنگي و ديني استان و جامعه از برنامه‌هاي ديگر در حوزه اساتيد گفتمان است. از جمله نكاتي كه در اين نشست‌ها و كارگاه‌هاي آموزشي اساتيد به آن توجه ويژه‌اي مي‌شود تهيه بسته‌هاي فرهنگي مناسب و مؤثر در راستاي تغذيه فكري اساتيد مي‌باشد. بر اساس ارزيابي‌هايي كه در طول برگزاري نشست‌ها و كارگاه‌هاي آموزشي از اساتيد به عمل مي‌آيد اين برنامه‌ها تا حد بسيار خوبي توانسته است در جهت توانمندي و ارتقاي سطح دانش و بينش اساتيد تأثيرگذار باشد و استقبال و رضايت اساتيد از برگزاري اين نشست‌ها و كارگاه‌هاي آموزشي در حد عالي بوده و هست.

 

با توجه به كسب مقام سوم در كشور براي اجراي طرح گفتمان‌هاي ديني چه برنامه‌هايي را در سال جاري براي ادامه اين روند انجام داده‌ايد؟

كسب اين موفقيت را بايستي مديون همراهي‌ها و تلاشي ارزشمند و خداپسندانه دبيران اجرايي شهرستان‌ها و اساتيد طرح در سطح استان و در كنار آنان راهنمايي‌ها و رهنمودهاي خوب و ارزشمند مديركل محترم و معاونين اداره كل و ساير همكاراني كه در اجراي طرح ما را ياري داده‌اند باشيم. براي ادامه اين روند و اينكه بتوانيم در سال 89 همانند سال قبل جزء استان‌هاي برتر باشيم تلاش بر اين است كه برنامه‌هايي ابلاغي در راستاي اجراي طرح را به خوبي و با كيفيت بالايي انجام دهيم. حضور فعال و انعكاس مناسب اخبار و گزارشات مربوط به طرح در سايت اينترنتي سازمان تبليغات اسلامي و اداره كل تبليغات اسلامي استان- تهيه نشريات گفتمان ديني و برگزاري سلسله نشست‌هاي فصلي و كارگاه‌هاي آموزشي اساتيد از ديگر برنامه‌هاي اداره كل است.

 

يكي از نكات قابل توجه در بحث نشريات گفتماني قرار دادن نشريه در سايت اينترنتي اداره كل تبليغات اسلامي استان مي‌باشد كه اين كار براي اولين بار اجرا مي‌گردد. آيا اين برنامه‌ريزي‌ها با مطالعه دقيق و آسيب‌شناسي شهرستان انجام مي‌گيرد؟

 قطعاً ما در برنامه‌ريزي‌هاي مربوط به اجراي طرح در استان نگاه ويژه‌اي به شهرستان‌ها به خصوص شهرستان‌هاي جنوبي و محروم استان داريم و سعي مي‌شود بر اساس مقتضيات و شرايط هر منطقه مسائل و موارد مربوط به طرح مشخص گردد و نيازسنجي توسط شهرستان‌ها انجام مي‌شود و هر شهرستان‌ آسيب‌هاي منطقه‌ را تعيين و اعلام مي‌كند و پس از جمع‌بندي‌ آن‌ها سياست‌هاي كلي اجراي طرح در استان جهت اجرا تعيين و به شهرستان‌ها ابلاغ مي‌گردد. يكي از نكات مهم در اين زمينه برگزاري نشست توجيهي و آموزشي دبيران اجرايي طرح شهرستان‌هاي استان است كه به منظور برنامه‌ريزي و تبادل‌نظر جهت برگزاري كيفي و كمي گفتمان‌ها در ابتداي هر سال در مركز استان تشكيل مي‌شود.

 

برگزاري كارگاه‌هاي هم‌انديشي مهارت‌هاي گفتماني ويژه اساتيد و نشست‌هاي فصلي به چه ميزان در عملكرد اساتيد گفتماني تأثير داشته است؟

 با توجه به اهميت اساتيد و لزوم توانمندكردن آن‌ها و كسب مهارت‌هاي مورد نياز در حوزه برگزاري گفتمان‌هاي ديني قطعاً برگزاري اين نشست‌ها و كارگاه در توانمندي اساتيد تأثيرات بسيار خوب و فوق‌العاده‌اي داشته است به گونه‌اي كه اساتيد استقبال بسيار خوبي داشته‌اند و خواهان برگزاري بيشتر اين نشست‌ها و كارگاه‌ها مي‌باشند. از سوي ديگر با توجه به ارزيابي‌ها و بازرسي‌هايي كه از جلسات گفتمان استان انجام مي‌پذيرد عملكرد اساتيدي كه در اين نشست‌ها و كارگاه شركت نموده‌اند بسيار بهتر و مؤثرتر از اساتيدي بوده كه حضوري در اين نشست‌ها نداشته‌اند و اين مسئله در صحبت‌هايي كه با مخاطبين گفتمان‌ها انجام مي‌شود كاملاً مشهود است.

 

در خصوص نقاط ضعف و نقاط قوت اجراي طرح گفتمان‌هاي ديني در استان كرمان در سال جاري توضيح بفرماييد؟

 استان كرمان به عنوان پهناورترين استان كشور محسوب مي‌شود كه دوري و پراكندگي شهرهاي استاني يكي از مشكلات اساسي و قابل لمس در انجام فعاليت‌هاي مختلف به ويژه برنامه‌هاي ديني و فرهنگي مي‌باشد. اداره كل تبليغات اسلامي استان با توجه به امكانات محدود و اعتبارات كمي كه نسبت به ساير دستگاه‌هاي اجرايي استان دارد توانسته است اقدامات بسيار ارزشمند و تأثيرگزاري را در سطح استان در حوزه فرهنگ ديني و امور فرهنگي انجام دهد و اين تلاش‌ها و كارهاي بزرگ كه انجام شده مورد تأييد استاندار محترم و ساير مسئولين استان بوده و در بسياري از موارد تقدير شده است. طرح گفتمان‌هاي ديني نيز از جمله طرح‌هاي بزرگ و تأثيرگزاري بوده كه اداره كل تبليغات اسلامي با همكاري ادارات تابعه در سطح استان اجرا نموده است و بازخورد بسيار مناسب و خوبي داشته است. هر طرح و برنامه‌اي در اجرا داراي نقاط قوت و ضعفي مي‌باشد كه اين مطلب در خصوص طرح گفتمان ديني نيز جاري و ساري مي‌باشد با اين تفاوت كه نقاط قوت طرح بسيار بيشتر از نقاط ضعف مي‌باشد. مهم‌ترين نقاط قوت طرح:

1-    تبليغات و اطلاع‌رساني مناسب به ويژه از طريق شبكه استاني سيماي مركز كرمان و پوشش خبري و برنامه‌اي اين طرح در صدا و سيما.

 2- تعامل و همكاري بسيار خوب و ارزشمند سازمان آموزش و پرورش استان و ادارات تابعه آن‌ها در سطح استان- ائمه محترم جماعات مساجد استان.

3-استفاده از اساتيد توانمند و برجسته استاني و برون استاني در جلسات گفتمان.

4-تأثيرات شگرف و قابل ملاحظه اجراي طرح در رشد ديني و ارتقاي سطح دانش و بينش مخاطبين جلسات گفتمان.

مهم‌ترين نقاط ضعف طرح:

1-    محدوديت‌ اعتبارات استاني و كافي نبودن اعتبار تعيين شده.

 2- عدم همكاري و تعامل دستگاه‌هاي مرتبط به طرح و برخي از ادارات آموزش و پرورش شهرستان‌هاي استان.

 

با توجه به اينكه اعتياد و قاچاق كالا و مواد مخدر از آسيب‌هاي جدي استان به شمار مي‌رود آيا در اين زمينه گفتمان برگزار كرده‌ايد و بفرماييد اين كلاس‌ها تا چه اندازه براي آگاه‌سازي اقشار مختلف به ويژه جوانان و نوجوانان مفيد بوده است؟

در اين خصوص جلسات گفتمان ديني در سطح شهرستان‌هاي استان برگزار شده و بسيار مورد استقبال مخاطبين قرار گرفته است. اين جلسات تأثيرات شگرفي در آگاه‌سازي و تنوير افكار مخاطبين نسبت به معضلات فرهنگي و ديني استان داشته است و توانسته ضمن پاسخگويي به سؤالات و شبهات مخاطبين در اين زمينه موجب ارتقاي سطح دانش و بينش آنان گردد. همچنين 2 نشست از نشست‌هاي تخصصي اساتيد گفتمان نيز با اين موضوعات تشكيل شده است.

 

چگونه مي‌توان با نحله‌هاي انحرافي نوظهور به ويژه فرقه ضاله بهائيت كه ذهن و روان جوانان را هدف‌ قرار داده است مقابله كرد؟ آيا برگزاري صرفاً كلاس‌هاي گفتماني كافي است يا بايد مسئولان فرهنگي و امنيتي كشور تدابير بهتري براي پاسخ به اين‌گونه حركت‌ها بيانديشند؟

يكي از معضلات مهم فرهنگي استان كه در سطح كشور نيز يك معضل اساسي به شمار مي‌رود وجود فرقه‌هاي ضاله و منحرف است كه اقدامات بسيار گسترده‌اي را جهت سست نمودن اعتقادات ناب ديني و اسلامي مردم به خصوص قشر جوان و نوجوان جامعه انجام مي‌دهند. يكي از نكات مهم در اين زمينه عدم آگاهي و آشنايي اقشار مختلف مردم به ويژه قشر جوان و نوجوان استان نسبت به اين فرقه‌ها و اصول و مباني اعتقادي آن‌ها است كه به نظر بنده برگزاري جلسات گفتمان با اولويت آگاه‌سازي و تنوير افكار عمومي نسبت به اين فرقه‌ها يكي از مؤثرترين و بهترين راهكارهاي كاربردي و عملي است كه مي‌تواند در اين زمينه اثرگزار باشد. البته اين تنها راهكار نيست بلكه بايستي مسئولين فرهنگي و امنيتي نيز در اين زمينه گام‌هاي مؤثري بردارند و برنامه‌هاي مناسب و مفيدي را ارائه دهند چرا كه بخشي از راهكارهاي مقابله با اين فرقه‌ها به مسئولين ارشد فرهنگي و امنيتي كشور برمي‌گردد.

 

 

يكشنبه 7 آذر 1389 - 14:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر