يكشنبه 29 مرداد 1396 - 12:35
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

داود خسروي

 

معادلات متفاوت فروش فيلم

 

نقد فيلم هر چي خدا بخواد  (ساخته نويد ميهن دوست )

 

هر چي خدا بخواد اولين فيلم بلند سينمايي نويد ميهن دوست (دستيار پرويز شهبازي )، در آغاز قرار بود توسط خود شهبازي ساخته شود وحتي شهبازي ساخت فيلم را هم شروع کرد ولي در ابتداي کار انصراف داد وتنها تهيه فيلم را به عهده گرفت. فيلمنامه هرچي خدا  بخواد را خود شهبازي و بر اساس فيلم آوانتي (بيلي وايلدر ) نوشته است.  

از جريان انصراف شهبازي از کارگرداني واينکه اسم او در انتهاي تيتراژ پاياني آمده مي توان حدس زد که شهبازي فيلم را درحد واندازه کارنامه خود ندانسته است. پس از ديدن فيلم ومشاهده کيفيت آن هم همين مسئله براي تماشاگر به اثبات مي رسد. شهبازي با ساختن هر چي خدا بخواد پس از فيلم هاي قابل توجهي چون نفس عميق در حقيقت خواسته ضررهاي مادي که  مربوط به چنين آثاري  مي شود  را جبران کند

تيتراژ انيميشن هر چي خدا بخواد يادآور تيتراز پسر آدم، دختر حوا  است. اما تيتراژ پسر آدم، دختر حوا به رغم سادگي جذابيت خاص خود را داشت وتصويري طنز آميز از اختلافات يک زن ومرد ارائه مي داد. ولي هر چي خدا بخواد، تيتراژ يکنواخت وکم اوج وفرودي دارد. در سراسر تيتراژ يک قايق را روي آب  شناورمي‌بينيم واين نتيجه اي جز کسالت تماشاگر در همان گام اول ندارد

از آغاز فيلم وقتي با کشمکش هاي ونداد (حامد کميلي ) و پارميدا (ترانه عليدوستي ) روبرو مي شويم، گمان مي کنيم نسخه ديگري از پسر آدم، دختر حوا  را شاهديم. تضادهايي نه چندان جذاب مثل رقابت بر سر خريد بليط هواپيما که با کشمکش هاي کميک و قابل توجه پسر آدم، دختر حوا فاصله زيادي دارند. البته درطول فيلم و به تدريج ايده اختلاف هاي پسر و دختر فراموش شده، و فيلم وارد مسير ديگري ميشود.  

موتور محرکه فيلمنامه، موضوع ناپديد شدن پدر ومادر است. پس طبيعتا بايد در طول فيلم و به شيوه موثري به اين موضوع مهم و گره اصلي داستان پرداخته شود ولي در فيلم به غير از جستجوي ابتدايي و در نهايت، پيدا شدن جسدهايي که متعلق به پدر ومادر نيست اين موضوع مورد توجه قرار نمي گيرد. در گره گشايي نهايي فيلم هم وقتي درمي يابيم پدر ومادر زنده هستند، سر هم بندي آزار دهنده اي صورت گرفته، آن حرف هاي شاعرانه پايان فيلم هرگز نمي تواند توجيه کننده اين مسئله باشد که پدر ومادر به نحوي غير منطقي و ابلهانه، اموالشان را به حال خود رها کرده و به ناکجا آباد رفته اند. 

فيلم با دو موضوع اصلي ومرکزي گم شدن دو نفر و تضاد هاي يک پسر ودختر شروع مي شود ولي به تدريج اين مسائل حاشيه اي هستند که در فيلم پررنگ مي شوند وفيلم را به بيراهه مي برند. موضوع ورود منشي شرکت وهمراهانش، وموضوعاتي که پيرامون شخصيتهايي مثل دختر خاله پارميدا ودايي (رضا عطاران)رخ مي دهند حاشيه اي و زائد هستند و ربطي به درام اصلي ندارند.    

در زمان تماشاي فيلم  اين احساس به تماشاگر دست مي دهد که اصولا فيلمنامه اي در کار نيست گويي تنها بازيگران بداهه سازي کرده اند و شوخي ها در لحظه وبداهه شکل گرفته اند. عطاران همان شوخي هاي مخصوص خودش را البته در سطحي پايين تر تکرار مي کند. بيليارد بازي کردن او، شعبده بازي و آواز خواندنش در کشتي به جاي آنکه کميک باشد به شدت تصنعي و آزاردهنده است و ميان پرده هاي تلويزيوني را به ياد مي آورد. پور سرخ هم در قالب همان شخصيت لمپني ظاهر ميشود که قبلا ديده بوديم. در اين ميان ترانه عليدوستي به شدت بلا تکليف است. بازي او نه کمدي است ونه جدي. او که بازيگر گزيده کاري است و به اعتبار نام شهبازي به فيلم پيوسته، دربرزخي گرفتار شده است.   

اينکه بگوييم فيلم شخصيت پردازي مناسبي ندارد، جمله مناسبي نيست وحق مطلب را ادا نمي کند. بايد بگوييم فيلم اصولا (شخصيت ) ندارد. از همان ابتداي فيلم تماشاگر نمي تواند شخصيت ها رابپذيرد و واقعي بپندارد. در سراسر فيلم با آدم هايي جعلي وبي هويت روبرو هستيم. فيلم پر است از ديالوگ هاي سطحي وپيش پاافتاده که گاه بدل به لودگي مي شود مثل تبديل نام (دلگشا ) به (دلگشاد )که در سراسر فيلم تبديل به سوهان روح تماشاگر شده است. بسياري از شوخي ها بي ارتباط با حوادث فيلمنامه ومانند لطيفه گويي هاي خلق الساعه هستند.     

نويد ميهن دوست، فيلم خودرا يک اثر واقع گراي اجتماعي خوانده است که اتفاق فانتزي در آن نمي افتد. ولي خود فيلم خلاف اين مسئله را نشان مي دهد چرا که گاه شوخي هاي فيلم از چهار چوب منطق خارج شده و وارد حيطه فانتزي مي شود. از اين مسئله که چنين شوخي هايي مناسب براي يک کمدي واقع گرا نيست اگر بگذريم، در مورد استفاده از چنين روشي در کمدي پردازي بايد به اين نکته توجه کنيم که، درست است که در برخي از انواع کمدي نوعي آنارشي وگريز از منطق وجود دارد ولي اين دليل نمي شود بطور کلي منطق واستدلال را در چنين ديدگاهي از کمدي منتفي بدانيم. در نمونه هاي قابل تامل اين نوع کمدي ها در ميان بي نظمي ها، خيال پردازي ها وآنارشي ظاهري اثر، يک طراحي دقيق ومنظم در مورد ساختار کميک فيلم و زمينه سازي وتوجيه دراماتيک براي رخ دادن هر شوخي وجود دارد.به همين دليل وقتي در فيلم هر چي خدا بخواد با صحنه اي روبرو مي شويم که عطاران در مقابل درب اتوماتيک هتل قرار مي گيرد ودرب برخلاف عملکرد هميشگي اش در مورد ساير افراد، تنها براي او باز نمي شود و اين اتفاق چند بار تکرار مي شود. اين صحنه  نه تنها در نظر تماشاگر کميک جلوه نمي کند بلکه در ذهن او ايجاد سئوال مي کند وتماشاگر هرگز نميتواند از غير منطقي بودن آن به راحتي وبا انتسابش به کمدي چشم پوشي کند.     

به هر چي خدا بخواد مي شود از زاويه اي ديگر هم نگاه کرد. همه فيلم بهانه اي است تا جلوه هاي توريستي جزيره کيش راببينيم. داستاني در کار نيست تماشاگر به ميان کارناوالي در جزيره کيش پرتاب شده است تا لطيفه هاي بي مزه شخصيت ها را بشنود ودر ضمن گردشي هم در جزيره کيش بکند، هتل ها و مکان هاي ديدني آن راببيند. آن چه در اين ميان اهميتي ندارد، سينما، درام، شخصيت پردازي ومباحث مشابه است.   

درباره جزيره کيش پيش از اين کمدي تاکسي نارنجي (ابراهيم وحيد زاده ) هم ساخته شده است. ولي با اينکه تاکسي نارنجي کمدي متوسطي است وکاستي هاي فراواني دارد. ولي حداقل چيزي به اسم (داستان ) را مي توان در آن مشاهده کرد. برخي شوخي هايش بهر حال در آمده اند و همه چيز در آن مثل هر چي خدا بخواد به قضا وقدر سپرده نشده است.  

سازندگان هر چي خدا بخواد حضور بازيگران طنز هاي شبانه و کمدي هاي عامه پسند مثل رضا عطاران، سعيد آقاخاني، ارژنگ امير فضلي وبهنوش بختياري را براي سرگرم کردن تماشاگر وجذب مخاطب کافي دانسته اند. (مسئله اي که به نظر مورد در خواست مخاطب عام هم هست ومعمولا با استقبال مواجه مي شود.) غافل از اينکه معادلات فروش هميشه يکسان وقابل پيش بيني نيستند.   

 

  

        

 

                                

                          

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

                                                                                                                              

                                                                                                                                                                                                                                     

 

دوشنبه 1 آذر 1389 - 9:45


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری