شنبه 3 تير 1396 - 6:15
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

جمال الدين بانج فروزش

 

زيباترين پيوند

 

با عنايت به قرار گرفتن در آستانه سالروز ازدواج آسماني سرسلسله امامت و ولايت، حضرت علي(ع) با حضرت فاطمه زهرا(س) در اول ذيحجه مصادف با نامگذاري آن به عنوان روز ازدواج و خانواده، مقاله ذيل به منظور آشنايي بيشتر مخاطبين عزيز با الگوي برتر از ازدواج و ويژگي‌هاي زيباترين پيوند آسماني خلقت، تقديم مي‌گردد.

همتايي اميرالمؤمنين (ع) با حضرت فاطمه (س)

منظور از «همتايي» در اينجا كفو بودن در ازدواج است كه حضرت اميرالمؤمنين(ع) به عنوان همسر حضرت فاطمه زهرا(س) واجد آن بود.

يكي از اصول اوليه و رازهاي موفقيت يك ازدواج، كفو بودن و همتايي زوجين است، به طوري كه آنان از هر حيث همتا و كفو يكديگر باشند و هيچ ‌يك بر ديگري از لحاظ، طبقه، نژاد، حب و نسب، سطح سواد، بينش علمي و معنوي برتري نداشته و حدوداً در يك سطح باشند.

احراز اين ويژگي در دو زوج، نوعي فضيلت است، زيرا اگر چه برخي از ويژگي‌هاي همتايي و كفويت، تكويني و ارثي و ناخودآگاه است، اما تجميع آن‌ها در دو نفر با توجه به ويژگي‌هاي ارادي ديگري كه احياناً در آن‌ها وجود دارد، به ندرت به وجود مي‌آيد، اگر هم به ندرت نباشد، به هر حال كه دو زوج را خوشبخت نموده و ازدواجشان را موفقيت‌آميز مي‌نمايد.

در مورد امام علي(ع) با وجود صفات ممتاز و فضايل بي‌شمار آن حضرت مي‌توان پذيرفت كه هر دختر ممتاز از هر طبقه حاضر به ازدواج با او بود، در مورد حضرت زهرا(س) نيز ترديدي نيست كه چه در انصار و چه مهاجران، از بزرگان و اشراف خواستگاران بي‌شمار داشت. در اين مورد روايات زيادي وجود دارد. اما آنچه مهم بود، ازدواج و پيوند اين دو زوج بزرگوار بود كه به نحو مقدس سرچشمه فضايل و بركات ديگري چون به وجود آمدن ائمه(ع) و اكمال دين و گسترش اسلام و هزاران فضيلت ديگر گرديد.

در روايتي آمده است كه پيامبر اسلام(ص) فرمودند: «اگر خداوند متعال اميرالمؤمنين علي(ع) را نمي‌آفريد در روي زمين از اول خلقت تا پايان، احدي لايق همسري فاطمه(س) نبود.

آري در تاريخ نقل شده كه براي حضرت فاطمه(س) دخت نبي‌اكرم(ص) خواستگاران زيادي مي‌آمد. بر طبق سنت ديرينه در اعراب، اشراف و بزرگان، اصرار داشتند كه با دختر گرامي پيامبر اسلام(ص) ازدواج كنند. آن‌ها فكر مي‌كردند براي جلب نظر حضرت زهرا(س) و پيامبر اكرم(ص) امكانات لازم در اختيار دارند، در حالي كه غافل از اين بودند كه به موجب آيه «مباهله» و «تطهير» زهراي بتول(س) داراي مقام عصمت از گناه بوده و كفو و همتاي آن حضرت، نيز مي‌بايست از لحاظ معنوي علاوه بر فضايل روحاني و الهي، داراي مقام عصمت باشد.(1)

خواستگاري حضرت علي(ع)

يكي از حوادث سال اول هجرت كه بزرگترين افتخارات زندگي علي(ع) مي‌باشد، خواستگاري آن حضرت از فاطمه(س) است كه مورد پذيرش پيامبر اكرم(ص) و حضرت فاطمه (س) قرار گرفت. در آن زمان خواستگاران بسياري از شخصيت‌هاي مختلف، حضرت زهرا(س) را براي همسري خود از پيامبر(ص) خواستگاري كردند، اما پيامبر(ص) به هيچ يك از آن‌ها پاسخ مثبت نداد.

امام باقر(ع) فرمود: «ابوبكر، عمر و عبدالرحمن‌بن عوف» هر كدام جداگانه به محضر رسول اكرم(ص) آمدند و از حضرت زهرا(س) خواستگاري نمودند، اما پيامبر (ص) از آن‌ها روي گردانيد و فرمود: «من منتظر فرمان خدا درباره او هستم.»

تا اينكه حضرت علي(ع) به محضر پيامبر (ص) آمد و خواستگاري كرد. ماجرا از قول حضرت علي(ع) اين‌گونه گزارش شده است: نزد رسول خدا رفتم، او را با جلال و جبروت خاصي يافتم. چون نشستم زبانم بند آمد، به خدا قسم قدرت سخن گفتن نداشتم، رسول خدا(ص) پرسيد؟ براي كاري آمده‌اي؟ حاجتي داري؟ سكوت همه وجودم را گرفته بود. پيامبر(ص) دوباره پرسيد: براي كاري آمده‌اي؟ حاجتي داري؟ باز هم سكوت كردم. رسول خدا(ص) فرمود: شايد براي خواستگاري فاطمه(س) آمده‌اي؟ گفتم: آري اي رسول خدا(ص).

پيامبر (ص) فرمود: «خداوند تو را وسعت دهد و خوش آمدي «مرحبا و اهلاً» مقداري صبر كن تا من اين موضوع را با دخترم در ميان بگذارم.(2)

مشورت با حضرت فاطمه(س)

با عنايت به اينكه پيامبر(ص) از تقدير الهي آگاهي داشت و رضايت فاطمه(س) را درك مي‌كرد، ادب نبوي اقتضا مي‌كرد با دخترش مشورت نمايد تا مبادا اين عمل موجب استبداد پدران در شوهر دادن دختران گردد. به همين دليل پيامبر اكرم(ص) به خانه آمد تا تمايل علي(ع) به فاطمه(س) را با وي در ميان بگذارد و طبق آنچه در روايت ابن‌سعد آمده به او فرمود: از پروردگارم خواسته‌ام تا ترا به همسري بهترين آفريده‌هايش و آنكه بيش از همه دوستش مي‌دارد، درآورد، و تو دخترم، علي و ويژگي‌ها و فضايلش را مي‌شناسي او امروز براي خواستگاريت آمده بود. نظرت چيست؟ سكوت سراپاي حضرت صديقه(س) را فراگرفت، پيامبر(ص) برخاست و فرمود: «الله‌اكبر، سكوت‌ها اقرارها» سكوت دخترم، به معني قبول «رضايت» است. (3)

مهريه:

مشخص كردن ميزان مهريه، از شرايط عقد در اسلام است. كه بر اين اساس پيامبر اكرم(ص) مهريه را مشخص كرده كه در بين مورخين و محدثين شيعه و سني در مقدار مهريه حضرت زهرا(س) اختلاف است، اقوال مختلفي را ذكر كرده‌اند «چهارصد درهم، 480 درهم، 500 درهم، 12 اوقيه و... مقاديري است كه براي مهريه حضرت زهرا(س) روايت شده است. با دقت و بررسي در روايات در حد تواتر به دست مي‌آيد كه مهريه اصلي آن خانم زره حضرت امير(ع) بوده كه به پيشنهاد پيامبر (ص) به فروش رسيده است.

«پيامبر اكرم(ص) از امام علي(ع) پرسيد، آيا مهريه‌اي داري؟ فرمودند اسباب و زندگي و زره‌ام. حضرت رسول (ص) فرمود: زره را بفروش و پولش را برايم بياور. علي(ع) زره را به پانصد درهم فروخت و پول را به عنوان مهريه همسرش نزد پيامبر(ص) آورد. تا براي ازدواجشان هزينه كند.

در روايات افزون بر اين مهريه كه جنبه مادي و مالي دارد، مهريه‌هاي معنوي ديگري نيز براي آن بانوي بزرگ ذكر شده است كه در روايتي مي‌خوانيم:

رسول خدا(ص) فرمود: خداوند فرمانم داد. كه دخترم فاطمه را به همسري علي(ع) در آورده و من او را با 400 مثقال نقره به ازدواجش درآوردم. و آنگاه رو به علي(ع) كرد و فرمود: آيا به اين مهريه راضي هستي؟ اميرالمؤمنين فرمودند: اي رسول خدا راضي هستم هر چه فاطمه(س) بخواهد. آنگاه رو به فاطمه(س) كرد و فرمودند: دخترم! حاضري با اين مهريه به عقد علي(ع) در بيايي؟ حضرت زهرا(س) فرمودند: من به علي راضي‌ام. اما مهر براي من كافي نيست.

فرمودند مبلغ را چندين برابر كنيم؟ مجدداً فرمودند: «نه» به علي كه راضي‌ام اما اين مهر براي من كافي نيست. من اشكالم در مبلغ نيست. فرمودند: خودت بگو، چه چيزي را به عنوان مهريه مي‌خواهي؟ حضرت زهرا(س) فرمودند: من دو تا مهريه مي‌خواهم يكي اينكه «كان صداق فاطمه شفاعتها لامه ابيها» در روز قيامت من اجازه داشته باشم به محبان خودم، به شيعيان امت پدرم، كمك كنم و نجاتشون بدم. «مهرم رو نجات گناهكارهاي امتم قرار مي‌دهم.» خداوند وحي فرمودند: «اي رسول من با درخواست فاطمه راضيم.»

پيغمبر اكرم(ص) فرمودند دخترم مهر دوم شما چيست؟ حضرت عرض كردند مي‌خواهم كه آب‌هاي عالم را مهر من قرار دهيد. كه پيغمبر اكرم(ص) اينجا اين اختيار رو دادن، پس آب‌هاي عالم مهريه فاطمه(س) است.

آري اين آب‌هاي عالم به اصطلاح، يه حالت ظاهري دارد كه درياها و درياچه‌ها و رودها رو شامل مي‌شود كه اين حالت ظاهري آب است. كه بعضاً مبلغان و مداحان در روضه‌ها، ازش استفاده مي‌كنند كه آب فراتي كه مهريه حضرت فاطمه(س) بود بر روي عبدالله‌بن‌الحسين (ع) بسته شد.

اما جنبه باطني اين آب «ماء» آن است كه در قرآن مي‌فرمايد «و من‌الماء كل شيء حي» يعني خدايا! يك تبلور و جلوه‌اي در من و نام من قرار بده كه نام من مانند آب، همه گنهكاران و همه انسان‌ها را زنده كند.

آري چه زيبا فرمود امام صادق(ع): همه مردم وقتي مشكلي دارند به ما اهل‌بيت رجوع مي‌كنند ولي زماني كه ما مشكل داريم به مادرمون فاطمه(س) رجوع مي‌كنيم.(4)

جهيزيه

از مجموع روايات چنين برمي‌آيد كه حضرت فاطمه(س) جهيزيه‌اي مهمي نداشت مرگ آنچه به دستور پيامبر خريداري شد. ده‌ها روايت از طريق سني و شيعه رسيده است كه دلالت بر سادگي اقلام جهيزيه خانم فاطمه زهرا(س) است كه از جمله جهيزيه ايشان «پيراهن، قطيفه‌اي، زيرانداز حصيري، دو سنگ آسياب دستي، يك مشك آب، بادبزن دستي، لگني مسي و دو كوزه.» مي‌توان نام برد. زماني كه جهيزيه خريداري شده به نزد رسول خدا(ص) آورده شد ايشان با دست آن را زير و رو كرده به گريه افتادند و فرمودند: خدا بركت دهد به قومي كه همه ظرف‌هايشان گلي است، خداوند مباركتان گرداند و از شما، بسيار و پاك بروياند.

و بنا بر روايتي كه مرحوم علامه اميني در الغدير نقل مي‌كند. حتي خود فاطمه(س) هم از سادگي جهيزيه نگران شد و به پيامبر (ص) عرض كرد. اي پدر مي‌داني كه من اهل دنيا نيستم اما وقتي به اين اثاثيه فقيرانه‌ام نگاه مي‌كنم نگران مي‌شوم كه مبادا علي(ع) بپرسد چه چيزي همراه آورده‌اي؟ پيامبر (ص) فرمودند: مطمئن باش علي(ع) براي هميشه از اين ازدواج خشنود خواهد بود.(5)

خطبه عقد

جبرئيل امين نازل شد. عرض كرد يا رسوالله‌! من آمدم از علي و فاطمه وكالت بگيرم. خداوند در عرش قرار هست كه خطبه عقد را جاري كند. «خداوند خودش خطبه را در عرش جاري كرد و صيغه را خواند.» در عرش اين پيوند بسته شد. همه ملائكه‌ها به خاطر اين پيوند، سجده شكر كردن و در آنجا مراسم شادي و خوشحالي برپاست. آنقدر پيوند اين دو معصوم مهم است كه خداوند به عنوان هديه به مهمان‌ها يك در به درهاي رحمت خودش اضافه كرد.

آنگاه پيامبر(ص) دستور داد تا مردم در مسجد جمع شدند. رسول اكرم(ص) بر فراز منبر رفت و پس از حمد و ثناي فرمود: اي مردم آگاه باشيد كه جبرئيل بر من نازل شد و از جانب خدا پيام‌آورد كه مراسم عقد ازدواج علي(ع) و فاطمه(س) در عالم بالا و در حضور فرشتگان برگزار شده و دستور داده كه در زمين نيز آن مراسم را انجام دهم، و شما را بر آن گواه بگيرم.

پس نشست و فرمود: «لو لم يخلق علي لم يكن لفاطمه كفو» براستي اگر علي آفريده نمي‌شد، كسي كه لايق همسري فاطمه باشد وجود نداشت.

«و ما انا زوجته لكن الله زوجه»، من او را به ازدواج علي(ع) در نياوردم خداوند او را شوهر داد. و بالاتر از اين مي‌فرمود: «ازدواج فاطمه يك دستور بود؛ «ان‌الله امرني ان ازوج فاطمه من علي» سپس به علي (ع) فرمود: برخيز و خطبه عقد را بخوان. (6)

مجلس عروسي

لحظه‌هاي باشكوه تاريخ، زيباترين قطعات خود را به نمايش مي‌گذارد، لحظه‌اي كه «دو درياي آسماني به هم مي‌پيوندند» قلب پاكان در شادي مي‌تپد و كر و بيان به وجد مي‌آيند. سراسر مدينه سخن از وصلتي تاريخي است كه هر كس فراخور انديشه خود به قضاوت نشسته است. پيامبر(ص) به انس دستور مي‌دهد خاصان از اصحاب را دعوت كند، همه در منزل پيامبر(ص) اجتماع كردند حاضرين مشغول خوردن شيريني بودند كه علي(ع) وارد شد. لبخندي شادي بر چهره پيامبر نشست فرمود: اي علي، براي خانواده‌ات غذاي بسيار نيكويي تهيه كن. ما گوشت و نان مي‌دهيم و تو هم خرما و روغن بياور» لذا من خرما و روغن خريدم و رسول خدا(ص) هم گوسفندي فربه سر بريد و نان زيادي تهيه فرمود: سپس به من فرمود:‌ »هر كس را كه مي‌خواهي دعوت كن.» من به مسجد رفتم و ديدم مسجد پر از اصحاب مسلمان است. خواستم بعضي را دعوت كنم و بعضي را نكنم، اما خجالت كشيدم. پس صدا زدم. «دعوت به وليمه فاطمه را اجابت كنيد.» بنابراين مسلمان‌ها دسته دسته آمدند و من در فكر زيادي جمعيت و كمي غذا بودم. اما رسول خدا(ص) ناراحتي مرا حس كرد و فرمود: «من از خداوند درخواست بركت كرده‌ام.» آن روز بيش از چهارهزار نفر آمدند و غذا خوردند اما غذاي ما كم نيامد.

آنگاه بعد از مراسم پذيرايي و وليمه پيامبراكرم (ص) دستور بدرقه عروس تا خانه داماد را صادر كرد و خودش دست مبارك فاطمه(س) را در دست علي (ع) نهاد و به امير (ع) فرمود: «اي علي(ع) دختر رسول خدا(ص) بر تو مبارك باد. اين فاطمه امانت من در نزد توست، او همسر نيكويي است.» آنگاه پيامبر اكرم(ص) براي آنان چنين دعا كرد: «خدايا! قلب‌هاي اين دو را پيوند ده، آنان و فرزندانشان را از وارثان بهشت پرنعمت قرار بده، فرزندان پاك و پاكيزه و مبارك به آنان عطا كن، و آن فرزندان را امامان راهنما قرار ده تا مردم را به سوي اطاعت و خشنودي تو فراخوانند.» (7)

به اين ترتيب فاطمه(س) و علي(ع) با يكديگر ازدواج نمودند و خداوند نسل آنان را پاك‌ترين نسل‌ها قرار داد.

 

منابع:

1- الكافي- 1/461، البحار 43/107- جامع احاديث الشيعه 20/8 و احقاق الحق 19/125.

2- كنزالعمال ج 13 ص 628، مناقب، ج 3 ص 345، اصول كافي ج 1 ص 383 و بانوان نمونه(جمعي از مولفان).

3- ذخائر العقبي ص 29، بحارالانوار ج 43 ص 93 و بانوان نمونه(جمعي از بانوان).

4- تاريخ الكبير ج 4 ص 60، كنزل‌العمال ج 13 ص 680 و احقاق الحق ج 10 ص 367.

5- الغدير، ج 2 ص 318 و مناقب ج 3 ص 318 و جامع احاديث الشيعه 20/8.

6- مناقب ابن شهر آشوب ص 318، ذخائر العقبي ص 29 و احقاق الحق.

7- الصواعق المحرقه ص 142، ذخائر العقبي ص 29، كشف الغمه و كنزل‌العمال ج 13 ص 684.

 

 

 

 

 

يكشنبه 16 آبان 1389 - 16:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری