يكشنبه 2 مهر 1396 - 23:5
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان خراسان شمالي

 

عوامل تاثيرگذار در فرهنگ عمومي

 

با توجه به اينکه فرهنگ عمومي به مجموعه اي از باورها و رفتارهاي صحيح و غيرصحيح يک جامعه گفته مي شود و عوامل متعدد و متنوعي، قديمي و جديد در پيدايش و ماندگاري آن تاثيرات مستقيم و غيرمستقيم دارد، شناسايي اين گونه عوامل و تقسيم بندي مختلف آنها به عوامل عمومي و مشترک، سخت افزاري و نرم افزاري و نيز اختصاصي و منطقه اي بسيار مهم است. چرا که هرگونه اصلاح و اقدامات سازنده در اين حوزه مستلزم شناخت اين سنخ عوامل و متغيرها است تا بتوان سازوکارهاي اصلاحي و سازنده را در مورد آنها به کارگرفت.

 

متغيرهاي اصلي در فرهنگ عمومي

1- طبيعي و جغرافيايي: اين عوامل ممکن است جنبه طبيعي و جغرافيايي داشته باشد، چه اينکه در مناطقي از کشورمان که از جاذبه هايي نظير نعمت دريا، ساحل، جنگل و... برخوردار مي باشد، زمينه ارتکاب برخي رفتارهاي خلاف شرع و قانون هم بيشتر مهيا مي شود. يا مثلا در مناطق گرمسيري آمادگي بيشتري جهت رواج فرهنگ برهنگي و همچنين واکنشهاي سريع و به اصطلاح چکشي وجود دارد. به عکس در مناطق سردسيري، خونسردي و ضرورت پوشش بيشتر محسوس مي باشد.

يا مثلا فرهنگ شهرهاي زيارتي داراي خصوصيات مربوط به خود، آنهم در ابعاد مختلف مي باشد.

2- تاريخ و حوادث گذشته: دسته اي از عوامل تاثيرگذار درفرهنگ عمومي، زاييده مسائل تاريخي و حوادث گذشته دور يا نزديک است. و اين تاثيرات به نوبه خود درسطح بندي کشوري، استاني و شهرستاني قابل تقسيم مي باشد، لذا مي بينيم در مناطق مختلف کشورمان در کنار تنوع لهجه ها و گويش ها، نوع پوشش و لباس و رفتار و عادتهاي باستاني و ملي و نيز مذهبي از ويژگي هاي اختصاصي برخوردارند. يا مثلا در استان خوزستان از قديم الايام برادران و خواهران عرب زبان، عيد فطر را با شکوه و اهميتي چون عيد نوروز و بلکه بالاتر از آن نگاه مي کنند، به طوري که بعضي مردم در آن منطقه مي گويند عيد عربها. بنا بر اين با توجه به تاريخ و حوادث گذشته هر منطقه اي درسطح و گستره کشوري و فراگير، مردم ما داراي فرهنگ هاي عمومي مثبت و منفي هستند پيدايش انقلاب اسلامي و به دنبال آن جنگ تحميلي و دفاع مقدس و جانانه ملت رشيد ما در مقابل استکبار جهاني، موجب تغيير و تحولات بنيادين در فرهنگ عمومي کشورمان و نيز درسطح منطقه و بين الملل گرديد و جابجايي بسياري از معادلات معمول را به دنبال داشت. اينکه اهل فرهنگ و هنر ما به چه ميزان در معرفي ارزشها و تاثيرات شديد اين دومقوله تاثيرگذار درفرهنگ عمومي بوده اند، خود نياز به نقد و بررسي هاي دقيق و کارشناسانه دارد.

3) عنصر زمان و مکان: از عوامل موثر در فرهنگ عمومي کشور دو عنصر زمان (مناسبت ها) و مکان (مانند حوزه، دانشگاه، اماکن مقدسه و زيارتي، مساجد و...) مي باشد که شرح و بسط در اين دو عامل نيازمند شرايط مقتضي خود مي باشد. اما به عنوان نمونه آن هم در اين مختصر توأم با اجمال و شتاب به نقش آفريني بسيار مهم دور و نزديک مساجد و سنگرهاي مقاومت، ديانت و پيدايش جرقه هاي آغازين انقلاب اسلامي و تأثير شگرف آن در کم و کيف فرهنگ عمومي بايد اشاره مختصري داشته باشم. بايد همگي اعتراف کنيم که متأسفانه مساجد ما در سطح کشور از وضعيت مطلوب يکساني برخوردار نمي باشند و از آسيب ها و نابساماني هاي متعدد و متنوعي در ابعاد گوناگون عمراني، فرهنگي- هنري، مالي- اداري و نيروي انساني و... رنج مي برند و وجود متوليان متعدد و موازي کار، اين ضعف و آسيب ها را مضاعف نموده است. و اينکه چرا در برخي نقاط کشور بودجه بازسازي برخي امکنه تاريخي و کليساها و نيز فعاليت هاي ورزشي بايد ميلياردي باشد و در برخي نقاط ديگر تعدادي از مساجد تعطيل و متروکه و يا به کلي فاقد مسجداند، از سؤالات قابل تأمل و بحث برانگيزي است که اگر معلوم گردد، دقيقا چه کسي بايد پاسخگوي نهايي باشد، خود يک موفقيت مهم به حساب مي آيد.

در عرصه تأثير عامل زمان و مناسبت هاي ملي، مذهبي و انقلابي در فرهنگ عمومي، بايد گفت اين از جمله عواملي است که بسياري از ملت ها و کشورهاي مسلمان و غيرمسلمان از آن بي بهره اند.

بسيار ضروري است که با برنامه ريزي و مهندسي بسيار دقيق و مدون و به دور از مديريت هاي چندگانه و موازي و سليقه اي، کم و کيف اين عامل مهم و تأثيرگذار در فرهنگ عمومي، مورد کنکاش و دقت کارشناسانه قرار گيرد. متأسفانه اوقات فراغت در ايام تعطيلات فرزندان انقلاب در گروه هاي سني مختلف تبديل به يک داستان غم انگيز تکراري و ملال آوري شده که هر ساله سازمان ها و ادارات مختلفي آن هم به طور موازي، فعاليت هاي کليشه اي و نوعا غير جذاب را ادامه مي دهند.

4- رسانه هاي جمعي: از ديگر عوامل مهم تأثيرگذار در فرهنگ عمومي، نقش آفريني رسانه هاي جمعي شنيداري، نوشتاري و ديداري است که صدا و سيما و سينما نقش پررنگ تر و موثرتري را ايفا مي کنند، که اميدوارم در مورد اين مقوله مهم، افراد دلسوز و محققي بتوانند حق مطلب را ادا کنند. و ان شاءالله... افراط و تفريط ها و نابساماني ها در اين عرصه کم رنگ و حتي بي رنگ گردد.

5- وسايل و تکنولوژي جديد: از جمله عوامل تأثيرگذار در فرهنگ عمومي کشور، پيدايش وسايل و تکنولوژي جديد و به روز، مانند کامپيوتر، تلفن همراه، ماهواره، اينترنت و... مي باشد، که متأسفانه نقش تخريبي اين گونه موارد در فرهنگ عمومي و وضعيت فعلي بيشتر است و دشمنان ما، بيشتر از اين اهرم بسيار موثر آن هم در سطح وسيع و ارزان درحال بهره برداري هستند. که اين مهم بايد در کارگروه هاي تخصصي مورد نقد و بررسي قرار گيرد تا ما از حالت انفعالي و تدافعي بتوانيم بيرون بياييم و در يک هيئت فعال و موثر ايفاي نقش نماييم.

6- روحانيون، ائمه محترم جمعه و جماعات و اساتيد و معلمان: نقش آفريني روحانيت در ايران اسلامي از ديرباز تاکنون در جهت اشاعه فرهنگ ناب اسلامي، ظلم ستيزي و زدودن خرافات و بدعت ها و... بسيار مهم و ارزشمند مي باشد و اين نقش آفريني در وقوع انقلاب اسلامي، دفاع مقدس و در سنگرهاي مختلف نظام مقدس جمهوري اسلامي جلوه بسيار روشن و بارزي پيدا نمود. روحانيت در ايران در سنگرهاي مهمي مانند امامت جمعه و جماعت، وعظ و خطابه، تدريس در حوزه، دانشگاه و مدارس وحضور در برخي نهادها و ادارات تأثيرات به سزايي در فرهنگ عمومي جامعه دارد. همچنين اساتيد دانشگاه و معلمين که نقش تعيين کننده آموزشي و تربيتي در شکل گيري شخصيت و هويت فرزندان اين مرز و بوم دارند از ديگر اقشار فرهنگ ساز جامعه به شمار مي آيند.

7- ورزش، ورزشکاران و ورزشگاه: امروزه در کشور ما مثل بسياري از کشورهاي ديگر اين مقوله بسيار جذاب و تأثيرگذار در فرهنگ عمومي مي باشد. جهت جلوگيري از صحنه هاي ضدارزش در عرصه ورزش، متوليان امر بايد برنامه ريزي دقيق تري انجام دهند تا شاهد آثار مثبت آن در ميان جامعه خصوصا جوانان باشيم و نابساماني هاي فعلي از بين برود.

8- مراکز فرهنگي، بهداشتي و درماني: مراکز فرهنگي ، اداري و غير آن مانند حوزه و دانشگاه آموزش و پرورش و مدارس در همه مقاطع، اداره تبليغات و فرهنگ و ارشاد اسلامي و هيئت هاي مذهبي تأثير بسزايي در سالم سازي فرهنگ عمومي مردم دارند.

9- قوه قضائيه و نيروي انتظامي: نظر به اينکه بسياري از مفسدان اخلاقي و اقتصادي عالما و عامدا دست به کارهاي خلاف ضدشرع و قانون مي زنند و بالطبع فرهنگ عمومي را در ابعاد گوناگون دچار آسيب هاي جدي مي نمايند، اين دو نهاد بسيار باارزش با تعامل خوب مي توانند نقش بازدارنده را در مقابل مجرمان داشته باشند.

در پايان اين مقاله پر شتاب و فشرده و در يک جمع بندي اجمالي از مطالب گفته شده، معلوم مي گردد اولا برنامه ريزي براي بهبود فرهنگ عمومي بايد هم داراي سمت و سوي کلان و کشوري و هم داراي ويژگي هاي اختصاصي و منطقه اي باشد، تا بتوانند تأثيرگذاري لازم را بر مخاطبين داشته باشد.

و ثانيا چگونگي تأثيرگذاري در فرهنگ عمومي بايد در کارگروه هاي تخصصي مورد نقد و بررسي افراد زبده و کارآمد مجرب حوزه و دانشگاه قرار گيرد، تا نتايج آن مفيد و موثر باشند.

 

چهارشنبه 12 آبان 1389 - 13:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری