سه‌شنبه 2 آبان 1396 - 0:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

نيما نوربخش

 

تصوير کننده ارزش‌هاي ملي و مذهبي

 

نگاهي به نقاشي مينياتور ايران         

 

مينياتور نوعي نقاشي ايراني است که ممکن است به  صورت تزيين صفحات کتاب و يا يک اثر مجزاي هنري ديده شود. تکنيک هاي اين نمونه از نقاشي با مينياتورهاي غربي و بيزانسي که در نسخه هاي خطي زرکوب يافت شده  قابل قياس است.

در  قرن  13 نقاشي  مينياتور  به  صورت يک هنر اصيل ايراني جلوه گر شد. اين هنر در قرون 15و16 به اوج خود رسيد.  بعدها مينياتور تحت  تاثير سبک هاي جديد هنري ادامه يافت و عناصر مدرن هم به آن افزوده شد. مينياتور ايراني نسبت  به انواع ديگر مينياتور اسلامي مانند مينياتور اتامان در ترکيه و مينياتور مغولي در شبه جزيره هند شاخص‌تر و موثرتر است.

مشکل ميتوان به خاستگاه مينياتور ايراني پي برد. مينياتور ايراني در دوران سلسله تيموريان به اوج خود رسيد. مينياتورهاي ايراني به ميزان قابل توجهي تحت تاثير مينياتورهاي چيني بودند. دليل آن را هم ميتوان استفاده حکام مغول از مينياتوريست هاي چيني در دربارشان در ايران دانست. در  دوران تيموريان و ايلخانيان از موجودات افسانه اي مانند  اژدها با تاثير از اژدهاي چيني در مينياتور استفاده شد  که نمايانگر تکنيک آبرنگ است که هنرمندان چيني به ايران آوردند و پايه‌گذار مکاتب مينياتور  ايراني در اين زمينه گرديدند.

مينياتورهاي دوره ايلخاني وتيموري خصوصاً  آنها که در ارتباط با  داستان هاي  شاهنامه هستند تکنيک هاي  خود را  مديون مکاتب نقاشي چيني مي باشند که  در طي سلسله  سونگ  ويوآن توسعه پيدا کردند. از  مينياتور بيشتر  در آثار ادبي  استفاده مي شد. به  تصوير کشيدن ادبيات کلاسيک شرقي از  طريق نقاشي کار مشکلي است. از طريق اين  شيوه نقاشي منحصر  به فرد که بر پايه مفاهيم ايدئولوژيک، زيبايي شناسي و مفاهيم مذهبي استوار است هنرمندان توانستند که تصويري از انساني رها شده از بند تعلقات زميني ارائه دهند و جنبه روحاني زندگي بشر را به تصوير بکشند وموجبات تعمق انسان در مورد جهان آخرت و عالم ماوراء را فراهم آورند.

بعد از انقلاب اسلامي در ايران هنر مينياتور به عنوان تصويرگر مفاهيم عميق مذهبي احياء شد. قرن‌ها سپري شد و نوشته هاي خطي جايگزين حجاري هاي سنگي گرديد و بعد اين نوشته ها به صورت کتب مصور درآمد اما هنر مينياتور همچنان به حيات خود ادامه داد. هنر مينياتوري که در کتب خطي وجود داشت تنها  در  اختيار درباريان بود. در گذر زمان مينياتورها  بر  روي  ديوارها و سطوح ديگري مانند مقوا وچرم نقش بستند.

در حال حاضر اين هنر در ايران در حال شکوفايي است و  در دانشگاه‌هاي زيادي مانند دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران اين رشته تدريس مي‌شود. يکي از مراکز اصلي مينياتور در ايران، اصفهان است. قدمت مکاتب مينياتور در اين شهر زيبا و قديمي به  قرن 16 مي‌رسد. هر ساله جشنواره ها و نمايشگاه هاي مينياتور متعددي در اصفهان برگزار مي شود.

آثار هنرمندان مينياتور، نيازهاي بازار ايران را بر آورده مي کنند. در اين ميان شاهکار هايي وجود دارد که بهترين گالري هاي هنري جهان آرزوي به نمايش در آوردن آنها را دارند.

در مينياتور ايراني، موضوعات مذهبي در راس همه مضامين قرار دارند. مينياتور ايراني، منعکس کننده  پيوند انسان با خداوند است وارزش هاي ملي و مذهبي در اين شيوه نقاشي ايراني همواره  مورد تاکيد قرار مي گيرند. برخي از مينياتورهاي ايراني مربوط به اشعار کلاسيک ايراني از شاعراني مانند فردوسي، حافظ، سعدي، نظامي و... هستند. برخي ديگر هم مربوط به مضاميني چون پيامبران، عشق الهي، مفهوم خير و شر و زندگي و مرگ مي باشند.

در ايران، بانوان در رشته هاي مختلف هنري به خصوص در زمينه هنرهاي سنتي بسيار فعال هستند. بعد از انقلاب اسلامي نقش اجتماعي زنان پر رنگ تر شده، و تعداد زيادي مينياتوريست زن در حال حاضر فعاليت مي کنند وآثار هنري آنها در ايران و خارج از کشور به نمايش در مي آيد. آثار زهرا آقا ميري، زهره نام آور و سلينا پوريا در  مجموعه هاي هنري  دنيا توجهات را به خود معطوف کرده است.

تناسب خطوط، توجه فراوان به جزييات وهماهنگي عناصر در آثار هنرمندان معاصر مينياتور ايران به نحو چشم گيري مورد توجه قرار مي گيرد و اين آثار  به راحتي مي تواند با آثار پيشينيان برابري کند.

 

نام برخي از مينياتوريست‌هاي شاخص ايران

کمال الدين بهزاد : مهمترين مينياتوريست دوره تيموري و پايه گذار مکتب صفويه

رضا عباسي : مينياتوريست معروف دوره صفويه

 محمود فرشچيان : مينياتوريست معاصر

عليرضا پيشاهنگ : مينياتوريست معاصر

 

ترجمه : غزال حسين زاده

 

 

 

 

دوشنبه 10 آبان 1389 - 13:48


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری