سه‌شنبه 3 ارديبهشت 1398 - 5:25
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

قيصر شاعر نسل ماست

 

كمتر كسي است كه تاكنون نام قيصرامين پور را نشنيده باشد، شاعري درد آشنا كه از مدرسه تا دانشگاه، خواص تا عوام حداقل براي يك با هم كه شده نام او را شنيده‌اند و اشعارش را خوانده‌اند.

اين قدرت نفوذ قيصر امين پور به توان و زاويه ديد اشعارش بر مي‌گردد. شاعري كه با جرات، آسان و صميمي و گاه با زبان ممتنع شعر مي‌گويد و فرزند زمانه خويشتن است.

به‌ گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات اسلامي، ابوالقاسم حسينجاني معتقد است: شعر هم يکي از مسائلي است که مي توانيم از طريق آن تکاليف انسان را بازگو کنيم. به بيان ديگر شعر ابزاري هنري است که پنجره‌اي نو را به روي انسان باز مي‌کند. اما اگر تنها شعر را مورد توجه قرار دهيم و به وجه هنري آن بپردازيم و هدفمان را که انسان و زندگي اوست فراموش کنيم، ‌شعر ديگر نمي‌تواند ارزشي داشته باشد.

قيصر يكي از شاعران موفق بعد از انقلاب اسلامي است كه به اعتقاد حسينجاني به دليل وابسته نشدن به جريان‌هاي موجود در جامعه توانست در ميان اقشار مختلف جامعه نفوذ كند.

بيابانکي درباره اينکه چرا اين مقبوليت به‌وجود آمده است نيز مي‌گويد: نخستين دليلي که مي‌توان براي مقبوليت شعر قيصر عنوان کرد، شخصيت خود او بود. به هر حال ما در جامعه‌اي زندگي مي‌کنيم که هنگام نقد يک اثر هنري، اثر را با هنرمندش جمع مي‌کنيم و اگر حاصل مثبت بود هنرمند ميان مردم پذيرفته مي‌شود. درست يا غلط، اين شيوه‌اي است که در کشور ما وجود دارد. قيصر امين‌پور خيلي مهربان، دوست‌داشتني و اخلاق‌گرا بود. به شاعران جوان احترام مي‌گذاشت و شعرشان را مي‌شنيد؛ چيزي که در باقي شاعران به نسبت کمتري ديده مي‌شود.

از اين رو بود كه دانشجويانش شيفته او بودند. نمي دانم مي‌داني يا نه كه «قيصر تا چند ساعت قبل از پركشيدنش در كلاس درس حاضر بود و چند كلمه‌اي را بر تخته نوشته بود. فردا كه دانشجويان خبر تلخ درگذشت او را شنيده بودند آن نوشته‌ها را به عنوان آخرين يادگار استاد نگاه داشتند؛شمعي و شاخه‌گلي روي ميز او گذاشتند و از صبح تا غروب در كلاس مي‌نشستند و به آن نوشته خيره مي‌شدند و آرام و بي‌صدا اشك مي‌ريختند.»

به اعتقاد بيابانكي يكي ديگر از نكاتي كه در مقبوليت قيصر نقش داشت، طبع‌آزمايي او در همه قالب‌هاي شعري بود. براستي قيصر در تمام  قالب‌هاي شعري اعم از غزل گرفته تا چارپاره و سپيد و نيمايي شعر گفته و موضوعات مختلفي همچون دفاع مقدس، عشق، اعتراض، موضوعات مذهبي و... را بهانه سرايش خود در ترانه، سپيد، غزل، تصنيف و نيمايي قرار داده است.

مضامينش اشعار او را دردهاي اجتماعي، غم عرفاني و عشق متعالي تشكيل داده است و چه نيكو دكتر شفيعي كدكني كه در شعر ذوق بسيار مشكل‌پسندي دارند در اين باره گفته است:  قيصر به حقيقت شعر دست يافته بود.

به اعتقاد ديگر بيابانكي قيصر چند صدا و چند لايه شعر مي‌گفت. از سوي ديگر بيابانكي قيصر را شاعري رسانه اي مي‌داند و از اين رو اشعاش در رسانه‌ها پخش شده و شنيده مي شد و در تكرار اين عمل معيارهاي رسانه‌اي ناخودآگاه در شعر او بوجود مي‌آمد.

وي در مقام نقد، منصفانه نقد مي‌كرد و بدون چالش ميان سنت و مدرنيته پل مي‌زند.

در اين راستا، دكتر گيتي فروز استاد محترم اعزامي زبان وادبيات فارسي وزارت متبوع در كشور بنگلادش عنوان مي‌كند: مي‌دانيم كه جدال بين سنت و مدرنيته در همه زمينه‌ها از جمله ادبيات همواره وجود داشته است گروهي به بهانه دفاع از نوآوري ريشه‌هاي سنت را زده‌اند و عده‌اي با انگيزه دفاع از سنت، جوانه‌ها و شاخه‌هاي نو را در هم شكسته‌اند. قيصر در مهم‌ترين اثر خود در زمينه نقد ادبي يعني «سنت و نوآوري در شعر معاصر» نشان داده است كه تنها كساني گوي توفيق را مي‌ربايندكه در عين پاي‌بندي به سنت‌ها دست به نوآوري بزنند؛ روزي كه قيصر مي‌خواست از رساله دكتري خود دفاع كند عده زيادي از مخالفان و موافقان شعر نو جمع شده بودند تا ببينند قيصر بر مذاق كدامشان سخن مي گويد؛  اما جمله‌اي كه وي در آغاز دفاعيه‌اش گفت همه را مسحور و شگفت زده كرد.

او دفاعيه‌اش را با اين جمله بسيار زيباي متناقض نما آغاز كرد:  حتي خدا نيز، هم سنت‌هارا محترم ميشمارد و هم نوآوري مي‌كند!

اهالي ادب خوب مي دانند كه تصنيف «نيلوفرانه‌اي» با شعر قيصر در آمدي بالغ بر هفت ميليون نسخه فروش پيدا كرد و كتاب شعر «دستور زبان عشق» او يكي از آثار چاپ شده‌اش در اندكي بعد از وفاتش بود توانست در كمتر از يك سال به چاپ دهم برسد.

قيصر در ديار خود خود نيز بسيار محبوب است . به گونه اي كه اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي هم  در اين راستا به ساخت آرامگاه هنري و ارزشي و مزار مرحوم دكتر قيصر امين‌پور اقدام كرد و براي سخت آن از براي  سبك معماري و هنري اين طرح از طراحان برجسته كشور مدد گرفت تا آرامگاهش هم  بسيار فاخر و ماندگار همچون خود و اشعارش در نظام جمهوري اسلامي بماند.

افسانه ميري يكي از دانشجويان كشورمان است كه پس از مرگ قيصر موضوع پايان نامه‌اش را به نقد و تحليل ساختاري اشعار قيصر امين پور اختصاص داده است. هر چند قيصر در زمان بودنش مشاور و داور بسياري از پايان‌‌نامه‌هاي دانشجويي بوده است.

وي در بخشي از متن خود دباره اشعار اين شاعر مي‌نويسد:

« شاعر به سبب تسلط بر دانش هاي هنري و پشتوانه ي فرهنگي، در حوزه ي ايجاد آرايه هاي لفظي و معنوي، در قالب كلمات عاميانه ، به هنر نمايي پرداخته است. همه ي تلاش شاعر در ايجاد زيبايي هاي شعري و وزني بر اين بوده است تا مفاهيم اعتقادي و دستاوردهاي تجربي در طول زندگيش را زيباتر به نمايش بگذارد. جهان نگري هنري او در خلال ساختار شعري و ادبي اش؛ شامل شناخت هستي، خدا، انسان و ... مي باشد. در بين اين مؤلفه ها، بيشترين توجه او به انسان، ابعاد وجودي او و برتري او به لحاظ شناخت و نوع مواجهه اش با دردهاي « خدا داد» و « انسان ساز» است.

امين پور، در زير شاخه هاي انسجام واژگاني، نوع جديدي را ايجاد كرده كه به اصطلاح «به جايي» نام برده شده است. در حوزه هنجار گريزي، دو مفهوم جديد به نام « تداعي ديداري و شنيداري» مي توان افزود. « احياي احساس» خلاقيت هنري جديدي است كه در ادبيات او يافت مي شود.»

بعد از ساليان سال در زبان محاوره ما گزيده‌اي از سروده‌هاي شاعران وارد شده است. همچو حافظ.................. و اين اواخر قيصر. :«ناگهان چه زود دير مي‌شود»، «تا نگاه مي‌كني وقت رفتن است»، «حرف‌هايش هنوز ناتمام»، «شايد امروز روز مبادا باشد» و ... براستي كه ما به زبان اهالي ادب سخن مي‌گوييم. هر چند شايد ندانيم وقتي مي‌گويد «سه شنبه هاي سنگين و تلخ و بي حوصله» و ورد زبان ما در  سه شنبه هاي سنگين و تلخ و بي حوصله مي‌شود، قيصر تمامش را از سال 78 (و آن تصادف شديد) در بيمارستان دي دياليز مي‌شد.

تا نگاه مي كني وقت رفتن است؛ «ورود بيمار قيصر امين پور/2:45 بامداد سه شنبه / شرح حال: ايست تنفسي و در حالت احيا وارد بيمارستان شد / كبود و بي جان / عمليات احيا در بيمارستان صورت گرفت/جواب نداد/ساعت 3:35 بامداد بيمار فوت كرد/تمام.»

قطار مي رود/ تو مي روي/ تمام ايستگاه مي رود/ و من چقدر ساده ام/ که سالهاي سال/ در انتظار تو/ کنار اين قطار رفته ايستاده ام/ و همچنان/ به نرده هاي ايستگاه رفته/تکيه داده ام!

 

دوشنبه 10 آبان 1389 - 13:24


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری