پنجشنبه 8 تير 1396 - 15:12
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

اظهار عبوديت؛ اساسي‌ترين فلسفه حج

 

 اجتماع عظيم و بي‌نظير حج در ميعادگاه عاشقان داراي ابعاد و اعمال مختلفي است که ابعاد آن زندگي‌ساز بوده و هر يک از اعمال حج نيز به نوعي اظهار عبوديت و بندگي به درگاه خالق هستي‌بخش است.

حج و زيارت خانه خدا از فروع دين اسلام است و مسلمانان با داشتن شرايطي مکلف هستند در دهه اول ماه ذي‌الحجه به اين سفر معنوي رفته مجموعه‌اي از اعمال نيايشي را به‌جا آورند.

الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَّعْلُومَاتٌ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ وَلاَ جِدَالَ فِي الْحَجِّ وَمَا تَفْعَلُواْ مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللّهُ وَتَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى وَاتَّقُونِ يَا أُوْلِي الأَلْبَابِ؛ حج در ماههاى معينى است پس هر کس در اين [ماه]ها حج را [برخود] واجب گرداند [بداند که] در اثناى حج همبسترى و گناه و جدال [روا] نيست و هر کار نيکى انجام مى‏دهيد خدا آن را مى‏داند و براى خود توشه برگيريد که در حقيقت بهترين توشه پرهيزگارى است و اى خردمندان از من پروا کنيد .(سوره بقره، آيه 197)

در واقع حج پنجمين رکن اساسي اسلام است که در سال نهم هجري بر مسلمانان واجب شد. آيات و احاديث متعددي درباره اهميت و تأکيد زيارت خانه خدا نيز وجود دارد.

فَإِذَا قَضَيْتُم مَّنَاسِکَکُمْ فَاذْکُرُواْ اللّهَ کَذِکْرِکُمْ آبَاءکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِنْ خَلاَقٍ ؛ چون آداب ويژه حج‏خود را به جاى آورديد همان گونه که پدران خود را به ياد مى‏آوريد يا با يادکردنى بيشتر خدا را به ياد آوريد و از مردم کسى است که مى‏گويد پروردگارا به ما در همين دنيا عطا کن و حال آنکه براى او در آخرت نصيبى نيست .(سوره بقره، آيه 200)

مناسک حج ياد آور حضرت ابراهيم است که ماديات و ظواهر را رها و کعبه را براي عبادت خداوند يگانه آماده مي سازد تا مرکز وحدت جهانيان شود.

مسلمانان پس از فتح مکه و برانداختن بت‌هاي قريش از سعي ميان صفا و مروه اکراه داشتند؛ زيرا قبل از اسلام بر اين دو کوه دو بت سنگي قرار داشت که حاجيان و زائران دوره جاهليت سعي بين صفا و مروه را براي نزديک شدن به آن‌ها و دست‌کشيدن و بوسيدن آن‌ها انجام مي دادند. ولي پيامبر اسلام سعي بين صفا و مروه را مجاز کرد و بنا بر نص قرآن از شعائر الله دانسته مي‌شود:

إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَآئِرِ اللّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللّهَ شَاکِرٌ عَلِيمٌ؛ در حقيقت صفا و مروه از شعاير خداست [که يادآور اوست] پس هر که خانه [خدا] را حج کند يا عمره گزارد بر او گناهى نيست که ميان آن دو سعى به جاى آورد و هر که افزون بر فريضه کار نيکى کند خدا حق شناس و داناست .(سوره بقره، آيه 158)

حضرت زهرا (س): خداوند متعال حج را موجب استحکام ديانت و عدالت را مايه وحدت و هماهنگي دلها قرار داد .(احتجاج طبرسي ، ايران ، انتشارات اسوه ، ج 1 ، ص 258)

اين عبادت اسلامي همچون ساير عبادات اسلامي داراي حکمتهاي سودمندي است که فرد و جامعه از آنها بهره‌مند مي شوند .

اظهار عبوديت و بندگي

مهمترين وجه و حکمت اين عبادت اظهار عبوديت و بندگي به درگاه باريتعالي است که در ابعاد مختلف اعمال متعدد آن بخوبي آشکار است .

احرام بستن، قرباني کردن، سعي بين صفا ومروه و ديگر اعمال اين عبادت عظيم و باشکوه از جدايي از خود و تعلق به معبود حکايت دارند .

بعد اخلاقى حج

در لحظه لحظه اين عمل عبادي انسان از خود دور و به خالق نزديک و نزديکتر مي شود بطوري که ديگر به جزخدا را نمي‌بيند.

دوري از آلودگيها و مظاهر دنيوي و تلاش براي کسب معنويت و طي مسير کمال، فراموشي همه دلبستگيها و وابستگيهاي دنيايي از برکات عظيم حج است .

در اين عمل عبادي عظيم و گسترده علاقه و دلبستگي انسان به خدا هر لحظه افزايش يافته و لذت و شيريني اين نزديکي موجب مي شود نزديک شدن به روزهاي پاياني سفر براي حاجيها تلخ و رنج آور باشد، چون از اين معنويت و خلوص دور و جدا مي شوند .

بواسطه انجام اعمال عبادي حج، انقلاب دروني عظيمي در زائران خانه خدا ايجاد مي شود و اين انقلاب به تغيير و تحولي بنيادي مي انجامد که از آن به تولدي دوباره ياد مي شود، تولدي که حاصل آن انساني عاري از گناه و پيوسته به معبود يگانه هستي است .

بعد سياسى حج

حج بعد سياسي عميقي نيز دارد که نبايد از آن غافل شد، اجتماع عظيم مسلمانان در نقطه مقدس زمين، نمايشگر اوج شکوه و بزرگي، همدلي و اتحاد جامعه کثير مسلمانان است که بخش بزرگي از جهان امروز را تشکيل داده و هر روز نيز بر شمار آنها افزوده مي شود .

در حج مسلمانان جهان به دور از تعصبات فرهنگي، نژادي و جغرافيايي يکدل و همدوش با هم مراسم حج را به جا آورده و بر يگانگي خالق زندگي بخش تأکيد مي کنند.

مسلمانان در اين اجتماع بزرگ عظمت و شکوه خود را به اثبات مي رسانند .

بعد فرهنگى

اجتماع گسترده حج بستري مناسب براي گفتگو و تبادل فرهنگها، انتقال ديدگاههاي مختلف و بهره مندي از نظرات متفاوت است .

در چنين فضايي فرصت مناسب براي تعامل و دستيابي به نقاط مشترک فرهنگي و عمق بخشيدن به وحدت و همدلي وجود دارد .

وحدت و يگانگي مسلمانان در مقابل معبود در مناسک حج ديده مي شود که همه بدون اختلاف جغرافيايي، بدون توجه به نژاد، رنگ، جنس و طبقه در برابر خداي يکتا گرد خانه اش مي گردند و شعار يگانگي در اعمال و کردار را سر مي دهند.

در اين گردهمايي بزرگ مسلمانان از پنج قاره جهان بدون توجه به اختلافات نژادي اجتماع مي کنند تا نداي لبيک سر داده خداي خود را به يگانگي ياد کنند .

مناسک حج

برخي مناسک حج طواف کعب معظمه، سعي بين صفا و مروه، وقوف در عرفه، توقف در مزدلفه، جمره زدن، تراشيدن موي سر، قرباني و شب زنده داري در مني است که هريک زمان و مکان معيني دارند.

خبرگزاري مهر - گروه دين و انديشه

 

يكشنبه 2 آبان 1389 - 10:52


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری