جمعه 6 مرداد 1396 - 17:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان مازندران

 

حجاب از ديدگاه پيامبر اعظم (ص)

 

 

مقدمه

پس از پيروزي انقلاب اسلامي پيش بيني مي شد جامعه به ارزشهاي والاي انساني كه اسلام بيانگر آن است روي آورده و عظمت از دست رفته خود را باز يابد . اگر چه بسياري از آداب و سنتهاي مبتذل غرب را كنار گذاشته وبسياري ازافراد جامعه بدنبال تحول بعد از انقلاب اسلامي ، به خود انساني خويش باز گشتند ؛ اما افرادي هم وجود دارند كه ارزشهاي مطرح شده انقلاب اسلامي را به تمسخر گرفته و در حسرت مبتذلات غربي و شرقي آه مي كشندو اصرار دارند كه با همان روش خود را بيارايند و در اجتماع ظاهر شوند . بعد از گذشت چند سال از پيروزي انقلاب اسلامي ، آيا وقت آن نرسيده كه اينان نيز به خود آمده و به حقايقي كه رنجيراسارت شهوت را پاره كرده طوق بردگي و بيگانه پرستي و هواي نفس را از گردنها  بيرون فرو مي نهد روي آورند ؟  آيا وقت آن نرسيده كه اينان از اسارت بي حجابي ، بي عفتي ، و بي حيايي رها شده و تسليم شرع و عقل شوند ؟

در اين مقال برآنيم كه مسئله مهم حجاب را از ديدگاه عقل و شرع و از رسول اعظم (ص) مطرح سازيم تا كساني كه متعبد به تكاليف  شرعي هستند برهان شرعي و عقلي آن را بدانند و آناني كه ارجي به اسلام نمي گذارند به نداي عقل پاسخ گفته و به حجاب  كه حافظ و پاسدار ارزشها و اصالتهاي اسلامي يك زن است روي آورند .

 تعريف حجاب

حجاب عبارتست از اين كه زن،خود را از نامحرم بپوشاند ، بگونه اي كه اگر پشت پرده قرار مي گرفت  عضو و برآمدگي اي از او ديده نمي شد و جلب توجه نمي كرد و منظور از ستر كه در كتب فقهي ذكر شده همين است .

حجاب از ديدگاه عقل و شرع

بدون ترديد آنچه در فقه اسلام بيان شده است گزاف و بي حساب نيست . بلكه تابع مصالح و مفاسدي است كه در متعلق هر حكمي وجود دارد . حرمت شراب ، دروغگويي ، خيانت در امانت ، و....به جهت مفاسدي است كه در آنها وجود دارد . و وجوب نماز ، روزه ، حج ، زكات ،و....به دليل مصالحي است كه در آنها موجود مي باشد .  همچنين واجب بودن حجاب و پوشانيدن بدن بيهوده نبوده ، بلكه به اقتضاي مصلحت فردي ، اجتماعي ، سياسي و فرهنگي بوده كه مورد توجه خداي متعال نيز قرار گرفته است و امر بدان تعلق گرفته است . همچنانكه ترك آن داراي مفاسدي است كه ملاك نهي از طرف شارع بوده و مورد نهي قرار گرفته است .

لازم به ذكر است كه عقل به لحاظ محدوديت و بدان جهت كه در محاصره غرايز ، احساسات ، خواسته هاي نفس  و...قرار گرفته است ، قادر نيست به همه مصحتها و مفسده ها پي برده و علت حقيقي واجب ، مستحب ، حرام ، مكروه و مباح بودن احكام را كشف كند . اگر چه به نحو جزئي آن هم در برخي از احكام چنين كشفي دارد و اغلب آنچه به عنوان فلسفه احكام از ديد عقل بيان مي شود به عنوان حكمت است نه علت .

برهان عقلي حفظ حجاب

حكم عقل در مورد حفظ حجاب دو گونه است :

1- خدا امر فرموده است كه زن خود را از نا محرم بپوشاند . آياتي از قرآن بيانگر امر فوق است و از آنجا كه خدا مالك انسان است ، عقل حكم به اطاعت از مالك و مولا مي كند . پس زن بايد بنا به حكم عقل كه امر به اطاعت از فرمان خدا مي كند ، خود را از نامحرم بپوشاند . اين دليل براي زن مسلمان متعبد بسيار عالي است؛ او در مقابل اين دليل خاضع است هر چند ممكن است به معيار وجوب حجاب و حرمت بي حجابي توجه نداشته باشد .

2- حكم ديگر عقل درباره پوشش صحيح ، حكم استقلالي است . بدين معنا كه به حكم شارع توجه نداشته باشد و خود به اين حقيقت نائل شده است كه : بر زن لازم است حجاب داشته باشد . عقل براي حكم خودش مقدماتي را فراهم مي كند و پس از روشن شدن مقدمات به نتيجه گيري مي پردازد .

برهان استقلالي براي حفظ حجاب

انسان عاقل با ترك شهوت راني و هرگونه وابستگي نادرست شهوي است كه به كمال مي رسد .

ترك پوشش كامل محرك شهوت است و باعث حاكميت غريزه  برعقل و مانع رشد و كمال انساني است و هر چيزي كه مانع ظهور انسانيت  باشد ، بايد كنار گذاشته شود . اما حفظ حجاب ، جلو بسياري از تحريكات شهوي و هوي و هوس را خواهد گرفت  و ارضاي غريزه را در كانال قانوني آن هدايت خواهد كرد. لذا به حكم عقل هر چيزي كه شرط لازم براي كمال و رشد مي باشد ، بايد اجرا شود . پس حفظ حجاب به عنوان شرط لازم عفت و حيا و نابودي فحشا بايد رعايت شود .

سؤال :اين كه ترك پوشش عامل و رعايت صحيح و كامل حجاب شرط لازم باري منع حركتهاي جنسي است ،  چگونه براي عقل روشن شده است ؟

پاسخ : عقل برخي از ابزار كارش را در بعضي از موارد به واسطه تجربه بدست مي آورد نگاهي به جوامع به اصطلاح پيشرفته و كشورهاي در حال توسعه بيندازيد ؛ خيلي دور نرويد : قدري به عقب برگرديد (رژيم گذشته ) و نظري به شمال تهران ، خيابان لاله زار ، گمرك و... بيندازيد و يك سري هم به كنار دريا بزنيد !!! نه خيلي لازم نيست به عقب برگرديد : همين الان يك نگاه عميق به خانواده هاي لا ابالي و بي حجاب يا بد حجاب بكنيد همه چيز برايتان روشن خواهد شد .

حجاب از ديدگاه شرع و منظر رسول اعظم (ص)

قبل از بيان ديدگاه شرع ، اين مطلب قابل ذكر است كه دين رابطه مستقيم با دستگاه عقلاني انسان داشته و بعد حيواني و نباتي انسان قابليت پذيرش مذهب را ندارد .

آنان كه از بعد حيواني به دين مي نگرند ،ميل و رغبت به دينداري  ندارند ، زيرا آزادي غرايز ( غريزه جنسي ، غضب ، خواسته هاي تن و .... )در نفي دين است . آنچنانكه رهايي عقل و حريت آن در پرتو دين و آنجا تكاليف  و وظايف ديني است . آنانكه از پشت عينك غرايز به مسائل ديني مي نگرند و آنها را تجزيه و تحليل مي كنند ، انسان را اسير مي بينند  اين يك حقيقت است كه دين بعد حيواني انسان را به بند مي كشد و كنترل مي كند ؛ ارضاي  خواسته هاي آن را از راه هاي غير شرعي  حرام مي داند . اغلب آنهايي كه انتقاد به مسائل ديني دارند و آنها را قابل اجرا نمي دانند ، براي همين است كه حقايق مذهبي را در دستگاه خواسته هاي حيواني تحليل مي كنند .

رسول گرامي اسلام (ص) فرمود : « انما يدرك الخَيرُ كُلُهُ با لعقلِ وَ لا دينَ لِمن لا عقلَ لَهُ .»

تمام خير ، منحصراً در عقل قابل درك است و هركس كه عقل ندارد دين ندارد .

اين حديث مؤيدي قوي براي اثبات مطلب فوق است كه انسان تنزل يافته در مرحله حيوانيت دين ندارد ، زيرا دين در مرحله عقل مطرح مي شود .

نتيجه اينكه : ما بايد دين را از ديدگاه عقل بررسي كنيم نه از پشت عينك هواهاي نفساني . تأكيد مذهب بر حجاب نيز بايد از همين ديدگاه ارزيابي شود و الا فرياد بعد  شهواني اين است كه :

چادر از سر زن برداريد بگذاريد زن عريان به خيابان بيايد و مانع تمتعات زن از مرد و مرد از زن نشويد .

پوشش اسلامي از منظر شرع

« يا ايُّها الذين قُل لِأزواجكَ  وَبَناتِكَ وَ نُِاءالمؤمنينَ عَلَيهِنَّ من جَلابيبِهِنَّ ذلكَ اَدني اَن يعرفنَ فَلا يؤذَينَ وَكان اللهُ غشفوراً رَحيماً »  اي پيامبر به زنان و دختران خود و به زنان مؤمنين بگو تا   خود را بوسيله جامه اي كه تمام بدن آنها را فرا گيرد بپوشانند به نحوي كه جايي از بدنشان در منظر و ديد نامحرمان نباشد . اين نزديكترين چيزي است كه آنها به عنوان اهل عفت شناخته شوند پس در اين صورت افراد هرزه متعرض آنها نمي شوند و اذيتشان نمي كنند .  

در مورد كلمه جلبات گفته شده است : « الجلبابُ : الرَّداءُ الذي يستُرُ من فَوقٍ الي أسفلٍ او كُلُّ ما يستَتَرُ بِهِ من كساء او غيرِهِ وَ وَ جَمَعُهُ جلابيب »

جلباب روپوشي است كه از بالا تا پايين را مي پوشاند يا هر چيزي كه بدن به سبب آن پوشيده مي شود ، خواه كساء باشد يا غير آن و جمع آن جلابيب مي باشد .

به هر حال آيه دلالت دارد بر اين كه زنان بايد از روپوش كامل جهت پوشش تمام بدن و اندام استفاده كنند پوششي كه معرف شخصيت و عفت زن مومن باشد . اين موجب مي گردد كه افراد لا اباليجرأت نكنند به او جسارت كرده و به ديد شهوت و هوس راني به او بنگرند .

در سبب نزول آيه فوق چنين بيان داشته اند : كه زنان براي نماز به مسجد مي آمدند و نماز را به امامت رسول خدا به جاي مي آوردند . شب كه براي نماز مغرب و عشا از خانه خارج شده و بيرون مي آمدند ، جوانها بر سر راهشان مي نشستند و به آنان متعرض شده و اذيتشان مي كردند .اين آيه براي جلو گيري از اين عمل زشت نازل شد . از مطلب فوق استفاده مي شود كه علت گستاخي جوانان نبودن پوشش كامل زنها بوده است .

بي حرمتي به حجاب 

 قال النبي (ص) : « ايما أمرهٍ وَضَعَت ْ خمارَها في غَيرِ بيتِ فَقَد هَتَكَت حجا بَها »

رسول اكرم فرمود : هر زني كه براي غير شوهرش روسري خود را كنار بگذارد ، هر آينه به حجاب خود بي حرمتي كرده است .»

آيات حجاب در قرآن

وَقُلْ لِلمؤمناتِ ...... لا يبدين زينَتَهُنَّ الّا ما ظَهَرَ منها وَليضرِبنَ بِخُمُرهنَّ علي جيوبهنَّ » اي رسول خدا ، به زنان مومن بگو ...زينت خود را آشكار نسازند مگر آنچه قهراً نمايان است و روسري هاي خود را بر سينه و گردن خود بيفكنند .»

وَلا يضربنَ بارجُلِهِنَّ لِيعلَمَ ما يخفينَ من زينَتَهُنَّ » و زنان هنگام راه رفتن پاي خود را به زمين نكوبند تا زينت پنهانشان شناخته نشود .»

يا بني آدمَ قَد انزلنا عَلَيكُِم لِباساً يواري سَواتِكُم و ريشاً و لباسُ التَّقْوي ذلك خَيْرٍ .» اي فرزندان آدم ! بر شما لباسي فرو فرستاديم كه اندام (عورت ) شما را مي پوشاند و نيز پوششي فرستاديم كه مايه زينت شماست ، و بدانيد كه لباس تقوي بهتر است .»

اي فرزندان آدم ! مبادا شيطان شما را بفريبد چنانكه پدر و مادر شما را از بهشت بيرون كرد ، لباسشان را از تن آنان بيرون آورد تا عورتشان را بنماياند »  

بهترين گوهر

فاطمه الزهرا (س) : خَيرُ لِنِّساء اَن لا يرين الرجالَ و َ لا يراهُنَّ الرِّجالُ »

روزي رسول خدا (ص) از اصحاب خود پرسيد : چه چيز براي زنان بهتراست ؟ اصحاب ندانستند . علي (ع) نزد فاطمه (س) آمد وپرسش پيامبر را با او در ميان گذاشت . فاطمه (س) پاسخ داد :

بهترين عمل براي زنان آن است كه مردان نامحرم را نبينند و مردان نا محرم نيز آنها را نبينند. »

چون علي (ع) خدمت رسول خدا (ص) بازگشت ، پاسخي را كه فاطمه داده بد عرض كرد . پيامبر فرمود : چه كسي اين پاسخ را براي تو بيان كرده است ؟ علي عرض كرد فاطمه ؛ پيامبر فرمود : « انَّها بَضعَهٌ منّي » فاطمه پاره تن من است .»

گروهي از مغرضان و نا آگاهان به دستورات اسلام ،اين حديث و امثال آن را با توجه به مناسبات جديد بشري و حضور ناگريز زن در اجتماع ، براي زن امروز نا كار آمد مي دانند .

اما در پاسخ آنان بايد گفت :  اولاً حضرت زهرا در اين سخن يك توصيه اخلاقي را براي زنان تأكيد كرده است . يعني با نگاه به ويژگيهاي روحي و جسمي زن از يك سو و نياز بشر در هر عصر و زمان به حفظ ارزشهاي اخلاقي و انساني  كه در رأس آنها همزيستي سالم اخلاقي زن و مرد است از سوي ديگر ، سفارش دور بودن از مرد را مطرح كرده است چرا كه زن نقش اساسي در سلامتي يا فساد ان ارزشها ايفا مي كند .

ثانياً : با توجه به شواهد تاريخي و سيره مسلمانان در قرون اوليه ، كه حاكي از حضور زنان در عرصه هاي مختلف اجتماع است ؛ قطعاً اين حديث شامل زناني نيست كه به نوعي موظف به پذيرش مسئوليت هاي اجتماعي هستند و آن حضرت نيز در مقام نفي اين واقعيت از زندگي مسلمانان نبوده است .

ثالثاً : شايد اين سفارش و تأكيد بانوي نمونه اسلام حكايت از حقيقتي بزرگ باشد كه امروز شاهد آن هستيم و آن اينكه هر چه زنان از مسئوليت اصلي خود يعني ساختن بهشت خانواده و تربيت نسل سازنده براي جامعه فاصله بگيرند ، ناچار به ويرانه ها و ناهنجاريهاي اجتماعي بپرهيزند و به مسئوليت سنگين خود توجه كنند .

امروز آثار شوم شعار انحرافي «ضرورت حضور زنان در كنار مردان » در ميدانهاي مختلف اجتماعي آشكار گرديده كه در واقع اين ميدانها به ميدانهاي رقابت با مردان تبديل شده است .

 متأسفانه توجه نداشتن به ويژگيها و تواناييهاي زن ومسئوليت اصلي وي در خانه ازيك سو و عدم زمينه سازي لازم و ايجاد شرايط مناسب براي حضور سازندة او در جامعه ازسوي ديگر موجب گرديد تا نه تنها زن نتواند به ايفاي نقش سالم بپردازد كه به موجودي خسته ، سرگردان و در نتيجه بي معني مبدل شود .

استاد شهيد مطهري در كتاب مسئلة حجاب ص 241 مي فرمايد :

آنچه اسلام مي گويد نه آن چيزي است كه مخالفان اسلام ، اسلام را بدان متهم مي كنند ، يعني محبوسيت زن در خانه نه نظامي است كه دنياي جديد آن را پذيرفته است و عواقب شوم آن را مي بيند ، يعني اختلاط زن ومرد در مجامع . اسلام مي گويد : نه حبس نه اختلاط . بلكه حري ،سنت جاري مسلمين از  زمان رسول خدا همين بوده است كه زنان از شركت در مجالس و مجامع منع نمي شده اند ولي همواره اصل «حريم» رعايت شده است . در مساجد ومجامع ، حتي در كوچه و معبر ، زن با مرد مختلط نبوده است.

روايات حجاب از منظر رسول اعظم (ص)

واي بر زنان از بزكهايشان

قال النبي : وَيلٌ لِنِّساء مِنَ الاحمرَينِ ، الذَّهَبِ وَالمُععصفَرِ . پيامبر اكرم مي فرمايد : « واي بر زنان از دو چيز زينتي : طلاو جامة زيبا »

مقام معظم رهبري مي فرمايد : آيا جنايتي از اين بزرگتر نسبت به زن هست كه زن را با آرايش ، مد و جلوه گري زينت آلات سرگرم كنند و از او به عنوان يك ابزار و وسيله استفاده كنند ؟

 

 

نتيجه خود نمايي

قال النبي « مَثَلُ الرافِلَهِ في الزينَه من غَيرِ اَهلِها كَمَثَلِ ظُلمَه يوم القيامه لا نورَ لَها .

پيامبر اكرم (ص) فرمود : « حكايت زني كه دامن كشان و آميخته به زينت در بيرون خانه رفت و آمد مي كند ، چون ظلمتي است كه در روز قيامت كه از خود نور ندارد .»

سايه شيطان

قال النبي : اَلمَراه عَورَه فَاذا اَخرَجَت اِ ستشرَفَها الشطان

پيامبر اكرم فرمود : زن اندامي شهوت انگيز دارد (اگر خود را نپوشاند ) همين كه از خانه خارج شد ، شيطان او را احاطه مي كند»

پايان بي حجابي

قالنبي : اَيماإمرَاه نَزَعَت ثيابها في غَيرِ بَيتها خَرَقَ عزَّ وَجَلَّ عَنها سِترَهُ

پيامبر اكرم فرمود : هر زني كه لباس خود را جز در خانه خود بيرون آورد خداوند پردة خويش را از او بر مي گيرد .

مد گرايي و بي حجابي

قال النبي : اِستَعينواعَلي النِّساء بِالعُري فَإنَّ احداهُنَّ ثِيابُها وَ اَحسَنَت زينَتَها اعجَبَهاالخُروجُ.

پيامبر اكرم فرمود : از كمي لباس براي نگهداري زنان كمك بگيريد زيرا وقتي زن لباس فراوان و زينت كامل دارد مايل به بيرون رفتن است .

از عوامل مهم بد حجابي در جامعه ، گرايش به تجملات و تنوع كاذب در لباس و پوشش است . زنان هر چه بيشتر به دنبال مدها و لباسهاي مختلف باشند بيشتر به دنبال خود نمايي و به تعبير قرآن« ترج » خواهند رفت گر چه اسلام عزيز به بهداشت پوشش مناسب توجه فراوان دارد اما زياده روي و تجمل گرايي را بسيار ناپسند مي داند .اين عمل علاوه بر اسراف و حرام بودن ، خطرات روحي و رواني فردي و اجتماعي بسياري به دنبال خواهد داشت .

فتنه عظيم زنان

فتنه كمبودها را ديديد و صبر كرديد و من از فتنه رفاه بر شما بيم دارم كه از طرف زنان مي آيد ، هنگامي كه النگوي طلا و پارچه هاي فاخر به تن مي كنند و توانگران ( اگر شوهر توانگر دارند ) را به زحمت مي اندازند و از فقير ( اگر شوهر فقير دارند ) چيزي كه بدان دسترسي ندارد بخواهند .

نتيجه گيري

گرايش انحرافي به امور دنيوي و تجملات چيزي است كه پس از تحمل سختيهاي هر انقلاب گريبان جامعه انقلابي را مي  فشرد . آنچه رسول گرامي اسلام از آن بر امتش بيم دارد ، همان چيزي است كه امروز جامعه اسلامي ما نيز پس از سر بلندي از دورة انقلاب و جنگ تحميلي مي فشرد. به اميد آنكه ما هم در جامعه اسلامي اين دوره با صبر در برابر دنيا طلبي نفس از هدايت الهي فاصله نگيريم .

 

منابع

تفسير نمونه  ، آيت الله مكارم شيرازي

مسئلة حجاب ، استاد شهيد مطهري

حجاب ،  انتشارات مؤسسه در راه حق

چهل حديث حجاب ، عبدالعلي براتي

رايحه نجات ، زهرا زواريان

 

ام البنين رحيمي تالار پشتي

 

يكشنبه 2 آبان 1389 - 9:46


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری