پنجشنبه 27 مهر 1396 - 10:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

حجت الاسلام داود كميجاني

 

آفات سستي و تنبلي 3

 

 

 سستي مانع بهره­مندي و شکرگزاري

خداوند در قرآن كريم تأکيد دارد که تمام امکانات لازم براي بهره گيري از مواهب طبيعي و بهره­مندي از زندگي را به انسان محيا ساخته است، اما بسياري با اين مواهب ناسپاسانه برخورد نموده و نسبت به آنها قدر شناس نيستند. آنجا که مي­فرمايد:

«و لقد مكنا كم في الارض و جلعناكم فيها معايش قليلاً ما تشكرون»

«و به تحقيق شما را در زمين قدرت عمل داديم و براي شما  در آن، وسايل معيشت نهاديم، اما چه كم سپاسگزاري مي­كنيد.»[1]

از مهمترين مصاديق اين ناسپاسي، رخوت و سستي است که گاه انسان را از مواهب الهي بي­بهره مي­سازند. توضيح آنکه، در فرهنگ قرآني، شکرگزاري تنها به اذکار متداول و انجام طاعات منحصر نمي­گردد، بلکه برترين نماد شکرگزاري، در استفادة شايسته­ و بهرة نيکوي انسان از نعمات تجلي مي­گردد، بهره­اي که متناسب با فلسفة وجودي آن نعمت و در جهت رضاى خدا باشد. اين امر از کلام حضرت سليمان(ع) به خوبي قابل استنباط است، آنجا که قرآن نقل مي­کند:

«قَالَ ربّ أوزِعني أن اشكُرِ نعمتكَ الّتي انعَمتَ علي وَ‌ عَلَي والِدَي وَ ان أعمَلَ صَالِحاً ترضاهُ وَ ادخلني برحمتك في عبادك الصّالحين»

 «(سليمان) گفت خدايا مرا بر نعمتى كه به من و پدر و مادرم عطا كردى شكرگزاري بياموز، و به كار شايسته­اى كه رضا و خوشنودى تو در آن است مرا موفق بدار و مرا بنا به رحمتت در جمع صالحان وارد كن»[2]

 في الجمله بايد دانست که خداوند هيچ خلقتي را بي­حکمت و عبث خلق ننموده است، بهترين سرانجام يک نعمت آن است که در همان جهت که خلق شده است، استفاده و به همان هدفي که به جهت آن پديد آمده، برسد؛ مانند يک دانة گندم که بايد به يک بوتة گندم تبديل گردد و يا به تغذيه ديگر موجودات برسد؛ پس اگر خواسته باشيم از نعمت گندم تشکر نماييم يا بايد در کشت و زرع آن به کوشيم و يا آن را به نيکويي بمصرف برسانيم. اين امر در نعماتي مانند آب، منابع طبيعي، ثروت، علم، قدرت بدني، و هر آنچه که نعمت قلمداد مي­گردد، مصداق دارد و قابل تعميم است. 

 لذا قدرداني صحيح از يک نعمت را بايد در استفاده درست از آن جستجو کرد. بدين معنا که انسان بايد ابتدا با شناخت صحيح نعمت، زمينه­هاي استفاده بهينه از آن را شناخته و براي بهره­گيري از آن، صحيح­ترين شيوة را برگزيند و با عنايت به همة اين دانسته­ها، آن را مورد مصرف قرار دهد؛ و اين بهترين شکرگزاري از آن نعمت است. بنا بر اين استفاده صحيح از نعمت در گرو شناخت عميق و صحيح از نعمت مي­باشد، فردي از ثروت، عمر، جواني، امکانات و ... خويش، استفاده مفيد مي­کنند که به درستي ارزش آنها را دانسته و شيوة بهره­گيري صحيح از آنها را فراگرفته باشند؛ و اين اساس تأکيد اسلام بر کار و تلاش صحيح است.

 قرآن بيان مي­کند که ارادة الهي در زندگي دنيوي انسان­­، بر کار و تلاش او تعلق گرفته است و آفرينش حيات و زندگي نيز براي سنجش ارزش سعي و تلاش­هاي انسان تدارک ديده شده است؛ چنانکه خدا فرمود:

«الذي خلق الموت و الحيوه ليبلوكم ايكم احسن عملاً و هو العزيز الغفور»

«[خداوند] آنكس است كه مرگ و زندگي را آفريد تا شما را بيازمايد [تا مشخص شود] كداميك بهترين کارها را انجام مي­دهيد و او بسيار با عزت و آمرزنده است»[3]

اين همه مواهب طبيعي و نعمات الهي که انسان در اين دنيا، خود را بهره­مند از آن مي­بيند، براي تجلي يافتن همين امر و ارزيابي کار و تلاش به انسان داده شده است:

«والارض مددنها و القينا فيها رواسي و انبتنا فيها من كل شي موزون و جلعنا كم فيها معايش و من لستم له برازقين»

«و زمين  را گستردانيديم و در آن كوه­هاي  استوار افكنديم و از هر چيز سنجيده­اي در آن روياندييم و براي شما و هر كس كه شما روزي دهنده او نيستند، در آن وسايل زندگي قرار داديم»[4]


[1] - قرآن کريم سوره اعراف  آيه 10

[2]- قرآن کريم، سوره نمل، آيه11  

[3]- قرآن کريم، سوره ملک، آيه 2

[4] - قرآن کريم، سوره حجر، آيه 19 – 20

 

شنبه 24 مهر 1389 - 11:8


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری