پنجشنبه 27 مهر 1396 - 10:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

حجت الاسلام داود كميجاني

 

آفات سستي و تنبلي 2

 

 

 کاهلي مانع کاميابي در دنيا و آخرت

از مهمترين عواملي که انسان را به تحمل دشواري­هاي زندگي وا مي­دارد، شيريني دستيابي به خواست­هاي خود است. اين احساس، «نياز به کاميابي» ناميده مي­شود. هر گاه انسان در زندگي خويش احساس عدم کاميابي نمايد، به نوعي افسردگي و نااميدي دچار خواهد شد. البته کاميابي و نتيجه گرفتن از زندگي رابطة مستقيمي با فعاليت و تلاش مثبت انسان دارد؛ بدين معنا که کاميابي در گرو تلاش و کوشش ميسر مي­گردد و طبعاً انسان سست و تنبل هيچگاه به کاميابي مطلوبي نخواهد رسيد. حضرت علي (ع) اين حقيقت را اينگونه فرموده­اند که:

 «آفه النجح الكسل»

«آفت (و نابود كننده) كاميابي (رسيدن به هدف) ، سستي [و بيكاري] است.»[1]

از کليت کلام حضرت در اين سخن، مي­توان نتيجه گرفت، همچنانکه سستي و کاهلي مي­تواند عاملي بر بي­حاصل بودن زندگي فردي و اجتماعي انسان در اين دنيا باشد، مي­تواند باعث نقصان در صلاح و سداد زندگي معنوي او نيز شده و انسان را به تباهي مطلق برساند؛ در اين ديدگاه روحيه کسل و تنبل، تنها به دنيا و بهره­مندي انسان از آن آسيب نمي­رساند بلکه دين و دنياي او را به خطر ­انداخته و به چالش مي­کشاند، چنانکه امام باقر (ع) فرمودند:

«الكسل يضر بالدين و الدنيا»

«كسالت (سستي) به دين و دنيا [انسان] ضرر مي­رساند.»[2]

اين امر از آن جهت است که در ديدگاه اسلامي، دنيا ابزار و وسيله کسب سعادت  است و بهره­مندي انسان از نعمات الهي در آخرت رابطة مستقيمي با ميزان کار و تلاش مثبت او در بهره گيري از امکانات سدنيا دارد. اگر او در اين دنيا زندگي اثر بخش و به تعبيري کامياب نداشته باشد، نمي­تواند از نعمات جهان آخرت نيز بهره­مند گردد؛ دقيقا مانند جنيني که مراحل رشد خويش را در رحم مادر به خوبي طي نکرده باشد، پس از تولد بدليل نواقص جسمي و وجودي، از بسياري از نعمات اين دنيا بي­بهره خواهند ماند.  لذا امام صادق (ع) به فرد سست عنصري که از خدا تمناي بهشت برين داشت، فرموده­اند: 

«ان كان الثواب من الله، فاكس لماذا ؟»

«اگر چشم اميد به ثواب (و اجر) از خداوند داري، پس چرا سستي (و تنبلي و بيكاري) را پيشه خود ساخته­اي؟»[3]

با اين توصيف، بي­حوصله­گي و کسالت، بيشتر از دنياي انسان، آخرت او را نابود مي­کند زيرا امور دنيا گذرا و تحولات آن آميخته با شانس، و قضاء و قدر است اما آخرت جاودانه و ماهيت آن دقيقاً بازتابي از نحوة زندگي انسان در اين دنيا مي­باشد. امام علي (ع) نيز در تأييد اين امر مي­فرمايند:

«الكسل يفسد الاخره»

«سستي (بيكاري) و تنبلي آخرت انسان را فساد مي­كند»[4]

و اين از رو است که در تعاليم ديني و مخصوصاً مکتب اهل بيت(ع)، انسان­هايي که با گرايش به خوش گذراني، بيکاري را برگزيده و زندگي را به بطالت مي­گذرانند، دور افتاده از سعادت اخروي قلمداد مي­شود و در مقابل، تأکيد شده که سعادتمندي انسان تنها در گرو انجام کارهاي ارزنده مي­باشد.[5]

 



[1]- ميزان الحكمه، ري شهري، ج 8 ص 392

[2] - ميزان الحكمه، ري شهري، ج 8 ص 392

[3] - ميزان الحكمه، ري شهري، ج 8 ص 393

[4]- ميزان الحكمه، ري شهري، ج 8 ص 393

[5]- ميزالحکمه ري شهري، ج4، ص460 و 461،

 

چهارشنبه 21 مهر 1389 - 14:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری