پنجشنبه 30 شهريور 1396 - 16:59
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

حکمت‌هاي دهگانه لقمان در قرآن

 

لقمان کيست

اصليت لقمان حبشي بود که در روزگار داود پيغمبر(ع) مي زيست و بواسطه برخورداري از اخلاق و صفات نيک، عقل، تدبير، بيان شيرين و منطق محکم به نام لقمان حکيم معروف شد.

از زندگي او اطلاعات دقيقي در اختيار نيست اما اين نکته محرز است که سخنان حکيمانه وي زينت بخش صفحات کتابهاي اخلاقي، تفاسير و تاريخ است.

لقمان عمر طولاني داشت (از دويست تا 560 سال، و از هزار تا 3500 سال را نوشته اند) و با پيامبران بسيار ديدار کرده است. (المواعظ العدديه، ص142)

به عقيده بعضي لقمان چند سال قبل از تأسيس حکومت حضرت داود(ع) و به نظر بعضي ده سال پس از حکومت داود متولد شد و عمر او تا عصر پيامبري حضرت يونس(ع) ادامه يافت، او در عصر نبوت و حکومت حضرت داود همراه آن حضرت به جنگ جالوت رفت و در کشتن جالوت که طاغوت آن عصر بود شرکت داشت.

لقمان مدتي چوپان و برده قَيْن بن حسر (از ثروتمندان بني اسرائيل) بود، سپس بر اثر بروز حکمت هاي سرشار نظري و عملي از طرف ارباب خود آزاد شد.

به نظر مي رسد لقمان بيشتر عمر خود را در خاورميانه، به ويژه در فلسطين و بيت المقدس گذرانده است و نقل شده که قبرش در اِيله (يکي از بندرهاي فلسطين) است.

از ويژگي هاي لقمان اينکه مسافرت هاي بسيار داشت، با انسانهاي مختلف مانند پيامبران، علماء و فقهاء معاشرت داشت و بدليل عمر طولاني و حالت عبرت پذيري که داشت تجربيات بسيار آموخت.

 

حکمت لقمان

در آيه 12 سوره لقمان آمده است: «وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِکْمَةَ؛ ما به لقمان حکمت داديم.» اين آيه نشان مي دهد خداوندي که حکيم مطلق است لقمان را از حکمت سرشار بهره مند و آن را تأييد کرده است .

لقمان(ع) يک انسان پاک و مخلص و باصفا بود که و در صراط سير و سلوک و عرفان، زحمت ها کشيد و بواسطه مخالفت با هوس هاي نفساني و تحمل دشواري ها و رياضت و نفس کشي، از بديها دور و حکمت سرشاري در خود ايجاد کرد .

 

از لقمان حکيم بياموزيم...

لقمان از دلي روشن، فکري باز و ايماني استوار برخوردار بود. او که در آغاز جواني برده اي مملوک بود، به دليل نبوغ عجيب و حکمت وسيعش آزاد شد و هر روز اوج گرفت.

او مردي امين بود، چشم از حرام فرو مي بست، از اداي حرف ناسزا و بي مورد پرهيز مي کرد و هيچگاه دامن خود را به گناه نيالود و همواره در امور زندگي شرط عفت و اخلاص را رعايت مي کرد.

اوقات فراغت خود را به سکوت و تفکر در امور جهان و معرفت حق تعالي مي گذراند و براي گذراندن امور زندگي به حرفه خياطي و يا درودگري مشغول بود.

هيچگاه اراده خود را تسليم خشم و هواي نفس نمي کرد. از کاميابي در دنيا مغرور و از ناکامي اندوهگين نمي شد و صبر و شکيبايي او به حدي بود که غم از دست دادن چند فرزند را با صبوري بسيار تاب آورد.

اصلاح امور مردم و حل نزاع و مرافعه آنها از دغدغه هاي لقمان بود و همه سعي خود را براي رفع اختلافات به کار مي گرفت و بزرگان را از کبر و غرور منع مي کرد .

 

حکمت هاي ده گانه لقمان در قرآن

خداوند در ميان حکمت هاي لقمان، بخشي از حکمت هاي او به فرزندش که ده فراز را شامل مي شود در قرآن آمده است: آيات 13، 16، 17، 18 و 19.

1ـ توحيد 2ـ معاد 3 ـ نماز 4ـ امر به معروف 5ـ نهي از منکر 6 ـ صبر و استقامت 7 ـ تواضع 8ـ دوري از خود خواهي 9ـ اعتدال در راه رفتن 10ـ اعتدال در صدا و سخن گفتن مواردي هستند که لقمان به فرزند خويش تأکيد کرده و در آيات قرآن نيز آمده اند، مواردي که مجموعه اي تأمل برانگيز از حکمت نظري و عملي، اعتقادي، عبادي، اجتماعي، سياسي، تقويتي، اخلاقي هستند.

 

نصايح لقمان به فرزندش در قرآن

و [ياد کن] هنگامى را که لقمان به پسر خويش در حالى که وى او را اندرز مى‏داد گفت اى پسرک من به خدا شرک مياور که به راستى شرک ستمى بزرگ است . (لقمان، 13)

اى پسرک من اگر [عمل تو] هموزن دانه خردلى و در تخته‏سنگى يا در آسمانها يا در زمين باشد خدا آن را مى‏آورد که خدا بس دقيق و آگاه است. (لقمان، 16)

اى پسرک من نماز را برپا دار و به کار پسنديده وادار و از کار ناپسند باز دار و بر آسيبى که بر تو وارد آمده است‏شکيبا باش اين [حاکى] از عزم [و اراده تو در] امور است. ( لقمان، 17)

و از مردم [به نخوت] رخ برمتاب و در زمين خرامان راه مرو که خدا خودپسند لافزن را دوست نمى‏دارد .(لقمان، 18)

و در راه‏رفتن خود ميانه‏رو باش و صدايت را آهسته‏ساز که بدترين آوازها بانگ خران است .(لقمان، 19)

لقمان حکيم و امام جعفر صادق(ع):

 

امام جعفر صادق (ع) :

قال لقمان لابنه : خف الله عز و جل خيفة لو جئته ببر الثقلين لعذبک و ارج الله رجاء لو جئته بذنوب الثقلين لرحمک .

لقمان به پسرش گفت: از خداي عز و جل چنان بترس که اگر نيکي جن و انس را بياوري تو را عذاب کند و به خدا چنان اميدوار باش که اگر گناه جن و انس را بياوري به تو رحم کند .

اصول کافي ، ج 3 ، ص 109

 

نصايح لقمان در مورد انتخاب دوست خوب

يا بُنَىَّ لاتَعدُ بَعدَ تَقوَى اللّه مِن اَن تَتَّخِذَ صاحِبا صالِحا؛ فرزندم! بعد از تقواى الهى، از گرفتن دوستِ شايسته نگذر. (الاخوان، ص 110، ح 25)

يا بُنَىَّ اتَّخِذ أَلفَ صَديقٍ وَأَلفٌ قَليلٌ وَلاتَتَّخِذ عَدُوّا واحِدا وَالواحِدُ کَثيرٌ؛ فرزندم هزار دوست بگير که هزار دوست هم کم است و يک دشمن مگير که يک دشمن هم زياد است. (بحارالأنوارف ج13، ص413، ح4 )

 

محل دفن لقمان

ابراهيم ادهم گفته است: قبر لقمان ميان مسجد لقمه (از شهرهاي فلسطين) و بازار امروز است.

آورده اند که روزي لقمان با پسر خود نشسته بود، همين که آثار مرگ بر او ظاهر شد به گريه افتاد، پسر گفت: اي پدر گريه تو از خوف مرگ است يا حرص دنيا؟ گفت: هيچکدام، گريه من براي آن است که در پيش روي خود بيابان هولناک و عقبات طولاني و بار گران مي بينم با نداشتن زاد و راحله و ندانم که اين بار گران از دوشم بر دارند، يا با آن به سوي دوزخ رهسپار گردم. (کنزالحکمة ترجمه نزهة الارواح شهرزوري)

منبع: خبرگزاري مهر

 

سه‌شنبه 20 مهر 1389 - 15:13


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری