چهارشنبه 1 آبان 1398 - 0:51
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

حافظ، حافظه تاريخ ماست

 

ديشب به‌سيل اشک ره خواب مي‌زدم/ نقشي به‌ياد خطّ تو بر آب مي‌زدم

چشمم به‌روي ساقي و گوشم به‌قول چنگ/ فالي به چشم و گوش درين باب مي‌زدم

ساقي به صوت اين غزلم کاسه مي‌گرفت/ مي‌گفتم اين سرود و مي ناب مي‌زدم

خوش بود وقت حافظ و فالِ مراد و کام/ بر نام عمر و دولتِ احباب مي‌زدم

ايرانيان براساس رسوم قديمي خود در روزهاي عيد ملي همچون نوروز بر سر سفره هفت‌سين و يا شب يلدا، همچون نيكان خود با کتاب حافظ فال مي‌گيرند و بر صحت سخن او ايمان دارند. چرا كه برخي حافظ را «لسان الغيب» مي‌گويند: يعني کسي که از غيب سخن مي‌گويد و بر اساس بيتي از شعر حافظ او معتقد است که هيچ کس زبان غيب نيست:

ز سر غيب کس آگاه نيست قصه مخوان/ کدام محرم دل ره در اين حرم دارد

به گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات ‌اسلامي، ما ايرانيان به عنوان يك ايراني در هر گوشه جهان مسووليت پاسداشت اين ميراث فرهنگي و ادبي كشور پهناورمان هستيم تا در اين گير و دار بتوانيم روح فرهنگ و تمدن خود را حفظ كنيم و آن را به شيوه مطلوب جهاني به آيندگانمان انتقال دهيم.

انتشارات سوره‌مهر وابسته به سازمان تبليغات اسلامي، كتاب آنچه خوبان همه دارند را به همت پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامى حوزه هنري وابسته به سازمان تبليغات اسلامي در 36 فصل منتشر كرده است.

اين كتاب، پژوهشى درباره مسايل شعر حافظ، است كه به‏جنبه‏هاى ادبى اشعار او، محمود عباديان در 4 بخش مى‏پردازد. بخش اول مرورى است بر شعر فارسى از آغاز تا آستانه‏ى قرن هشتم به منظور توجه به حركت‏تكاملى ابعاد مختلف شعر كلاسيك فارسى و بازتاب آن در غزل‌هاى‏ قرن هشتم و بويژه در اشعار حافظ.             

در بخش دوم با عنوان «حافظ چه مى‏گويد؟» به بازنمايى نمونه‏وار آنچه كه حافظ با استفاده از سنت و ابعاد شعر كلاسيك فارسى گفته، پرداخته شده است و در بخش سوم با عنوان «حافظ چگونه‏مى‏گويد؟» نويسنده در 4 فصل با طرح سبك كلى حافظ، ويژگيهاى ‏طرز سخن و سبك حافظ را بررسى كرده است.نويسنده در بخش آخر باعنوان «از چه‏رو حافظ چنين سروده؟» نويسنده برخى از مقتضيات را كه به عنوان عوامل اجتماعى - سياسى در تكوين سبك شعر حافظ مؤثر بوده‏اند، مورد بررسى قرار مى‏دهد. 

عبدالغفور آرزو هم در اين راستا، از سوي همين انتشارات كتاب مقايسه انسان کامل از ديدگاه بيدل و حافظ را كه رساله دوره دكتراي وي بوده در پنج فصل منتشر كرده است. مقايسه انسان كامل از ديدگاه بيدل و حافظ بحث محوري و كليدي اين رساله است. بيدل عارفي است شاعر و حافظ شاعري است عارف، مقايسه انسان كامل از ديدگاه اين دو نماينده تمام عيار سبك هندي و عراقي از هر منظري معرفت ‌افزااست.    

در اين رساله تلاش شده تا مباني نظري انسان كامل با توجه به آرا و آثار ابن عربي، نسخي، جيلي و ديگر انديشمندان تحليل شود و با تطبيق آراي بيدل با اين مباني، فهم تازه‌اي از كمال معرفت عارفانه ديني ارائه شود.

"طرح كلي تحقيق"، " زندگي و آثار بيدل"، "چگونگي انسان از منظر بيدل"، "انسان كامل" و "انسان كامل از ديدگاه بيدل و حافظ." فصول پنجگانه اين تاب به شمار مي‌روند.     

انتشارات سوره مهر كتاب شعر، جهان‏بينى و شخصيت حافظ از  آيت‏الله سيدعلى خامنه‏اى را هم در اين راستا در سال 1375 به‌چاپ رسانده است.

اين كتاب شامل بيانات و سخنرانى‏هاى مقام رهبرى‏ درباره نقد و بررسى آثار و احوال حافظ، اقبال‏لاهورى، شهريار، جلال آل‏احمد است.         

شعر، جهان‏بينى و شخصيت حافظ(متن سخنرانى ايشان در كنگره بزرگداشت حافظ در آذرماه 1367در شيراز)، ستاره بلند اقبال شرق، شهريار (متن سخنرانى ايشان دركنگره بزرگداشت شهريار در 71/9/11 در آذربايجان شرقى)، يادى‏از جلال آل‏احمد (شامل پاسخهاى ايشان به نظرخواهى «انتشارات‏رواق»)، سخنرانى آيت‏الله خامنه‏اى در سمينار ادبيات فارسى درصدا و سيما عنواين اين كتاب محسوب مي‌شوند.

 همچنين، شاخه نبات، دومين مجموعه شعر جشنوارة سراسري شعر و داستان جوان با موضوع آزاد است كه به مناسبت بزرگداشت حافظ در مهرماه 1383 در شيراز برگزار شده و به عنوان شاخه نبات در يك مقدمه با شعري از 54 شاعر و 96 قطعه شعر، به شيوه آزاد، سپيد، غزل، رباعي، چهارپاره سروده شده است.

در مقدمه كتاب چنين آمده است: «و اما با حضور ن‍ُه داور در دو مرحله كه هر يك صاحب ديدگاهي متفاوت از ديگري بود، اگر حتي بپذيريم كه از بين اين 56 شاعر، حداقل سي شاعر، درست انتخاب شده‌‌اند، باز هم پروندة خوبي از يك سال شعري جوانمان در دست داريم. اين مجموعه، بيشتر از آنكه به يادگار چاپ شده باشد، چراغي است براي منتقدان و متوليان شعر و ادبيات امروز و شاعران جواني كه هنوز فرصت براي پيشرفت و بهتر شدن را دارند». شاخه نبات با اينكه دربارة حافظ بزرگ و به مناسبت بزرگداشت وي برگزار شده و كمتر كسي به آن بزرگ پرداخته است، اگر چند موضوع آزاد بوده، موضوع‌ها بيشتر مذهبي و اجتماعي بوده و كمتر از راز بزرگ جهان عشق پرده برداشته شده است.

اشعار حافظ گاه هم با گذشت سال‌هاي بسيار هنوز از اشعار و بيانش به عنوان مطلوب مدنظر قرار مي‌گيرد. بهروز ثروتيان در كتاب «بيان در شعر فارسى» از اشعار حافظ و نظامى به‏عنوان شواهد شعرى استفاده كرده است. كتاب در 9 فصل با عناوين «شكل خيال»، «فن بيان از نظر قدما»، «تشبيه يا همانندسازى»،«مجاز «جابه‏جايى»، «استعاره (گروگان‏گيرى)»، «ايهام يا گمان‏انگيزى»، «كنايه»، «طرح مساله نماد يا نشانه در بيتى از حافظ» و «صحنه‏سازى براى رمز نهانى داستان‌ها» تدوين شده است.         

در ادامه، كتاب تصنيف‏سرايى در ادب فارسى هم از سهراب فاضلي، تاريخ و نقد ترانه‏هاى ايرانى، تصنيف، موسيقى و شعر و ترانه سرايان ايرانى از دوره مشروطيت تا زمان‏حال بررسى شده است.

 تأثير شعر و موسيقى (منوچهرى دامغانى،خيام، خاقانى شروانى، سعدى، حافظ و مولوى)، تصنيف يا لحن‏موزون و انواع آن، تصنيف «مرغ سحر»، تاريخچه تصنيف وتصنيف‏سرايى (دوره قبل و پس از اسلام، مشروطيت و پس از آن،پس از انقلاب اسلامى)، شرح حال پيشگامان تصنيف (على‏اكبرشيدا، عارف قزوينى، ملك‏الشعراى بهار)، تصنيف‏هاى پيشگامان‏تصنيف‏سرايى (على‏اكبر شيدا، عارف قزوينى، محمدتقى بهار) وديگر تصنيف سرايان (ابتهاج، حالت، الفت، بختيارى و...)، عمده‏مطالبى است كه محتواى كتاب را شامل مي‌شود.          

مجموعه 115 قطعه شعري كتاب توفان از سيدمحمود گلشن کردستاني در قالب غزل، قصيده، رباعى، دوبيتى، مسمط و مثنوى كه در بخش‌هاى جداگانه آمده، با مضامين‏اجتماعى، عرفانى و مذهبى است كه در ان به حافظ نيز اشاره كرده است.

گفتني است، با توجه به اشعار  و شرح و توضيح و بياني كه از حافظ در متون بسيار آمده است تنها مي‌توان گفت: حافظ حافظه تاريخ ماست.

 

 

 

 

 

 

سه‌شنبه 20 مهر 1389 - 14:43


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری