سه‌شنبه 21 آذر 1396 - 13:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

حسين آرياني

 

از مصاديق بارز شبيخون فرهنگي

 

شبكه ماهواره‌اي «فارسي وان»

 

نام شبكه ماهواره‌اي «فارسي وان» به گوش اغلب ما خورده و همواره صحبت از مخاطبان فراوان اين شبكه شده است. اما اين فارسي وان از كجا آمده و با چه نيتي راه‌اندازي شده است؟ در اين مقاله سعي شده به اين سؤالات و پرسش‌هاي مشابه پاسخ موجز و مناسبي داده شود.

«مؤسس فارسي‌وان كيست؟»

فارسي وان كه مقر شبكه آن در هنگ‌كنگ و كابل قرار دارد، شبكه‌اي تحت پوشش مجموعه رسانه‌اي استار كه متعلق به «نيوز كورپوريشن» است و شركتي به نام موبي نيز همكاري شركت استار در تهيه و توليد برنامه‌هاي اين شبكه است. مالك شركت نيوز كور پوريشن يك صهيونيست استراليايي به نام روپرت مرداك است؛ صاحب يكي از امپراتوري‌هاي رسانه‌اي جهان كه مالك استوديو فيلمسازي فاكس و شبكه‌هاي تلويزيوني فاكس و فاكس‌نيوز آمريكا نيز هست. اداره مركزي نيوزكور پوريشن در نيويورك واقع است كه علاوه بر رسانه‌هاي راديويي و تلويزيوني، بيش از 100 روزنامه و مجله نيز در سراسر جهان در اختيار دارد كه از ميان آن‌ها مي‌توان به ديلي‌تلگراف، وال‌استريت ژورنال، سال تايمز و ساندي تايمز، نيويورك پست و... اشاره كرد. مجموعه انتشاراتي داوجونز، بورس ايالات متحده نيز تحت تملك اين تشكيلات غول‌آسا قرار دارد.

مرداك چهارمين فرد قدرتمند در قاره آسيا محسوب مي‌شود و در آسيا بزرگ‌ترين شبكه تلويزيوني به مرداك تعلق دارد. اين شبكه 40 كانال دارد كه به 8 زبان، 53 كشور را پوشش مي‌دهد. همه سهام يا بخش قابل توجهي از 23 شبكه راديو- تلويزيوني ايالت متحده را او در اختيار دارد. شهرت ديگر شبكه‌هاي فاكس شيوه‌هاي خاص و مؤثر تلويزيوني‌اش است. مرداك با تملك «دايرك تي‌وي» تعداد كانال‌هاي تلويزيوني را به حدود 100 كانال رسانده است. او خارج از ايالات متحده، در بريتانيا 28 كانال تلويزيوني دارد و نيمي از سهام تلويزيون كابلي نشنال جئوگرافيك متعلق به اوست.

مرداك صاحب دو شركت خدماتي در آلمان، 16 شركت در استراليا، يك شركت در كانادا و 6 شركت در هندوستان است و سهامي در يك ايستگاه ايتاليايي، دو ايستگاه اندونزيايي، دو ايستگاه ژاپني و 18 ايستگاه آمريكاي لاتين دارد. او در ايالات متحده 8 مجله دارد و نيوزكورپوريشن صاحب انتشارات‌ هارپر كالنيز است كه 26 چاپخانه دارد. به علاوه انتشارات ويليام مارو و انتشارات آون كه گردش مالي سالانه‌اش بيش از يك ميليارد دلار است از آن اوست.

«شبكه فارسي‌وان چه اهدافي را دنبال مي‌كند؟»

فارسي وان شبكه‌اي ماهواره‌اي است كه سريال‌هاي روز خارجي (كره‌اي، كلمبيايي، آمريكايي و...) را به صورت دوبله شده (هر چند با دوبله‌اي بسيار ضعيف) در طول روز پخش مي‌كند. در فضاي ملال‌انگيز شبكه‌هاي فارسي زبان ماهواره‌اي، فارسي وان با سريال‌هاي تازه و پخش نشده‌اش و برخورداري از مايه‌هاي عامه‌پسند (البته در شكل مبتذلش) و دوبله به زبان فارسي در ميان عامه مردم جا باز كرده است.

شايد در ظاهر، سريال‌هاي اين شبكه در مقايسه با شبكه‌هاي غيراخلاقي در ماهواره، حاوي نمايش صحنه‌هاي غيراخلاقي به صورت مستقيم نباشد و به همين خاطر نيز واكنش دفعي چنداني از سوي برخي خانواده‌ها روبه‌رو نشود. اما نكته آنجاست كه در لايه‌هاي زيرين مضاميني كه در اين سريال‌ها مطرح مي‌شود به صورت غيرمستقيم و البته در برخي نيز به طور مستقيم، مفاهيمي غيراخلاقي به مخاطب ارائه مي‌دهد و از آنجا كه از سيري تدريجي نيز برخوردار است تأثيري عميق در نابود كردن هنجارهاي اخلاقي و فرهنگي خانواده‌ها بر جاي مي‌گذارد تا آنجا كه پس از مدتي بسياري از اين مسائل براي مخاطب هضم شده و پذيرفتني خواهند شد.

برنامه‌هاي اين شبكه بيش از همه بنيان خانواده‌ها را نشانه گرفته و با در نظر گرفتن مضامين اغلب اين سريال‌ها تاكنون هيچ يك از شبكه‌هاي فارسي زبان ماهواره‌اي تأثيراتي فرهنگي به اين اندازه مخرب و با اين عمق وسعت نداشته‌اند.

سريال‌هايي كه در اين شبكه روي آنتن مي‌روند سريال‌هاي خاص شبكه‌هاي كابلي هستند كه هيچ بعيد نيست كه پاره‌اي از آن‌ها توليدات شركت‌هاي فيلمسازي يا شبكه‌هاي مرتبط با غول رسانه‌اي مرداك باشد اما هر چه هست اين سريال‌ها به دقت و حساب شده انتخاب شده‌اند. سريال‌هاي اين شبكه را به لحاظ مضموني مي‌توان به سه دسته تقسيم كرد: 1) سريال‌هاي خانوادگي كه بيشتر آن‌ها مضاميني غير اخلاقي داشته و به روابط نامشروع دختران و پسران و البته خيانت زن و شوهر به يكديگر و... مي‌پردازند. سريال «ويكتوريا»، «مونوس و مونوس»، «خانه مد»، «جسور و زيبا» و... از اين جمله هستند. 2) سريال‌هاي طنز كه در لوكيشن‌هاي داخلي و محدود و با اتكا به شوخي‌هاي صرفاً كلامي و اغلب مبتذل ساخته شده‌اند. مضمون اين سريال‌ها نيز در تأثيرگذاري مخرب اخلاقي و فرهنگي مانند سريال‌هاي خانوادگي هستند. سريال كره‌اي «همسر يا دردسر»، «دارماوگريك»، «ريبا»، «آشنايي با مادر» و... از جمله سريال‌هاي طنز اين شبكه هستند. 3) سريال‌هاي حادثه‌اي كه شامل برخي از مجموعه‌هاي مشهور سال‌هاي اخير مثل «24»، «حصار چوبي»، «فرار از زندان» و... هستند كه از سطح كيفي بالاتري نسبت به بقيه سريال‌ها برخوردار بوده و با وجود تفاوت‌هاي فرهنگي با مخاطب فارسي زبان لااقل مسائل غيراخلاقي را كمتر تبليغ مي‌كند.

سريال‌هاي كره‌اي اين شبكه به ظاهر قدري اخلاقي‌تر به نظر مي‌رسند و لايه‌هاي سنتي فرهنگ آسيايي آن براي مخاطب ايراني ملموس‌تر به نظر مي‌رسد. اما در خلال آن، به هر حال حضور فرهنگ غرب در زندگي آن‌ها تأثير خود را بر تماشاگر ايراني مي‌گذارد.

سريال‌هاي كلمبيايي پخش شده از اين شبكه گاه به لحاظ ابتذال از نمونه‌هاي غربي خود پيشي مي‌گيرد. و واقعاً نمايش اين همه بي‌اخلاقي در يك سريال كمياب است و شخصيت‌ها و مناسبات ميان آن‌ها در اين سريال‌ها بر هيچ منطقي استوار نيستند جز غرايز ابتدايي بشر كه شخصيت‌ها را به دنبال هم مي‌كشاند.

در نگاهي كلي به «فارسي وان» درمي‌يابيم كه اين شبكه و سريال‌هايش مروج ابتذال و بي‌بند و باري در جامعه ايراني هستند و اين عمل را به گونه‌اي نرم انجام مي‌دهد كه خانواده‌ها بدون آنكه متوجه باشند به تدريج قبح بسياري از بي‌بند و باري‌ها و بي‌اخلاقي‌ها برايشان از بين مي‌رود. فارسي وان با نمايش سريال‌هاي درجه چندم كره‌اي، كلمبيايي، آمريكايي و... امواج فرهنگي بيگانه را به خانه‌هاي ما مي‌فرستد و بدين ترتيب فرهنگ ايراني اسلامي و بنيان خانواده‌ها را مورد هدف قرار مي‌دهد.

«عقيده كارشناسان در مورد فارسي وان چيست؟»

حجت‌الاسلام عليرضا سليمي عضو كميسيون آموزشي مجلس شوراي اسلامي درباره فارسي وان مي‌گويد: در مورد شبكه‌هاي فارسي كه از خارج كشور پخش مي‌شوند بالاخص «فارسي وان» نكاتي وجود دارد كه مهم است. اين شبكه‌ها به دنبال القاي فرهنگ خاصي هستند و با مطرح كردن موضوعات متفاوت شاخصه‌هاي فرهنگي و فكري جامعه را مورد تهاجم قرار مي‌دهند. هدف نهايي آن‌ها اين است كه به تغييراتي كه مي‌خواهند برسند و تحولات لازم را در كشور ايجاد كنند. آن‌ها سعي دارند با مثبت‌ جلوه دادن فرهنگ غرب مفاهيم ارزشي كشور اسلامي ايران را دگم و مرتجع جلوه دهند. در اين زمينه با استفاده از روانشناسان مجرب فرهنگي جهاني، آمريكايي را مطرح مي‌كنند تا بتوانند طرز فكر، لباس پوشيدن، غذا خوردن و... جامعه را تغيير دهند تا بتوانند 200، 300 ميليون فارسي زبان جهان را تغيير دهند و جهاني‌سازي در بعد فرهنگي را اجرا كنند. همان‌طور كه مي‌دانيد انقلاب اسلامي ايران صبغه فرهنگي دارد. به دليل آنكه رنگ و بوي فرهنگي اين انقلاب دنياي غرب را تكان داد دشمنان نظام مقدس جمهوري اسلامي تلاش مي‌كنند تا از همين روش براي سست كردن پايه‌هاي آن استفاده كنند. جهان غرب با تحت فشار قرار دادن كشور در زمينه‌هاي اقتصادي، نظامي، سياسي و... قصد داشت زمينه مناسب براي فعاليت در حوزه فرهنگ را فراهم كند. امروز مي‌بينيم كه در زمينه كتاب، رسانه‌هاي ديداري و... نفوذ پيدا كرده‌اند. اما حضور به موقع و اشاره دقيق حضرت آيت‌الله خامنه‌اي، مقام معظم رهبري به شبيخون فرهنگي و نقش رسانه‌ها نگاه‌ها را به جنگ نرم آشنا كرد. جنگ نرم القاي فرهنگ سكولار است. اما مسئولان و نهادهاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي، آموزشي، امنيتي و... كشور بايد در مقابل اين گونه شبيخون‌ها واكنش مناسب و در باز توليد مسائل فرهنگي تلاش بيشتر داشته باشند. به باورم همت و تلاش مضاعفي كه رهبر فرزانه انقلاب فرمودند بايد در عرصه فرهنگ بسيار بيشتر از گذشته نمود پيدا كند تا بتوانيم با استفاده از منابع عظيم اسلامي، اعتقادي و... كه در قرآن، روايات و... داريم در مقابل جنگ نرم دشمن در حوزه فرهنگ پيروز شويم.

گرچه به زعم برخي كارشناسان، كوتاهي‌ها و غفلت‌هاي مسئولان به ويژه در صدا و سيما، مردم را به سوي اين شبكه‌ها جذب مي‌كند؛ اما دكتر حسام‌الدين آشنا، استاد دانشگاه امام صادق (ع) مي‌گويد: هيچ‌ كوتاهي از سوي مسئولان به ويژه مسئولان صدا و سيما صورت نگرفته است. صدا و سيماي جمهوري اسلامي با صرف هزينه‌هاي چشمگير سعي دارد بهترين برنامه‌ها را براي مخاطب ايراني تهيه كند. با خريد حق رايت فيلم‌ها و سريال‌هاي خارجي يا با ساخت سريال‌هاي فاخر تلويزيوني كه هر كدام از اين‌ها هم در نوع خود بي‌نظير هستند و مخاطبين خاص خود را دارند اما اگر مي‌بينيم كه اين شبكه بر روي مخاطب ايراني تأثير مي‌گذارد تا جايي كه زندگي‌ها از هم پاشيده مي‌شود، بايد عنوان كرد متأسفانه مخاطبي كه اين برنامه را مي‌پسندد و حتي كانون پرارزش خانواده را بر اين اساس از بين مي‌برد، مخاطبي با سطح سليقه پايين است. اين نوع مخاطب در همه جاي دنيا وجود دارد نه فقط در ايران.

سيدمجتبي بني‌هاشمي (استاد دانشگاه و كارشناس رسانه) در نشست بررسي شبكه‌هاي ماهواره‌اي فارسي زبان در مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام با اشاره به عملكرد شبكه فارسي وان گفت: مضمون اغلب سريال‌هاي شبكه فارسي وان، خيانت زن و مرد به يكديگر، بي‌بند و باري فكري و فرهنگي، افكار لجام گسيخته، ارتباطات بي‌حد و حصر جنسي زن و مرد و بسترسازي براي فرقه‌هاي انحرافي است كه اين اهداف را در سه مقطع كوتاه‌مدت، ميان مدت و بلند مدت پيگيري مي‌كند. بني‌هاشمي با اشاره به اينكه مدلي كه شبكه فارسي وان در تغيير هنجارها و رفتار فرهنگي دنبال مي‌كند، قبلاً در كشورهايي همچون كوبا و كره آزمايش شده و جواب داده است، افزود: در اين مدل عملكردي؛ ابتدا مرزهاي فرهنگ متعالي فرو پاشيده؛ و سپس فرهنگ پست جاي آن را مي‌گيرد و از آنجا كه فرهنگ زيرساخت رفتار است با تغيير زيرساخت؛ رفتار نيز تغيير مي‌كند. اين شبكه‌ها به دنبال آن هستند كه با تأثيرگذاري بر ديدگاه بينندگان علاوه بر تغيير اين ديدگاه‌ها؛ لذت‌هاي مصنوعي را به جاي لذت‌هاي طبيعي قرار ‌دهند و در نهايت بنيان خانواده و روابط اجتماعي را تغيير و تحت تأثير قرار دهند.

بني‌هاشمي با اشاره به راهكارهاي مبارزه با شبكه‌هايي مانند فارسي وان گفت: من اعتقاد دارم كه در حوزه فرهنگ؛ هشدار سياسي سودي ندارد و هشدارهاي سياسي درباره موضوعات فرهنگي معكوس عمل مي‌كند بلكه بايد آگاه‌سازي در حوزه فرهنگ از طريق مجاري فرهنگي باشد. بني‌هاشمي، يكي از راه‌هاي مقابله با شبكه‌هايي مانند فارسي وان را توجه به ادبيات و فرهنگ غني ايراني عنوان كرد و افزود: نظام رسانه‌اي و آموزش و پرورش بايد دانش‌آموزان را به خوبي تربيت كنند و مهارت‌هاي لازم به آن‌ها بدهند و با فرهنگ غني ايراني آشنا كنند زيرا جامعه‌اي كه در آن به عطار، مثنوي معنوي و بسياري ديگر از بزرگان كم توجهي ‌شود؛ قطعاً به سمت شبكه‌هايي مانند فارسي وان هدايت مي‌شود.

 

دوشنبه 19 مهر 1389 - 10:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری