دوشنبه 2 ارديبهشت 1398 - 23:10
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

دو صد گفته چون نيم‌كردار نيست

 

برخي مي‌گويند ما چو فردوسي و حافظ سخن مي‌گوييم و اين يعني پيوند نا گسستني جامعه با ميراث ادبي خود. ميراثي كه بسياري از ابيات و سخنانشان همچون «بزرگي سراسر به گفتار نيست/ دو صد گفته چون نيم‌كردار نيست»، براي گفتن چندين پارگراف كفايت مي‌كند.

سخن از شخصيت بزرگي است كه هانس هاينريش شِدِر ايران شناس آلماني در سخنراني که در کنگره فردوسي در ۲۷ سپتامبر سال ۱۹۳۴ ميلادي (پنجم مهرماه ۱۳۱۳ خورشيدي) به پاس هزاره فردوسي و در شهر برلين بر پا شده بود مي‌گويد: چيرگي بر ايران بدست مغولان و از ميان رفتن توان ايران پس از يک سده رهايي از چيرگي بيگانگان از سبب‌هاي گرايش ايرانيان به شاهنامه و تلاش براي بازيابي کيستي(هويت) فراموش شده خويش است.

همچنين او همانندي روزگار ايرانيان در زمان فردوسي با آلمان سده نوزدهم را چرايي گرايش انديشمندان آن کشور به شاهنامه فردوسي و برگردان آن به آلماني مي‌داند. اما به گفته بسياري از پژوهشگران ايران فردوسي بزرگترين رزمنامه جهان را پديد آورده که دربردارنده تاريخ جهان باستان است.

به ‌گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات‌اسلامي، انتشارات سوره‌مهر نيز از كنار اين غنايم فرهنگي به‌آساني نگذشته است، بلكه در كنار بسياري از ديگر آثارش در اين باره به تازگي كتاب «گزيده تحليلي-تشريحي شاهنامه فردوسي» را به‌چاپ رسانده است تا تنها سخن نگفته باشد بلكه به رسم خويش براي حفظ و اشاعه و ماندگاري زبان فارسي گامي برداشته باشد. جا پاي دو گام بعدي سوره مهر، انتشار «گزيده آثار مولانا» و «گزيده ديوان سعدي» است.

اسدالله بقايي در مورد اين كتاب مي گويد:«در اين اثر فقط به شاهنامه پرداخته شده است. سه داستان رستم و اسفنديار، رستم و سهراب و سياوش را انتخاب و در كتاب برجسته كرديم. اين سه داستان از داستان‌هاي خوب شاهنامه است كه نمي شود از آن گذشت».

اين سه داستان از متن شاهنامه به شيوه اي مختصر آمده و در مورد اشعار توضيحاتي كوتاه مي‌دهد، آنگونه كه اگر كسي اين داستان‌ها را بخواند، مثل اين است كه سه داستان را به صورت كامل خوانده است.

اين كتاب به دنبال اجراي طرح سبد ادب فارسي در 12 بسته آماده شده و در هر بسته نيز 10 موضوع قرار دارد. در هر بسته يك اثر به عنوان اثر برجسته اين سبك‌هاي مختلف ادبي قرار داده شده و اين كار در 10 بسته تكرار مي شود. براي نمونه اگر در بسته اول اثري از سعدي به عنوان نمونه سبك عراقي بيايد در بسته دوم اثري از حافظ مي‌آيد، به‌گونه‌اي  كه در 10 بسته نمونه‌هاي شاخص سبك عراقي معرفي شود.

« گزيده تحليلي- تشريحي شاهنامه فردوسي» بعد از «بوي جوي موليان» و «كجاوه سخن» سومين اثر بقايي است كه در 438 صفحه و با قيمت 57000ريال، از سوي انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

پروفسور «برتلس» داشمند بزرگ روسي كه شاهنامه چاپ مسكو با همت و كوشش او فراهم آمده و به جهانيان عرضه شده است درباره اين شخصيت بزرگ ادبيات ملي و چهاني مي‌گويد: «مادامي كه در جهان، مفهوم ايران و ايراني وجود داشته باشد، نام پر افتخار شاعر بزرگ، فردوسي هم جاويد خواهد ماند. چرا كه فردوسي تمام عشق سوزان خود را وقف سربلندي وطن خود ايران كرد. اين حكيم دانشمند، شاهنامه را با خون دل نوشت و با اين بهاي گران، خريدار احترام و محبت ملت ايران و همه مردم جهان گرديد».

«در سايه سيمرغ» ديگر محصول اين انتشارات به قلم يوسفعلي مير شکاک است كه در اين كتاب ضمن بيان خلاصه اشعارشاهنامه حكيم فردوسى و مقايسه اين اشعار با اشعار شعراى مشهورچون حافظ، مولانا، نظامى، به نقد و بررسى اشعار، شخصيت‏ها وموضوعات منتخب از شاهنامه مى‏پردازد.

مطالب محوري مصرح در اين تاب عبارتند از: بازنگرى باورهاى فردوسى، ولايت درشاهنامه، پدر كشى، پسر كشى و برادر كشى در شاهنامه فردوسى،پيرامون ويسه مظهر خرد و صلح در شاهنامه.

محصول بعدي اين انتشارات تنها به صرف نمونه، «شبِ گرفتنِ ماه» نام دارد كه  داستان زندگي حكيم ابوالقاسم فردوسي به زبان تاجيك و به دست استاد محمدرضا سرشار تلخيص و ترجمه شده است.

 همانطور كه مي‌دانيد، شاهنامه فردوسى با تصحيح‏ها و توضيحات گوناگونى به‏چاپ رسيده است. تاريخ دلگشا تصحيحى بر شاهنامه منثور، «تاريخ دلگشا، شمشيرخانى شاه‏نامه» نوشته «توكل بيت»، در سال 1063 ه ق‏است.

در اين كتاب گزيده‏هاى اشعار و بيان نثر شاهنامه، بسيار سنجيده، موجز بوده و با آنكه بعضى از حكايات و داستانهاى جانبى‏شاهنامه فردوسى حذف شده، اما اين عمل لطمه‏اى به روندحكايات وارد نساخته است.

اين کتاب از سوي انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامى حوزه هنري وابسته به سازمان تبليغات اسلامي، تدوين و با جلد شميز منتشر شده است.

بيژن نامه گام بعدي اين انتشارات ر راستاي معرفي هنر و ادبيات ايران زمين است كه در 14 بخش زير تدوين شده است: «بيژن‏نامه»، «درفش‏هاى پهلوانان در شاهنامه و مفهوم آنها»، «چند رسم كهن‏در شاهنامه‏ى فردوسى»، «نسخه‏ى بدل و ابيات الحاقى درشاهنامه»، واژه‏ى دستكش در شعر حافظ و شاهنامه»، «چند نكته‏ى‏لغوى از شاهنامه»، «نقدى بر كتاب فرهنگ اساطيرى - حماسى‏ايران»، «نقدى بر كتاب نخستين انسان و نخستين شهريار»، «نقدكتاب واژه‏نامه نامك»، «تو را با نبرد دليران چه كار؟»، «ايران‏شاهنامه را دريابيم»، «نقدى بر مقاله‏ى معرفى قطعات الحاقى‏شاهنامه»، «روش نوينى در نقد!» و «روش تازه‏يى در دفاع وتحريف».

دفاتر ملكوتى از علي تاجديني به نقد و بررسي اشعار فردوسي گرانقدر پرداخته است و مجموعه نمايشنامه (دفتر 19: كيست اين‏پنهان مرا ...؟، پوريايى ديگر) از حسن باستاني هم مشتمل بر 2 نمايشنامه «تك پرده‏اى» از«حسن باستانى» با عناوين زير است: «كيست اين پنهان مرا؟...»، با 2 شخصيت و در صحنه‏اى با چند سكوى كوتاه و بلندمى‏گذرد. ماجراى نمايشنامه گفتگوى بين فردوسى و رستم واتفاقات شاهنامه است. «پورياى ديگر» با 4 شخصيت و درصحنه‏اى از سقاخانه مى‏گذرد. داستان درباره زندگى پهلوانى است ‏كه زورآزمايى با او شرط ازدواج با يكى از دختران زيبا و پولدار شهراست. پهلوان با اينكه خود دلداده دختر است، وقتى درمى‏يابد آخرين‏حريفش، مادرى دلشكسته دارد كه براى پيروزى فرزندش به مولاعلى (ع) توسل كرده، پاهايش مى‏لرزد و پس از شكست عمدى، ازآن ديار مى‏رود. اما دختر پس از سال‌ها وى را مى‏يابد و پرده ازرازهاى نگفته برمى‏دارد.

مهر و آتش از آخرين آثارى است كه از زنده ياد «مهرداداوستا» به جا مانده و چنانكه از نام كتاب بر مى‏آيد، دربردارنده مطالب‏و نكاتى پيرامون شاهنامه فردوسى است.

در ابتداى كتاب، معرفى مختصرى از زندگى اوستا، سالشمار زندگى وفهرست آثار وى آمده است. محور اصلى 12 فصل كتاب، پژوهش‌هايى درباره شاهنامه است در كنار آن مطالبى نيز درباره ‏اساطير هند و چين و موضوعات فرعى ديگر ديده مى‏شود كه پيوسته ‏و وابسته به موضوع اصلى كتاب است. در اين نوشته‏ها كمبودها ونارسايى‏هايى به چشم مى‏خورد كه گمان مى‏رود استاد اوستا به‏بازخوانى و بازبينى آنها مجال نيافته است. دنباله بعضى از مقالات ازجمله «حماسه باشكوه» «يوى بزرگ» گسسته شده است وگردآورنده كوشيده تا اين گسيختگى‏ها را با مراجعه به منابع مربوط پيوند دهد و تكميل كند.

مطالب گردآمده فوق تنها اشارتي است بر ماندگاري فردوسي در تاريخ ادبيات ايران و جهان و همانطور كه خود پيش بيني كرده،جاويد شده است.

نميرم از اين پس که من زنده‌ام                    که تخم سخن را پراکنده‌ام

پي افکندم از نظم، کاخي بلند                       که از باد و باران نيابد گزند

 

 

 

دوشنبه 19 مهر 1389 - 9:4


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری