چهارشنبه 7 تير 1396 - 13:34
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

كمدي عامه‌پسند

 

نگاهي به فيلم «يك اشتباه كوچولو» (ساخته محسن دامادي)

 

درباره فيلم

فيلمبرداري فيلم «يك اشتباه كوچولو» نهم دي ماه 1386 در خيابان پاسداران شروع شد و پانزدهم بهمن ماه به پايان رسيد. تدوين فيلم هم زمان با مراحل پاياني فيلمبرداري توسط بهزاد مصلح آغاز و تا پايان فروردين‌ماه به پايان رسيد. محسن دامادي كارگردان فيلم متولد 1338 كرمان است. وي فعاليت هنري را با نگارش داستان‌هاي كوتاه آغاز كرد. او سينماي حرفه‌اي را براي اولين بار با فيلم «آپارتمان شماره 13»  به كارگرداني يدالله صمدي در مقام نويسنده فيلمنامه تجربه كرد. سپس او به عنوان نويسنده با فيلم‌هاي بهترين باباي دنيا (1370)، در سرزمين ديگر (1375)، از صميم قلب (1379) و گپ (1382) همكاري داشت. «يك اشتباه كوچولو» نخستين ساخته دامادي در مقام كارگردان است.

دامادي در مورد اينكه چرا نخستين فيلم خود را در ژانر كمدي ساخته مي‌گويد: «همواره دوست داشتم فيلم كمدي بسازم اما به دليل  فضاي نامناسبي كه پيرامون اين ژانر در سينما و تلويزيون به وجود آمده هميشه از اين كار امتناع مي‌كردم، ولي سينماي حرفه‌اي قواعد خاص خودش را دارد. براي قرار گرفتن در بدنه اين سينما مي‌بايست با احتياط قدم برداري و من هم چون از اين قاعده مستثني نيستم، لاجرم براي فيلم اولم به سراغ سوژه‌اي رفتم كه در جذب مخاطب با مشكل كمتري روبه‌رو شود.» دامادي در اين فيلم مضمون آشنايي و جابه‌جايي دو نفر با يكديگر و قرار گرفتن آن‌ها در دو موقعيت متفاوت را دستمايه كار خود قرار داده است. دامادي درباره اينكه چرا به سراغ اين سوژه رفته، مي‌گويد: «براي ساخته يك اثر سينمايي با چند موقعيت محدود رو به رو هستي در ژانر كمدي اين محدوديت بيشتر هم هست، يكي از اين موقعيت‌ها جابه‌جايي دو نفر با يكديگر و قرار گرفتن آن‌ها در شرايط ناشناخته است كه غالباً فيلم‌هاي توليد شده با اين موضوع فيلم‌هاي پرمخاطبي هم بوده‌اند و چون قصدم بر اين بود كه در جذب مخاطب با مشكل كمتري روبه‌رو شوم به سراغ اين سوژه رفتم.» معمولاً شباهت دو نفر است كه موجب جابه‌جايي آدم‌ها با يكديگر و خلق موقعيت كمدي مي‌شود. بر اساس عادت و علاقه دنبال سوژه‌هاي كپي و تكراري نمي‌روم. در اين فيلم يك قرار مشترك منجر به عوض شدن جاي دو نفر مي‌شود كه هيچ‌گونه شباهتي با هم ندارند.»

دامادي در رابطه با فضاي فيلم، گفت: «فيلم سينمايي يك اشتباه كوچولو يك كمدي اجتماعي است. معمولاً وقتي اسم كمدي مي‌آيد، بعضي فيلم‌هاي كمدي روي پرده كه نام‌هاي ناخوشايندي مثل مبتذل و سخيف روي آن‌ها مي‌گذارند، به ذهن مي‌آيد. به نظر مي‌رسد واژه سينماي كمدي قرباني اين نوع فيلم‌ها شده و در نتيجه‌ هر كس در گذاشتن نام كمدي بر فيلم خود دچار ترديد مي‌شود ولي به واقع جنس اين كمدي با آنچه كه در سينماي رايج و روي پرده هست، متفاوت است.»

دامادي در رابطه با صحبت تهيه‌كننده فيلم كه گفته بود، يك اشتباه كوچولو نشان مي‌دهد كمدي هم مي‌تواند خوب باشد، اضافه كرد: «آقاي موثقي تعبير خوبي داشتند. به هر حال قصد ما اين نبود با زور بعضي از واژگان خاص، آوازخواندن و شكلك‌ درآوردن مردم را بخندانيم.» دامادي در خصوص استفاده از واژه‌هاي سخيف، سطحي و نازل براي برخي از فيلم‌هاي كمدي گفت: «من موافق استفاده از اين واژه‌ها نيستم. مردم به تدريج در انتخاب فيلم‌ها، تكليف خودشان را با سينماي ايران روشن مي‌كنند. بهتر است از بيرون كساني با فشار، سعي در جايگزيني واژه‌ها و ايجاد تنفر در مردم، در پي حذف نوعي از سينما نباشند. از سوي ديگر گمان نمي‌كنم هيچ كارگردان و تهيه‌كننده‌اي، تصميم بگيرد فيلم مبتذل و سطحي بسازد. مجموعه عناصري باعث مي‌شود يك فيلم به سمت اين واژگان ميل كند.» وي در اين رابطه ادامه داد: «فكر مي‌كنم نوع ارتباطي كه بعضي از بازيگران در تلويزيون و در مجموعه‌هاي درازمدت با مردم ايجاد كردند، باعث شد بعضي تهيه‌كننده‌هاي سينماي كه با سرمايه‌هاي خودشان فيلم مي‌سازند و نگران برگشت سرمايه هستند، تصميم بگيرند از اين جنس بازيگرها و اين نوع داستان‌ها استفاده كنند و از طرف ديگر با توجه به اينكه دستمزد اين بازيگرها بالاست، سعي كردند با استفاده نكردن از عوامل حرفه‌اي سينما، در ديگر بخش‌ها، فيلم‌ را از ارزان تمام كنند. نتيجه كار اين است كه فيلم از كيفيت مطلوب برخوردار نباشد. فكر مي‌كنم عنوان فيلم «كيفيت خوبي ندارد» بهتر از كلماتي مثل «نحيف» و «مبتذل» و «سطحي» است.»

دامادي در مورد گرفتن بازي‌هاي جديد از بازيگران پركاري مانند محمدرضا شريفي‌نيا و امين حيايي، اظهار داشت. «گمان مي‌كنم اين اتفاق در مورد هر دو بازيگر مطرح سينما اتفاق افتاده باشد. ما در زمستان سرد سال 87 فيلمبرداري كرديم و همه بازيگران با جديت و گرما و علاقه به نقش‌هاي خود بها دادند. هيچ كدام از بازيگران اصلي فيلم، يعني آقايان امين حيايي و محمدرضا شريفي‌نيا و خانم‌ها مريلا زارعي و شيلا خداداد قبلاً در نقش‌هاي مشابه اين فيلم بازي نكرده بودند و به نظرم همه در كار خود موفق بودند. فيلم تدويني طولاني مدت را پشت سر گذاشت و بعد گرفتار اختلاف شركا و حوادث پس از انتخابات شد تا سرانجام نمايش آن به تابستان 89 رسيد.»

دامادي در مورد عنوان مافياي اكران در سينما گفت: «با عنوان مافياي اكران و عناوين اين چنيني موافق نيستم. بالاخره يك بازار عرضه و تقاضاست. در اين بازار اغلب قشر سينما رو به سمت آن نوع سينما ميل مي‌كنند؛ در نتيجه سينمادار هم آن نوع فيلم‌ها را اكران مي‌كند.» دامادي در مورد اينكه آيا يك اشتباه كوچولو مي‌تواند با تماشاگر ارتباط برقرار كند، گفت: «هر كس اين فيلم را ديده، معتقد است داستاني شيرين و ساختاري روان و بازي‌هاي خوب و مجموعه عناصري كه مردم از يك سينماي مفرح انتظار دارند، دارد. اساساً در ايران، سينما جايي است كه خانواده‌هاي ايراني، معمولاً براي تفريح انتخاب مي‌كنند. يك اشتباه كوچولو اين ويژگي را دارد.»

وي در خصوص ميزان فروش فيلم خود گفت: «معمولاً پخش‌كننده‌ها در اين باره اظهار نظر مي‌كنند. آن‌ها براي فيلم يك اشتباه كوچولو پيش‌بيني فروش خوبي كرده‌اند.» دامادي درباره جايگاه يك اشتباه كوچولو در كارنامه هنري‌اش گفت: «اين فيلم اولين كار من در سينماي 35 ميليمتري بود. پيش از آن 5 فيلم سينمايي ويدئويي ساختم و تجربيات خوبي كسب كردم. چقدر خوب است تمام كساني كه وارد سينماي حرفه‌اي مي‌شوند، اين دوره تجربي را طي كنند.»

داوود موثقي، تهيه‌كننده فيلم درباره زمان اكران يك اشتباه كوچولو گفت: «شرايط اكران در سينماي ايران بسيار پيچيده است و وضعيت مناسب ندارد، اما فكر مي‌كنم فيلمي اگر جذابيت‌هاي لازم را داشته باشد در همين شرايط هم مي‌تواند با مخاطب ارتباط برقرار كند. همزماني اكران فيلم با عيد فطر مي‌تواند زمان مناسبي براي اكران باشد اما به هر حال چند فيلم طنز همزمان با هم اكران شده‌اند و اين مي‌تواند روي فروش تمام آن‌ها تأثير بگذارد. توجه به تنوع اكران موضوعي است كه هميشه مطرح بوده، اما متأسفانه به اين مقوله زياد توجه نمي‌شود. همين موضوع باعث نگراني است.»

موثقي در مورد تأخير در اكران فيلم گفت: «مدت زماني را مشغول اعمال اصلاحات شرايط بوديم. البته كار تدوين نيز با حساسيت‌هاي زياد دنبال شد به همين دليل زماني را براي اين مرحله گذاشتيم. از طرفي قرار بود تيتراژ فيلم انيميشني شود كه به نتيجه نرسيديم.» وي درباره مضمون فيلم گفت: «در يك اشتباه كوچولو جاي فقير و غني در جامعه عوض مي‌شود. در اين فيلم تلاش كرديم بحث تحليلي درباره طبقات اجتماعي ارائه كنيم كه اميدوارم مورد توجه مخاطب قرار بگيرد.» موثقي در پايان تأكيد كرد: «به فروش يك اشتباه كوچولو اميدوار هستم، حمايت مردم از اين گونه آثار باعث مي‌شود كه فيلم‌هاي مبتذل و سطحي جاي خود را در سينما و ميان مردم از دست بدهند.»

نگاهي به بازيگري و بازيگرهاي فيلم:

بهروز (امين‌ حيايي): در نقش يك وكيل اتو كشيده كه لفظ قلم صحبت مي‌كند بازي خوبي دارد. بازي او وقتي با افرادي چون منصور (شريفي‌نيا) و افسانه (شيلا خداداد) كه رفتاري متفاوت با هنجارهاي اجتماعي دارند، رو به رو مي‌شود خوب به چشم مي‌آيد و ژست‌هاي مؤدبانه او حالت طنزآميزي به خود مي‌گيرد.

«منصور» و «پدر منصور» (محمدرضا شريفي‌نيا): شريفي‌نيا در دو نقش منصور سه سوت و پدر او بازي قابل توجهي دارد. يك دليل مهم براي بازي خوب شريفي‌نيا، آن است كه بازي او در اين دو نقش مشابه به خوبي از هم قابل تمييز دادن است. در بازي پدر نوعي جلب نظر و شيريني مي‌بينيم كه با شخصيت برون‌گرا ولي خوددار منصور سه سوت متفاوت است.

شريفي‌نيا در نقش يك لمپن به خوبي تظاهرات رفتاري چنين شخصيت‌هايي (مثل شيوه حرف‌ زدن، نوع راه رفتن و...) را جان بخشيده است، به گونه‌اي كه او را در قالب يك لمپن واقعي باور مي‌كنيم.

رعنا (مريلا زارعي): مريلا زارعي در نقش خانم دكتر روانشناس ظاهر شده است كه مي‌خواهد مشكلات بهروز و منصور براي رسيدن به هدفشان را از پيش روي آن‌ها بردارد. مريلا زارعي بازي‌اش در مجموع قابل تأمل است نقش او با نوعي اغراق كاريكاتورگونه آميخته شده كه اين اغراق در برخي از صحنه‌ها تأثيرگذار است مثل صحنه‌اي كه او ضمن صحبت پشت ميز مطبش با انگشت به گوشه‌هاي مختلف اتاق اشاره مي‌كند.

 

چهارشنبه 14 مهر 1389 - 14:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری