شنبه 4 خرداد 1398 - 16:28
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

مصائب اهل‌بيت

 

مصائب اهل‌بيت

روضه‌هاي صحيح اهل‌بيت(ع)

نوبت چاپ: اول 1389

تأليف: بهاء‌الدين قهرماني‌نژاد شايق

شركت چاپ و نشر بين‌الملل

در ديباچه اين مجموعه آمده است: «پاسداشت حق عظيم پيامبر(ص) و اهل‌بيت‌(ع) توجه به وجوب ابراز محبت به اين بزرگواران را بديهي مي‌نمايد. يكي از مظاهر ابراز مودت به آل‌الله(ع) توجه به مصائب ايشان و تعزيت و برپاي شعائر آن است، از همين رهگذر، عنايت به صحت وقايع مرتبط با مصائب و پرهيز از تحريف و مسائل غيرقابل اثبات نيز امري ملازم با اين ابراز محبت و مودت است كه بر مؤمنان اهل تأمل و انصاف پوشيده نيست و از اين زاويه، پرداختن به متون اصيل كه اين مهم را روشن سازد بر اهل آن فرض بوده و تكليف مضاعفي را ايجاب مي‌نمايد.

اين مجموعه در سه بخش گردآوري و تنظيم شده است كه مباحث بنيادي نظير فرهنگ اشك، اشك و آه در قرآن و اشك و تعزيت در ابراز محبت و در زندگي پيامبر(ص) و... موضوع بخش اول آن است.

اشك و آه حتي بدون در نظر گرفتن جايگاه آن در وحي الهي، همواره مرهمي مهم بر زخم‌هاي وجودي انسان‌ها بوده و آلام دروني ايشان را التيام داده است. گريه نه تنها سركوب‌كننده حس محركه دروني بني آدم نيست بلكه باعث تهييج او براي مبارزه با مشكلات مي‌گردد.

بكا و گريه از علائم خاشعين است و در قرآني كه پيامبر(ص) مأمور به ابلاغ و تلاوت آن بر مردم بود، در چندين آيه به اين موضوع تصريح شده است. يكي از مواردي كه در اين بخش كتاب مطرح شده است مروري بر تاريخچه عزاداري است كه در راستاي اين بحث مي‌خوانيم: در طول تاريخ اسلام، شيعيان و محبين واقعي عترت نبوي (ع) طبق آموزه‌هاي مكتب وحي، نسبت به تعظيم شعائر الهي در اشكال گوناگون به ابراز محبت و مودت به حضرت خاتم(ص) و اهل‌بيت(ع) مي‌پرداختند و اين مهم در منسوبين ائمه و ياران ايشان به وضوح مشاهده مي‌شود.

به نقل از كتاب حاضر يكي از مظاهر عزاداري مردم مسلمان كوفه در قيام مختاربن ابوعبيده ثقفي عليه بني‌اميه صورت گرفت. اين قيام پس از جنبش توابين كوفه بود كه شعار ايشان يالثارت‌الحسين(ع) بود. رهبري توابين با سليمان‌بن صرد خزاعي بود كه جملگي به كربلا رفته و بر سر مزار ابي‌عبدالله پيمان خون بستند.

از مباحث ديگري كه در اين بخش مفصل به آن پرداخته شده است «مقتل‌نويسي» است. واژه مقتل از نظر لغت عرب بر زمان و مكان كشته شدن شخص يا اشخاص دلالت دارد ولي در اصطلاح تاريخ‌نگاري اسلامي، مطالب مكتوب مستندي كه به كشته شدن شخص يا اشخاص مهمي مي‌پردازد، مقتل‌نويسي نام نهاده‌اند.

از مصيبت‌نامه خاتم‌الانبياء(ص) تا سوگواره خاتم‌الانبياء (عج) موضوع بخش دوم از مجموعه حاضر مي‌باشد.

در مقدمه اين فصل ابتدا به معرفي و زندگي‌نامه حضرت پيامبر(ص) پرداخته مي‌شود و در راستاي اين بيوگرافي به مصيبت‌هاي وارده بر ايشان نظير: يتيمي قبل از تولد، حديث تنهايي، در عزاي حمزه، و... اشاره مي‌گردد.

همچنين در ادامه نيز به معرفي و زندگي‌نامه حضرت زهرا(س) و اميرالمؤمنين (ع) و ديگر ائمه اطهار(ع) اشاره شده و مصيبت‌هاي وارده بر آن‌ها مورد مطالعه و تدقيق قرار مي‌گيرد.

در قسمتي از اين مصيبت‌ها با عنوان لحظات احتضار مي‌خوانيم: «حال زهرا(س) روز به روز به وخامت مي‌گراييد. ام‌سلمه به بالين او آمد. زهرا(س) به او فرمود: «حزن و اندوه قلبم را فرا گرفته، به سبب رحلت پيامبر(ص) و ستم به وصي او علي(ع) همانا حرمت علي را كه من بودم، هتك كردند و امامتش را غصب كردند به جهت كينه‌هايي كه در بدر واحد از او داشتند...»

در قسمت ديگري در خصوص مصيبت امام حسن‌مجتبي(ع) آمده است. امام حسين(ع) دوران سختي را در زمان خلافت كوتاه‌مدت و امامت نه ساله برادرش امام مجتبي(ع) گذرانيد. پشت كردن اهل عراق به بيعت، سوء قصد به جان امام حسن(ع) و بالاخره صلح تحميلي كه پيش آمد باعث بازگشت اهل‌بيت از عراق به مدينه شد. در اين زمان تا به شهادت رسيدن امام مجتبي(ع) آزار و اذيت بني‌اميه به اهل‌بيت (ع) و ياران مخلص ادامه داشت تا اينكه زهر دادن به حضرت به مصيبتي جانسوز تبديل گرديد امام در كنار بالين برادر چون شمعي مي‌سوخت ولي دم برنمي‌آورد.

به نقل از نويسنده اين مجموعه مهم‌ترين بخش اين كتاب، بخش سوم آن است كه مصائب و روضه‌هاي مربوط به واقعه كربلا را دربر مي‌گيرد. وجود مبارك معصومين چه قبل از سيدالشهدا و چه بعد از ايشان همگي به عظمت اين رخداد و بزرگي مصائب آن تأكيد مي‌كردند و نقش به سازي بزرگداشت اين واقعه و تعزيت داشتن آن را به صورت يك فرهنگ عمومي بيان مي‌نمودند. از همين رهگذر است كه معمولاً مصيبت همه معصومين به شكلي مرتبط به نهضت حسيني مي‌شود.

اين بخش در چندين عنوان: وداع ابي‌عبدالله و اهل‌بيت‌ با مدينه، غصه‌هاي هجران، مسلم غريب، حركت از مني به سوي مناي حقيقي، در مسير كربلا و... كه به شهادت ابي‌عبدالله و اسير شدن اهل‌بيت و ياران او در بارگاه يزيد ختم مي‌شود، به ذكر چگونگي وقوع اين مصيبت‌ها مي‌پردازد.

قسمتي از اين مصيبت‌نامه را مرور مي‌كنيم: روز به روز و به تدريج بر انبوه لشكريان كوفه افزوده مي‌شد و دعوت‌كنندگان حضرت در برابر او صف‌آرايي مي‌نمودند شرايط خاص زماني، روحيه ترس، رقابت اشراف، تهديد و تطميع ابن‌زياد، رقابت‌هاي داخلي بين رؤساي قبايل، پخش شايعات واهي مبني بر انتقام سخت از كساني كه در برابر يزيد مقاومت كنند و... همه اين‌ها از عواملي بود كه به رغم حقانيت امام و دعوت او، شمشيرها عليه او تيز شده بود!

به نقل از كتاب حاضر، يكي از معروف‌ترين چهره‌هاي لشكر كوفيان، شمربن ذي‌‌الجوشن بود وي و پدرش، جزء اشخاص شناخته شده از قبيله كلابيه بودند. دنياگرايي و دنائت ويژه‌اي در روحيات شمر وجود داشت. او فردي جاه‌طلب بود كه با توجه به روحيه احتياط‌كاري عمرسعد، به دنبال تضعيف موقعيت وي نزد عبيدالله‌بن زياد و تقويت خويش بود. جاسوسان ابن‌زياد با شمر همراه شده و به وي اطلاع دادند كه عمرسعد در كار حسين سستي مي‌ورزد و با سياست دفع‌الوقت، به دنبال ختم غائله و كنار آمدن با حسين و رسيدن به آرزوهي خود، يعني استانداري ري مي‌باشد وقتي اين مطالب را شمر براي ابن‌زياد بازگو كرد او در نامه‌اي به سعد نوشت: همانا من تو را نفرستادم تا دست از حسين برداري دستور اين است كه اگر حسين و اصحابش بيعت كردند آن‌ها را نزد من بفرست و الا همگي را از دم تيغ بگذران...»

فجيع‌ترين جنايت خناسان و شب‌پرستان بني‌اميه در تعجيل براي كشتن تنها باقي‌مانده و يگانه پسر دختر پيامبر در روي زمين از طرفي، و آمادگي سيد و سالار شهيدان براي ملحق شدن به ياران و اهل‌بيت شهيدش از سوي ديگر، خاتمه اين رنج‌نامه خونين بشريت در تمامي عصرها بود.

پس از شهادت امام حسين(ع) عمربن‌سعد دستور خارج كردن زنان را از خيمه‌‌ها داده و دستور داد تمام خيام را آتش بزنند به محض بيرون شدن اهل‌بيت(ع) ابي‌عبدالله از خيمه‌ها، به سمت قتلگاه شهيدان شتافتند و زينب و سكينه و بعضي از زنان و بستگان بر مقتل حسين(ع) گرد آمدند و چنان گريستند كه حتي اشك از چشمان برخي سنگدلان جاري شد و شدت مصيبت را از همين معني مي‌توان استفاده نمود. بر شدت حزن و اندوه زينب(س) در كنار جنازه بي‌سر حسين(ع) حتي آسمان گريست.

اين واقعه خونبار كه از حركت ابي‌عبدالله در بيست‌ و هشتم رجب سال شصت از مدينه شروع شد و در عاشورا محرم به اوج خود رسيد، با استقرار مجدد اهل‌بيت در مدينه، كوس رسوايي حراميان بني‌اميه را نواخت و باعث نهضت‌ها و حركت‌هايي شد كه بايد آن را پيامدهاي عاشورايي نام نهاد.

بنا بر مقدمه نويسنده چند هدف اصلي مدنظر مؤلف اين اثر بوده است: اول، نوشتن يك مصيبت‌نامه صحيح و جامع‌الاطراف با نثري مناسب كه مورد استفاده همگان باشد.

دومين هدف، توجه به حذف تحريفات از مصائب معصومين(ع) است و اگر چه اغلب اين تحريفات مربوط به واقعه عاشوارا است، اما در مورد بقيه معصومين(ع)، نيز گاهي ديده مي‌شود و شيوه اين اثر، توجه به اخبار صحيح ثابت شده است.

همچنين سومين هدف توجه به اين نكته است كه علاوه بر سيدالشهدا و شهيدان كربلا، درج مصيبت‌نامه بقيه معصومين از حضرت خاتم‌(ص) تا امام عصر (عج) مورد نظر گرفته است. همچنين سرآغاز اين كتاب مزين به تأييد و تأكيد برخي از مراجع و علماي اسلامي در خصوص موضوع و نويسنده كتاب است.

 

 

سه‌شنبه 13 مهر 1389 - 11:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری