دوشنبه 5 فروردين 1398 - 1:36
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

چشم‌انداز

 

چشم‌انداز

(مجموعه مقالات پژوهشي محققان ايلامي)

به كوشش حبيب‌الله بخشوده

چاپ اول 1386

شركت انتشارات سوره مهر

كتاب حاضر محصول يكي از همايش‌هاي پژوهشي واحد پژوهش حوزه هنري استان ايلام است و حاوي مقاله‌هاي ادبي، فرهنگي و هنري نويسندگان و پژوهشگران مشتمل بر ده مقاله است.

ققنوس در قاف، آواها و نواهاي بومي، جستاري در شناخت مفهوم ديو در شاهنامه، متفاوت‌نويسي در فايل‌هاي ذهن، تجلي آيات و احاديث در شعر غلامرضاخان اركوازي، نمادشناسي پرچم، نگاهي ديگر به زندگي و شعر، نگرش جامعه‌شناختي به نمايش رقص آتش، رمان‌ نو و تثبيت هويت فرهنگي بر سايه‌سار فرهنگ شهادت و عاشورايي حسيني از جمله مقالاتي است كه در مجموعه حاضر آورده شده است.

در قسمتي از جستاري در شناخت مفهوم ديو در شاهنامه به قلم حبيب‌الله بخشوده مي‌خوانيم.

«ديو در معناي اسطوره‌اي خود يگانه دشمن انسان است. او براي نخستين‌بار با اولين پيش نمونه انساني (كيومرث) درمي‌افتد. داستان گرفتاري كيومرث به دست ديوان هزاره در اوستا به طور مفصل آمده و شكل روايتي آن تا زمان سرايش شاهنامه دستخوش تغييراتي شده است. عامل تضاد بين كيومرث و اهرمن (ديو) رشك يا حسد است. و جالب آنكه در متون مذهبي و اعتقادي زردشتيان رشك خود ديوي است كه عامل كينه‌توزي و بدچشمي است.»

همچنين در ادامه اين مقاله ديو در معناها و اسطوره‌هاي مختلف بررسي شده است. به باور نويسنده، شاهنامه به دليل قدمت و ارزش تاريخي‌اش منبع بسياري از واژگان و منشأ تلقي‌هاي گوناگون ايرانيان از هستي‌ و موجودات آن و تأثيرات متقابل كائنات است.

در مقاله ديگري در زمينه تجلي آيات و احاديث در شعر كردي آمده است شاعران اين كهن بوم و بر از ديرباز، بسياري از سروده‌هاي خويش را با آيات و احاديث مزين كرده‌اند. آنان از اين طريق هم علم و فضل خويش را آشكار ساخته و هم با به كارگيري سخنان قدسي به نكته‌پردازي پرداخته‌اند.

در نوشتاري در خصوص رمان نو نوشته محمدعلي قاسمي بحث بر سر ادبيات داستاني، خاصه رمان نو است كه در اين مقاله سعي شده است تعريفي از ادبيات ارائه شود كه در مقوله‌ ادبيات داستاني باشد.

بخشي از اين نوشته را مرور مي‌كنيم: «از نظر نويسندگان رمان نو، نوشتن در وراي عالم خيال در واقع عيان ساختن و نمودار كردن دروازه‌هاي جهاني ديگر است كه در حين بازگويي نمود پيدا مي‌كند به عبارتي ديگر در وراي جهان خيالي، همواره جهاني واقعي هست كه ادبيات با وسايلي كه در اختيار دارد بايد راه رسيدن به آن را بيابد و آن را بشناساند.»

همچنين در بخشي از مقاله تثبيت هويت فرهنگي، سيدرحمت‌الله موسوي مقدم، آمده است. «تحقق فرهنگ انسان‌ساز حسيني(ع) مي‌تواند حصار نااميدي و جمود را بشكند و بار ديگر چونان هميشه، قلم سرخ آزادي را بر هر چه جمود و تحجرات بكشد و شور و شعور معنوي را براي جهاني آباد، آزاد و مبتني بر ارزش‌هاي الهي به انسان معتقد كنوني به ارمغان بياورد. نويسنده اين مقاله هدف خود را از نگارش اين مقاله، ارائه اصولي چند براي آغازي معقول در ترويج فرهنگ حسيني در سايه افتخارات جاويد و انساني عاشق‌ترين انسان آزاد، در جهت تحقق روحيه اقتدار ملي در جامعه ديني به منظور تحول‌آفريني در نظرگاه و منش جامعه ديني و ارزشي كنوني مي‌داند.

در ادامه نيز علي محمد ارسلاني در مقاله‌اش بر آن است تا گزارشي از منطقه و يا روستاي محل زندگي خود بنويسد. در اين گزارش تلاش كرده است آواها و نواهاي اين ديار را به اختصار بياورد تا خوانندگانش را با گوشه‌هايي از هنر آواز و موسيقي اين ديار آشنا كند. گستره فعاليت وي منطقه اركوازي كه يكي از ايل‌هاي بزرگ ايلام و به ايل هزاره معروف مي‌باشد.

بخشي از اين مقاله را مرور مي‌كنيم: مقام‌هاي آوازي ايلامي و منطقه اركوازي، مثل ديگر مناطق هوره مشهور است. هوره از قديمي‌ترين آوازهاي باستاني جهان است و شباهت‌هايي به لحاظ كشش صوتي و تحرير با آوازهاي ژاپني و چيني دارد و شباهت كمي با آواز تركمني دارد.

به نقل از كتاب حاضر، اركوازي‌خواني كه يكي از آوازهاي اصيل ايلامي منطقه اركوازي است، از زيباترين مقام‌هاي سوزناك و غمگساري است كه دل را به آرامش مي‌رساند. و با شعرهاي عاشقانه، عارفانه و حكمي اجرا مي‌شود و گاه هم با خشت اجرا مي‌شود. اين نوشتار علاوه بر معرفي گوشه‌هاي موسيقي‌سازي و آوازي به گونه‌هاي از بازي‌هاي محله منطقه‌ اركوازي مي‌پردازد.

در مقاله ديگر از مجموعه مقالات نوشتار حاضر به نام «متفاوت‌نويسي در فايل‌هاي ذهن، نوشته حبيب‌الله بخشوده، نويسنده اين جستار، نوشته‌اش را با برشي از فصل اول رمان طعم خدا نوشته محمدعلي قاسمي نويسنده ايلامي آغاز كرده است. طعم خدا نخستين اثر مكتوب قاسمي در قالب رمان است و اولين رمان داستان‌نويسان استان ايلام كه با موضوع دفاع مقدس به طبع رسيده است. به باور نويسنده اين نو آمدگي و نوظهوري مي‌تواند طلسم كهنه رمان‌نويسي را در اين ديار بشكند و به عنوان تجربه‌اي اوليه راه را هم براي مؤلف و هم براي ديگر نويسندگان هموار نمايد به همين لحاظ اقدام نگارند طعم خدا، اقدامي شايان توجه و ستودني است.

به گفته وي داستان رمان طعم خدا چيزي جز روايت جزء به جزء زندگي خلبان شهيد كشوري نيست. طرح اوليه اين رمان طرحي است كه بر اساس دانش نويسنده شكل مي‌گيرد. و اين دانش عبارت است از مجموعه اطلاعات شفاهي و مكتوب مؤلف كه خود را در مركز حوادث قرار داده تا راوي نوعي اتوبيوگرافي باشد كه با شگردهايي چون شكست مدام زمان، تغيير راوي و تعليقات گوناگون لعابي داستاني به شمايل اين طرح بزند، و اثر را از تولد تا شهادت شخصيت اصلي رمان پيش ببرد.

به نظر مي‌رسد اين مجموعه براي علاقه‌مندان به تاريخچه ادب و فرهنگ و تاريخ و جغرافيا اين خطه از كشورمان مفيد فايده باشد.

 

 

دوشنبه 5 مهر 1389 - 16:23


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری