چهارشنبه 2 مرداد 1398 - 8:46
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

راه نجات در دعاي سمات

 

راه نجات در دعاي سمات

نويسنده: دكتر فضل‌الله رضاي الهي

شركت چاپ و نشر بين‌الملل

چاپ اول: 1388

دعاي سمات از جمله ادعيه‌اي است كه منبع اطلاعات فلسفي، عرفاني، تاريخي و نجوم به شمار مي‌رود. نويسنده كتاب حاضر در اثر خود ابعاد مختلف معنوي، علمي و اجتماعي اين دعا را به تفصيل مورد تحليل و بررسي موشكافانه قرار داده است.

كتاب حاضر در سه بخش به رشته تحرير درآمده است كه بررسي موضوع توحيد از مناظر گوناگون، بحثي كلي و همه‌جانبه در خصوص معني و فضائل دعا كردن و همچنين شرح دعاي سمات طي فصول متعدد از جمله مطالب عمده اين سه بخش محسوب مي‌شود.

نگارنده در بخش اول به بررسي مسئله توحيد از نظرگاه دانشمندان مغرب زمين، توحيد از نظر قرآن كريم، توحيد از نظر متكلمان، توحيد از نظر ساير دانشمندان، ارتباط بين توحيد و عرفان و همچنين توحيد و تأثير آن در معالجات پزشكي مي‌پردازد.

در فصل آغازين اين بخش نويسنده ضمن تعريف مفهوم توحيد از نگاه انديشمندان مغرب‌زمين و مقايسه آن با كلام الهي در قرآن كريم ابعاد علمي انديشه توحيدي را مورد تدقيق قرار مي‌دهد.

فصل دوم اين بخش آيات توحيدي قرآن كريم را مورد توجه قرار مي‌دهد و در فصل سوم شناسايي حق از طريق لمي و اني كه دو برهان اشرف و قوي هستند از نظرگاه متكلمان مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

در فصل چهارم اين بخش آمده است «به اعتقاد دانشمندان مفهوم كامل و غايي و معقول زندگي جز با ايمان به خدا توجيه‌پذير نيست. ايمان به خدا است كه شخصيت بشر را محكم و برجسته مي‌كند و نشان مي‌دهد كه انسان چيزي ما فوق‌ ماده و قوه است.»

در اين فصل سپس موضوع توحيد از نظر ساير انديشمندان مورد بررسي قرار مي‌گيرد. و از اين رهگذر به «عجز منطق در انكار خداوند»، اصل عليت، صفات خداوند و مزاياي اعتقاد به وجود خدا پرداخته مي‌شود.

در فصل پنجم اين بخش به موضوع توحيد و عرفان خصوصاً از ديدگاه ادبا و شعرا پرداخته مي‌شود و فصل ششم كه به قلم «پل ارنست آدلف» دكتر طب و سرهنگ بازنشسته ستون طبي ارتش آمريكا نگاشته شده به موضوع توحيد در معالجات پزشكي پرداخته شده است. وي در اين فصل ضمن بيان تجربيات خود در اين زمينه اين سؤال را مطرح مي‌كند كه «علت اصلي امراض عصبي چيست؟» و سپس مي‌نويسد: «به نظر روان‌پزشكان مهم‌ترين علل آن عبارتند از: معصيت و گناه، كينه‌توزي و نداشتن عفو و گذشت، ترس، اضطراب، شكست و محروميت، عدم تصميم و اراده، شك و ترديد، حسد، خودپسندي، افسردگي و ملال... خداوند مهربان قبلاً احتياجات روحي ما را پيش‌بيني كرده و چاره كامل دردهاي روحي ما را فراهم ساخته است.»

بخش دوم اثر حاضر كه به بحثي درباره دعا اختصاص دارد. در فصل اول خود به معني دعا در لغت و اصطلاح مي‌پردازد. «كلمه دعا (اسم) است به معني حاجت خواستن و جمع آن ادعيه و دعوات است. معني ديگر آن استغاثه به خدا و استدعاي بركت و تضرع و يا درخواست از درگاه خداست و همچنين دعا يعني ندا دادن و فراخوان كسي. نويسنده سپس در اين فصل دعا در ادبيات و زبان اشعار، دعا در آيات قرآن كريم و دعا در روايات را مورد اشاره و تفسير قرار مي‌دهد.

فصل دوم اين بخش نيز به شرايط و آداب دعا كردن اختصاص يافته است. نويسنده آورده است‌: «اينكه چرا بعضي دعاها به هدف اجابت نمي‌رسند بايد نقصاني از طرف دعاكننده باشد وگرنه باري‌تعالي در مورد «ادعوني استجب لكم» خلف وعده نمي‌كند.»

سپس آداب دعا با عنوان نخستين اموري كه قبل از دعا بايد رعايت شود و كارهايي كه بايد مقارن و همراه دعا صورت پذيرد مورد اشاره و توجه نويسنده قرار گرفته است. در اين فصل همچنين مطالبي در خصوص صدقه دادن به هنگام دعا، وقت دعا، وجه تسميه روز جمعه و ساعات استجابت دعا در اين روز و... آورده شده است.

فصل بعد مجموعه حاضر به دعاي سمات و فضائل آن پرداخته است. در اين فصل وجه تسميه سمات، تأثير خواندن دعاي سمات و ذكر صلوات در اين دعا مورد تحليل و تبيين نگارنده قرار گرفته است.

بخش سوم از كتاب حاضر به شرح دعاي سمات اختصاص دارد در اين بخش طي چهارده فصل مختلف موضوعاتي همچون معنا، لفظ و اسميت بسم‌الله الرحمن الرحيم، اسماء و صفات خداوند در قرآن مجيد، واژه «اللهم»، اسامي حسناي الهي، احاطه خداوند بر آسمان‌ها و زمين، خلقت ستارگان، تكلم خداي متعال با حضرت موسي(ع)، تجلي خداوند بر اسحاق(ع)، وفاي خداوند بر عهد و پيمان خود با مؤمنان، بركات و خوبي‌هاي خداوند متعال، بركت و رحمت خداوند بر محمد و آل محمد و... مورد توجه و پردازش قرار گرفته است.

نگارنده در فصل دوم اين بخش به تفصيل صفات خداوند را مورد بررسي قرار داده و آنان را به سه دسته كلي تقسيم كرده است. نوع اول: صفات ذاتي خداوند بدون رابطه با مخلوق همچون صفت احد و واحد يا حكيم، حي، ذوالجلال، سميع و غيره و نوع دوم شامل صفاتي است كه حاكي از ارتباط خداوند متعال با مخلوقات است.

صفاتي همچون خالق، باري، بديع، رب، رزاق، محي‌الموتي و ديگر صفات. نوع سوم، صفاتي است كه حاكي از روابط خداي تعالي با نوع انسان است. كه خود بر سه قسم هستند. الف- صفات دال بر حفظ و مراقبت همچون حفيظ، حسيب، رقيب و... ب- صفات رحمت همچون رحمان، رئوف، رحيم و... ج- صفات قهر همچون سريع‌الحساب، ذوانتقام، قاهر و قهار و...

آنگاه در اين فصل صفات خداوندي از نظر متكلمان و فرق اسلامي همچون معتزله، اشاعره، ماتريدي، عرفا و متصوفه و... مورد بررسي و تحليل قرار مي‌گيرد.

در فصل سوم كتاب كه به توضيح و تفسير درباره واژه «اللهم» اختصاص دارد. در ابتدا نويسنده معني اين واژه را مورد واكاوي قرار مي‌دهد. و سپس پس از پرداختن به موضوع مذمت سؤال از غير خدا، داستان يوسف و زليخا در اين زمينه مورد مثال قرار مي‌گيرد. مؤلف سپس با بررسي جوانب اسم اعظم، روايات و حكاياتي را در اين حوزه ارائه نموده و به توضيح آن مي‌پردازد.

در همين راستا فصل چهارم كتاب حاضر به «اسماء حسناي الهي» اختصاص يافته است. نويسنده در ابتداي اين فصل سه كلمه عزيز، جليل و كريم را كه اسماء الهي به حساب مي‌آيند از ديدگاه‌هاي مختلف از جمله از نقطه نگاه غزالي و مثنوي مولانا مورد توجه قرار مي‌دهد. سپس با ذكر حكايات و روايات متعدد صفات پروردگار در قالب اسماء حسناي الهي مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

نگارنده كتاب در فصل پنجم تحقيق حاضر ابعاد گوناگون احاطه الهي بر آسمان‌ها و زمين را مورد كنكاش و بررسي قرار داده و در اين بستر به ابعاد علمي كائنات و افلاك مي‌پردازد.

گردش زمين و ويژگي‌هاي آن، عقايد انديشمندان در اين خصوص، شناخت نور و ويژگي‌هاي خورشيد و ماه از جمله مسائلي است كه در اين فصل از جوانب مختلف به آن پرداخته شده است.

در همين راستا در فصل ششم كتاب نويسنده به خلقت ستارگان و ابعاد علمي و نجومي اين پديدارها مي‌پردازد و در تمامي اين بررسي‌ها نظرگاه قرآن كريم و آيات و روايات در اين خصوص مورد توجه قرار مي‌گيرد.

فصل هفتم مجموعه حاضر به بررسي و تحليل تكلم خداي متعال با حضرت موسي(ع) اختصاص يافته است.

در اين فصل ضمن مرور زندگي و معجزات آن حضرت ابعاد معنوي و عرفاي ارتباط ايشان با خداوند مورد بررسي و توجه قرار مي‌گيرد. بر همين راستا فصل هشتم نيز در تكميل مباحث فصل هفتم به آيات و روايت‌هاي مرتبط با موضوع پرداخته است. و از منظر دعاي سمات ابعاد مختلف معنوي و ارتباط موسي(ع) با خداوند بررسي گرديده است.

نويسنده در فصل نهم كتاب در بررسي فراز ديگري از دعاي سمات به عقب راندن آب دريا و نجات بني‌اسرائيل پرداخته و ضمن ارائه داستان حضرت ابراهيم(ع) توجه مخاطب را به زواياي معنوي اين داستان جلب مي‌كند.

عنوان فصل دهم كتاب حاضر «تجلي خداوند بر اسحاق» است كه در آن ابعاد ديگري از دعاي سمات مورد تحليل و بررسي نويسنده كتاب قرار گرفته است. در اين بخش شرح قرباني‌ كردن ابراهيم و وصيت فرزند، رسالت حضرت اسماعيل و سرگذشت حضرت يعقوب در ارتباط با دعاي سمات بررسي شده است.

فصل يازدهم كتاب ضمن ارائه فرازهايي از دعاي سمات به تولد حضرت آدم و خلقت او پرداخته و ذكر حضرت آدم در قرآن مجيد را مورد كنكاش و بررسي قرار مي‌دهد.

بركات و خوبي‌هاي خداوندت متعال در فصل دوازدهم مجموعه حاضر مورد نظر نويسنده قرار دارد در اين بخش همچنين مؤلف ضمن بررسي سلسه نسب‌هاي پيغمبر(ص) به بررسي زندگي پيامبر اكرم(ص) مي‌پردازد.

فصل سيزدهم كتاب نيز با عنوان «بركات حضرت اسحاق در امت عيسي(ع)» زندگي حضرت مسيح(ع) را مورد توجه قرار داده و سپس به موضوع بشارت آمدن پيغمبر اسلام در تورات و انجيل و همچنين حضور حضرت مسيح در ادبيات فارسي مي‌پردازد. و در اين تلاش نويسنده ابعاد ديگري از دعاي سمات را مورد شرح و تفصيل قرار مي‌دهد.

فصل چهاردهم و پاياني مجموعه حاضر به بركت و رحمت خداوند بر محمد و آل محمد كه وجهه مهمي از دعاي سمات است پرداخته و در اين بستر معناي صلوه، حميد، مجيد، حنان و منان را به تفصيل مورد بررسي قرار مي‌دهد.

در پايان كتاب نيز متن كامل دعاي سمات آورده شده است.

 

 

 

شنبه 3 مهر 1389 - 16:7


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری