يكشنبه 30 مهر 1396 - 18:54
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

حجت الاسلام داود كميجاني

 

مفهوم همت

 

 

انسان در زندگي گزينه­هاي متعددي در پيش رو دارد که بايد برخي از آنها را انتخاب و برخي را رد نمايد. در پي هر انتخابي يک تصميم وجود دارد، تصميمي که او را براي به جايي رسيدن يا چيزي شدن ترقيب مي­نمايد. اغلب انسان­ها در زندگي خويش تصميمات صحيح و با ارزشي داشته­اند اما در بسياري از موارد به اهداف مورد نظر خويش نرسيده­اند. علت اين امر آن است که براي نيل به يک هدف، تنها داشتن تصميم صحيح و حتي قاطع کافي نيست بلکه بايد ارادة کافي در پي آن تصميم وجود داشته باشد. اين اراده در زبان عربي به «همت» تعبير مي­گردد. اراده­اي که از ابتداي تصميم تا نيل به هدف، انسان را پيش مي­برد و سختي راه را هموار مي­سازد. 

از تجربيات انساني مي­توان دريافت که ارزش زندگي يک انسان به تعداد انتخاب­هاي صحيح و يا تصميمات مثبت و نيکوي او نيست بلکه ارزش و قدر و منزلت هر کسي به ميزان همت اوست، چون بسيار هستند کساني که در زندگي تصميمات نيکو و بزرگي مي­گيرند اما بسيار کم هستند کساني که همت تحقق اين تصميمات را داشته باشند. بنا بر اين  در روند زندگي انساني والاتر و زندگيش با ارزش­تر خواهد بود که همت بيشتري يا به اصطلاح، «بلند»تري داشته ­باشد. اين حقيقتي است که در تعاليم اسلامي نيز بر آن تأکيد دارد، چنانکه امام علي(ع) فرمود :

 «قدر الرّجل على قدر همّته ...»،

 «ارزش انسان وابسته به اندازه همت اوست».[1]

البته در فحواي کلام امام (ع)، منظور از همت تنها قدرت اراده محض نيست، بلکه هدف‏گيرى عالى و عدم قناعت به وضع موجودى كه محيط و اجتماع بطور جبري براى انسان تحميل مي­نمايد، نيز مد نظر است.[2] چنانکه امام علي(ع) در عبارتي ديگر مي­فرمايند:

«من کبُرت همتُه کبر اهتمامه»،

«آن کس که همتش بزرگ باشد، اهتمام و تلاشش نيز بزرگ خواهد بود»[3]

و اين تلاش عمدتاً در تغيير وضع و شرايط محيط قابل تصور است. عزم و ارادة انسان هر چه قوي­تر باشد امکان دستيابي به خواسته­هايش بيشتر مي­شود چنانکه گفته­اند :

«همت بلند دار كه مردان روزگار                از همت بلند به جائى رسيده‏اند»

از اين رو امام علي(ع) تأکيد دارند که

«احسنُ الشيَم شرف الهمم»،

 «بهترين شيوه (زندگي) همت بلند و شريف داشتن است.»[4]

 



[1] - غررالحکم، ج2 ص 586 حديث 10633

[2] - تفسير نهج البلاغه، علامه جعفري، ج 21، ص253

[3] - غررالحکم و درر الکلم آمدي، ج2 ص 586 حديث 10636

[4] - غررالحکم و درر الکلم آمدي ، ج2 ص 586 حديث 10627

 

چهارشنبه 31 شهريور 1389 - 15:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری