دوشنبه 5 تير 1396 - 14:50
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان كرمانشاه

 

نگاهي كوتاه به جايگاه مسجد در دين مبين اسلام

 

 

از آن زمان كه دين مبين اسلام توسط پيامبر اعظم (صلّي الله عليه و آله و سلّم) در مدينة‌النّبي داراي حكومت و نظام اجتماعي و سياسي شد، مسجد به‌ عنوان اصلي‌ترين پايگاه و محل فعاليت­هاي گوناگون در حكومت نوپاي اسلامي قرار گرفت و از همين مكان مقدّس بود كه مرزهاي عقيدتي و جغرافيائي اسلام به ساير بلاد دور و نزديك گسترش يافت. در اين مقال كوتاه برآنيم تا نقش و جايگاه مسجد را بصورت مختصر مورد بررسي قرار دهيم، بر اين اساس مهم­ترين نقش و كاركردهاي مسجد را مي‌توان به تفكيك و به شرح ذيل بيان كرد:

ـ نقش پايگاه سياسي و رهبري جامعه: بعد از ورود پيامبر اسلام حضرت محمد‌ مصطفي(ص) به مدينه، ايشان امر به ساخت مسجد فرمودند و در اين راستا با ساخت اولين مسجد در تاريخ اسلام يعني مسجد قبا، آن را مركز رهبري جامعۀ نوپاي اسلامي و مشورت در امور سياسي و تصميم­گيري­هاي مهم سياسي قرار دارند.

 ـ نقش پايگاهي ديني و مذهبي: بعد از تأسيس حكومت اسلامي مسجد بعنوان اصلي‌ترين محل تبليغ دين و آموزش مفاهيم والاي اسلامي و الهي جايگاه مهمي يافت و از اين مكان مقدّس بود كه ارزش­هاي ديني و اسلامي به ساير قسمت­هاي جامعه تسرّي و گسترش يافت و مبلّغان و اساتيد بزرگواري پرورش يافتند. بويژه اينكه با برپائي نماز جماعت در مسجد و نماز جمعه، اين موضوع اهميت صدچنداني پيدا كرد.

 ـ نقش پايگاه نظامي و امنيتي: مهم­ترين تصميمات و مراحل آمادگي نظامي، غزوات صدر اسلام در زمان پيامبر اسلام(ص) در مسجد گرفته مي‌شد. در اين مكان بود كه چارچوب­هاي جنگ­هاي مسلمانان، تجهيز سپاه و خطابه‌هاي مربوطه انجام مي‌شد و در واقع مقرّ اصلي فرماندهي نظامي نيز همين مساجد بودند.

 ـ نقش پايگاه قضائي و حقوقي: بعد از نازل شدن آئين اسلام و لزوم هدايت جامعه بر اساس مفاهيم ارزشمند ديني، مسجد به عنوان محل رسيدگي به امورات قضائي، شكايات واصله، مجازات مجرمان و كافران و... مطرح شد و قضات در مساجد به اين امر رسيدگي مي­كردند، هر چند نظريات گوناگوني در خصوص جايز و يا مكروه بودن جلوس قضات در مساجد وجود داشته، كه البته موضوع بحث ما نيست اما آنچه مسلّم است اين است كه مساجد اين جايگاه را داشته‌اند و قضاوت­هاي معروفي در مساجد در صدر اسلام انجام گرفته است كه نمونۀ آن قضاوت ميان امير‌المؤمنين(ع) و احدي از اتباع غيرمسلمان جامعۀ اسلامي بود كه در مسجد صورت گرفت.

 ـ نقش پايگاهي فرهنگي و اجتماعي: بعد از تأسيس مسجد در جامعۀ اسلامي، كاركرد فرهنگي و اجتماعي آن نقش مهم و بسزائي يافت. مهم­ترين چارچوب­ها و قواعد فرهنگي و اجتماعي دين مبين اسلام و جامعۀ اسلامي، در مساجد بيان مي‌شد و در سطح جامعۀ اسلامي گسترش مي‌يافت، به‌گونه‌اي كه امروزه بعد از گذشت بيش از چهارده قرن از دين مبين اسلام، اين كاركرد آن هنوز هم جايگاه خود را حفظ كرده و فعاليت­هاي مختلف اين حوزه در مساجد انجام مي‌گيرد.

 ـ نقش پايگاه عمراني و اقتصادي: بهترين تصميمات در خصوص تجارت با بلاد مختلف، نحوۀ فعاليت­هاي عمراني و ساخت و ساز، و... با شور بزرگان جامعۀ اسلامي در مساجد اتخاذ مي‌شد و حاكمان بلاد مختلف نيز با حضور در ميان مردم در مساجد، به اين امر رسيدگي مي‌كردند. رسيدگي به امورات مستمندان، جمع‌آوري زكات و تقسيم و اختصاص آن جهت بيت‌المال و... از نمونه­‌هاي بارز اين امر است.

در پايان ذكر اين نكته ضروري است كه موارد صدر‌الاشاره بويژه در صدر اسلام و زمان خلفاي راشدين بيشتر از هر زمان ديگري جلب نظر نموده و با روي كار آمدن امويان و عباسيان و تبديل خلافت به سلطنت هر چند تغييراتي اساسي در اين خصوص به‌وجود آمد كه جاي پرداختن به آنها نيست اما مسجد همواره در دين مبين اسلام در طول تاريخ داراي ارج و قرب فراواني بوده است.

از آن زمان كه دين مبين اسلام توسط پيامبر اعظم(ص) در مدينة‌النّبي داراي حكومت و نظام اجتماعي و سياسي شد، مسجد به‌ عنوان اصلي‌ترين پايگاه و محل فعاليت­هاي گوناگون در حكومت نوپاي اسلامي قرار گرفت و از همين مكان مقدّس بود كه مرزهاي عقيدتي و جغرافيائي اسلام به ساير بلاد دور و نزديك گسترش يافت.

بعد از ورود پيامبر اسلام حضرت محمد‌ مصطفي(ص) به مدينه، ايشان امر به ساخت مسجد فرمودند و در اين راستا با ساخت اولين مسجد در تاريخ اسلام يعني مسجد قبا، آن را مركز رهبري جامعۀ نوپاي اسلامي و مشورت در امور سياسي و تصميم­گيري­هاي مهم سياسي قرار دارند.

بعد از تأسيس حكومت اسلامي مسجد بعنوان اصلي‌ترين محل تبليغ دين و آموزش مفاهيم والاي اسلامي و الهي جايگاه مهمي يافت و از اين مكان مقدّس بود كه ارزش­هاي ديني و اسلامي به ساير قسمت­هاي جامعه تسرّي و گسترش يافت و مبلّغان و اساتيد بزرگواري پرورش يافتند. بويژه اينكه با برپائي نماز جماعت در مسجد و نماز جمعه، اين موضوع اهميت صدچنداني پيدا كرد.

مهم­ترين تصميمات و مراحل آمادگي نظامي، غزوات صدر اسلام در زمان پيامبر اسلام(ص) در مسجد گرفته مي‌شد. در اين مكان بود كه چارچوب­هاي جنگ­هاي مسلمانان، تجهيز سپاه و خطابه‌هاي مربوطه انجام مي‌شد و در واقع مقرّ اصلي فرماندهي نظامي نيز همين مساجد بودند.

بعد از نازل شدن آئين اسلام و لزوم هدايت جامعه بر اساس مفاهيم ارزشمند ديني، مسجد به عنوان محل رسيدگي به امورات قضائي، شكايات واصله، مجازات مجرمان و كافران و... مطرح شد و قضات در مساجد به اين امر رسيدگي مي­كردند، و قضاوت­هاي معروفي در مساجد در صدر اسلام انجام گرفته است كه نمونۀ آن قضاوت ميان امير‌المؤمنين(ع) و احدي از اتباع غيرمسلمان جامعۀ اسلامي بود كه در مسجد صورت گرفت.

 بعد از تأسيس مسجد در جامعۀ اسلامي، كاركرد فرهنگي و اجتماعي آن نقش مهم و بسزائي يافت. مهم­ترين چارچوب­ها و قواعد فرهنگي و اجتماعي دين مبين اسلام و جامعۀ اسلامي، در مساجد بيان مي‌شد و در سطح جامعۀ اسلامي گسترش مي‌يافت، به‌گونه‌اي كه امروزه بعد از گذشت بيش از چهارده قرن از دين مبين اسلام، اين كاركرد آن هنوز هم جايگاه خود را حفظ كرده و فعاليت­هاي مختلف اين حوزه در مساجد انجام مي‌گيرد.

 بهترين تصميمات در خصوص تجارت با بلاد مختلف، نحوۀ فعاليت­هاي عمراني و ساخت و ساز، و... با شور بزرگان جامعۀ اسلامي در مساجد اتخاذ مي‌شد و حاكمان بلاد مختلف نيز با حضور در ميان مردم در مساجد، به اين امر رسيدگي مي‌كردند. رسيدگي به امورات مستمندان، جمع‌آوري زكات و تقسيم و اختصاص آن جهت بيت‌المال و... از نمونه­‌هاي بارز اين امر است.

 

قبادرده

كارشناس فرهنگي اداره تبليغات اسلامي شهرستان صحنه

 

دوشنبه 22 شهريور 1389 - 10:15


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری