شنبه 28 مرداد 1396 - 16:2
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

جمال الدين بانج فروزش

 

كار، سرمايه‌ جاودانه

 

 

مقدمه:

به عقيده بسياري از متفكران اجتماعي و انديشمندان اسلامي انسان موجودي اجتماعي است. انسان‌ها قسمت اعظم نيازها و احتياجات خود را از طريق كار گروهي و اجتماعي تأمين مي‌كنند. حضرت اميرالمؤمنين علي(ع) كار و تلاش را با درايتي واقع‌بينانه بيان نموده است و فرمود: «النفس ان لم تشغله شغلك» اگر تو نفس را به كاري مشغول نكني، او تو را به خودش مشغول مي‌كند. و در روايتي ديگر فرمود: هر چند كار و تلاش همراه با زحمت و رنج است اما بيكاري پيوسته منشأ فساد و تباهي است.1

از ديدگاه معارف اسلامي و تعليمات ديني اسلام، موضوع كار و تلاش شايسته‌ فراتر است زيرا در روايات اسلامي تصريح شده است كه آرامش روحي و رواني با داشتن شغل و كار مناسب به دست مي‌آيد و تنبلي را عامل انحراف و ناهنجاري‌ عنوان مي‌كند و تن‌آسايي و مصرف‌گرايي را از عوامل فقر و نداري مي‌داند.

حديث نبوي معروف كه فرمود: «ملعون من‌القي كله علي‌الناس» هر كس كه بيكار بگردد و سنگيني معاش خود را بر دوش مردم بيندازد، ملعون است و خداوند او را لعنت مي‌كند.2

آري پديده‌ بيكاري، افزون بر آنكه ناهماهنگي با آفرينش است. بستري مناسب براي ارتكاب لغزش‌ها و انحراف‌ها به شمار مي‌آيد ولي كار علاوه بر نقش اساسي در نظام توليد، كشاورزي، عمران، اقتصاد اجتماعي، در نظام فرهنگي و اخلاقي تربيتي، سياسي و دفاعي نيز چنين نقشي ايفاد مي‌كند.

خردمندان و متفكران از جمله سقراط، كار را سرمايه سعادت و نيكبختي مي‌داند و از بنيامين فرانكين نقل است كه عروس زندگي كار نام دارد، اگر شما بخواهيد داماد اين عروس بشويد فرزند شما سرمايه نام خواهد داشت.

آري سرمايه جاوداني خواندن كار، ما را به اين مهم رهنمون مي‌سازد كه سعادت ابدي و خوشبختي دو سرايي‌ ما، در گرو كار است و اين سرمايه و گنج بي‌پايان، با زحمت و تلاش به دست مي‌آيد چنان كه در شعر سعدي كه اكنون حالت مثلي دارد آمده است.

برو كار مي‌كن مگو چيست كار

كه سرمايه جاوداني است كار

تعريف كار:

از نظر لغوي كار به معناي فعل و عمل و كردار انسان است و در اصطلاح، كار فعاليتي است نسبتاً دائمي كه به توليد كالا يا خدمات مي‌انجامد و به آن دستمزدي تعلق مي‌گيرد. 3 و به عبارت ديگر كار مجموعه اعمالي كه انسان به كمك مغز، دست، ابزار و ماشين‌ها در راه توليد ثروت يا ايجاد خدمات انجام مي‌دهد و متقابلاً بر انسان تأثير مي‌گذارد و او را تغيير مي‌دهد.

در يك تعريف كلي به آن دسته از فعاليت‌هاي انسان گفته مي‌شود كه با هدف كسب درآمد و تأمين معاش و رفع نيازهاي فردي و اجتماعي انجام مي‌شود كه براي داشتن زندگي انفرادي و اجتماعي بهتر كار تنها وسيله‌اي است كه جايگاه انسان را در پهنه هستي، انساني‌تر مي‌كند و سنگر وي را براي تسخير طبيعت و پيروزي بر ناملايمان آن، هر روز نسبت به گذشته مستحكم‌تر مي‌سازد و4 به قول سعدي:

نامبرده رنج گنج ميسر نمي‌شود

مزد آن گرفت جان برادر كه كار كرد

كار از ديدگاه قرآن!

از آنجا كه كار اهميت فوق‌العاده‌اي در حيات فردي و اجتماعي بشر دارد قرآن كريم به طور صريح همه بهره‌مندي‌هاي انسان را در گرو كار و تلاش او مي‌داند. به عنوان نمونه در سوره نجم آيه 29 مي‌فرمايد: «و ان ليس للانسان الا ما سعي» و در سوره نساء آيه 32 مي‌فرمايد: «للرجال نصيب مما اكتبوا و للنساء نعيب مما اكتسبن» بافت ادبي آيات و به كار رفتن واژه‌هايي كه در آيات بكار رفته است نشانه‌اي از اهميت كار و تلاش و توليد در مكتب‌ جاويدان اسلام مي‌باشد. و از نمونه‌هاي متعدد كلام وحي پيرامون اهميت كار مي‌توان به آيات ذيل اشاره نمود.

-        هنگامي كه نماز جمعه پايان گرفت در زمين پراكنده شويد و از فضل الهي طلب كنيد.5

-        اين قرآن خلق را به راست‌ترين و استوارترين طريق هدايت مي‌كند و مؤمنان را كه كارهاي شايسته مي‌كنند به اجر و ثواب عظيم بشارت مي‌دهد.6

-        به تحقيق شما را در زمين مسلط كرديم و براي شما در آن وسايل و مايه‌هاي زندگي قرار داديم تا شما به كوشش خود از زمين و آنچه در آن است استفاده بريد و شكرگزاريد ولي شما اندك شكر مي‌كنيد.7

-        خداوند از رحمت خود براي شما شب و روز را قرار داد تا در شب بياراميد و در روز از فضل او بجوييد، شايد شكرگزار باشيد.8

-        او شما را از زمين آفريد و بر آباداني زمين توانايتان داد.9

آري در قرآن مجيد آيات متعددي راجع به كار و فعاليت وجود دارد. كه يكي از اهداف مهم اسلام در جامعه كار و اعمال شايسته است و از مقام كارگر ستايش شده است و كارگران نيز به بهشت جاويدان بشارت داده شده‌اند، بنا بر رهنمودهاي ديني، مسلمانان بايد در انجام كار نيك از همديگر پيشي گيرند «انما تفاصل القوم بالاعمال» گروه‌ها از طريق كار نسبت به هم برتري مي‌يابند. در همين ارتباط در قرآن مي‌خوانيم. درجات و مقامات عالي ويژه مؤمناني است كه تلاش‌هاي عملي و مثبت و سازنده دارند و يا آن جا كه مي‌فرمايد: گروهي براي به دست آوردن فضل الهي و كسب روزي به سفر مي‌روند و گروهي در راه خدا جهاد مي‌كنند. اين دليل بر اهميت تجارت و مسافرت براي كسب و كار است. از اين رو از اين آيات استفاده مي‌شود، تلاش براي معاش هم‌رديف جهاد در راه خداست و اين نشان مي‌دهد كه اسلام براي اين موضوع اهميت زيادي قائل است كه جهاد اقتصادي بخشي از جهاد با دشمن است.

كار از ديدگاه روايات

در روايات كار كردن در رديف جهاد در راه خدا آمده است پيامبر اكرم (ص) فرمود: «من سعي علي عياله من حله فهو كالمجاهد في‌سبيل‌الله و من طلب الدنيا حلالاً في عفاف كان في درجه الشهداء (ع) هر كسي از راه حلال براي معاش خانواده‌اش تلاش كند مانند كسي است كه در راه خدا جهاد كند و هر كه با آبرومندي در پي حلال دنيا باشد، در رتبه شهدا خواهد بود. 10

حضرت علي(ع) مي‌فرمايد: من مردي را كه در امر دنياي خويش كسل باشد دوست ندارم، زيرا كسي كه در امر دنياي خود كسل باشد در امر آخرت كسل‌تر خواهد بود.11

امام صادق(ع): كسي كه براي تأمين معاش خانواده‌اش تلاش مي‌كند، همانند مجاهد در راه خداست.12

امام علي(ع): كار كوچكي و بزرگي ندارد مگر با توجه به كاري كه انجام مي‌دهند و هر كسي اعم از مرد و زن پاداش كار خود را خواهد ديد.13

امام صادق(ع): اي مفضل به گنجشكان نگر كه چگونه خوراك خود را در هنگام روز به چنگ مي‌آورند، و چنان است كه اين خوراك يكجا آماده و در اختيار آن‌ها نيست، بلكه بايد با حركت كردن و به جستجو پرداختن به آن دسترس پيدا كنند. وضع همه آفريدگان به همين گونه است. پس منزه است خداوندي كه روزي آفريدگان خود را به اندازه مقدر كرد.14

امام باقر(ع) فرمود: حضرت موسي(ع) گفت: پروردگار! از كدام يك از بندگانت بيشتر نفرت داري؟ خداوند فرمود: آن كسي كه شب‌ها چون مرداري در بستر خفته و روزها را به بطالت و تنبلي مي‌گذراند.15

ابن‌عباس نقل مي‌كند كه رسم پيامبراكرم (ص) اين بود كه وقتي با مردي برخورد مي‌كرد كه نيرو و قوتش مايه شگفتي آن حضرت مي‌شد. سؤالي مي‌فرمود: آيا اين شخص حرفه و شغلي دارد و به كاري مشغول است؟ اگر جواب منفي بود و از بيكاري شخص مطلع مي‌شد، مي‌فرمود: اين شخص از چشم من افتاد. زماني كه از علتش سؤال شد. حضرت بيان مي‌كردند كه علت آن است كه مؤمن اگر شغل و كار نداشته باشد چه بسا دين‌فروش خواهد كرد. 16

آري سيره پيامبران و مردان مصلح دنيا كار بوده و براي شرافت كارگر همين بس كه هيچ پيغمبري برانگيخته نشد مگر  اين كه كارگر و زحمتكش بوده است. حضرت آدم به كشاورزي، ادريس به خياطي، نوح به نجاري، ابراهيم به زراعت و دامداري مي‌پرداخت يعقوب و ايوب هم دامدار بودند.

شعيب و موسي شباني و كارگري مي‌كردند. داوود زره‌ساز بود، هود و صالح تجارت مي‌كردند. لوط به كشاورزي اشتغال داشت، سليمان با آن حكومت منحصر به فرد، حصيربافي مي‌كرد و عيسي نيز به نجاري مشغول و پيامبر اكرم(ص) نيز قبل از بعثت چوپاني مي‌كر و با مال و سرمايه همسر خويش (حضرت خديجه) تجارت مي‌نمود و بعد از بعثت با اينكه امور اجتماعي و وظايف سنگين رسالت و تبليغ را به عهده داشت شخصاً كار مي‌كرد و در اين زمينه اميرمؤمنان (ع) مي‌فرمايد: حضرت رسول (ص) با دست خويش كفش و لباسش را وصله مي كرد و در كارهاي منزل به خانواده كمك مي كرد هرگاه خسته مي‌شد، گندم آرد مي‌كرد.17

كار و افتخار

در زمينه احترام و بزرگداشت كار و تلاش مفيد و سودمند حضرت رسول‌(ص) صرفاً به تمجيد و تعريف نپرداخته است بلكه دستي را مي‌بوسد كه از كار ورم كرده و پينه بسته است و مي‌فرمايد اين دستي است كه خدا و پيامبرش آن را دوست دارد.

انس‌بن مالك مي‌گويد: هنگامي كه پيامبر خدا(ص) از جنگ تبوك برمي‌گشت، سعد انصاري، يكي از كارگران مدينه به استقبال آن حضرت آمد. وقتي رسول خدا(ص) با او مصافحه كرد و دست‌هاي زبر و خشن مرد انصاري، حضرت را تحت تأثير قرار داد و براي همين از او پرسيد. چرا دستان تو اين‌طور كوفته و خشن شده، آيا ناراحتي خاصي به تو رسيده؟ عرضه داشت: يا رسول‌الله خشونت و زبري دستان من، بر اثر كار با بيل و طناب است كه به وسيله آن‌ها زحمت مي‌كشم و مخارج خود و خانواده‌ام را تأمين مي‌كنم در اين هنگام، پيامبر اكرم(ص) مقابل افراد بي‌شماري كه صحنه را مي‌ديدند دست او را بوسه و فرمودند: اين دستي است كه آتش جهنم آن را لمس نخواهد كرد.18

آري كار و تلاش در فرهنگ ملي و ديني ما يك افتخار بزرگي است زماني كه از علامه محمدتقي جعفري (قدس‌سره) درباره علت موفقيت‌شان سؤال كردند. آن فيلسوف و مفسر بزرگ جهان اسلام در پاسخ گفتند. بايد كار كرد، كار، كار به استعداد نمي‌توان زياد تكيه كرد.19

كار و امام علي(ع)

در سيره امام علي(ع) همان‌گونه كه دانش و بينش و تقوا، ايمان، شجاعت و شهامت، مديريت، دادگري اخلاص و مدارا جايگاه خاصي دارند، كار و تلاش نيز از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. حضرت علي(ع) كار كردن را از لوازم زهد و پرهيزكاري مي‌شمارد. آن حضرت به عنوان اسوه و الگوي عملي، هيچ‌گاه فرصت‌ها را از دست نمي‌داد و به بهترين صورت ممكن از اوقات عمر گرانبهاي در راه رضايت الهي بهره‌ مي‌گرفت.

آل امام همام روزي كه وارد مدينه شد گاهي مشغول جنگ و جهاد در راه خدا و اسلام و گاهي در كارهاي توليدي از قبيل كشاورزي و درختكاري و گاهي بر حوايج روزمره خود و خانواده‌اش در باغ‌ها و مزارع ديگران كار مي‌كرد و مزد مي‌گرفت به ويژه زماني كه از تصدي رهبري سياسي بازداشته شد براي خود كارهاي مختلفي تعريف كرده‌اندآن روز از انجام وظايف و خدمات ديگر شانه‌ خالي نكرد و از طرق مختلف به صحنه خدمت وارد شد.

الف) دفاع از حريم عقايد و اصول اسلام در برابر تهاجمات علمي علماي يهود و نصار او پاسخگويي به سؤالات و دفع شبهات آنان.

ب)هدايت و راهنمايي دستگاه خلافت در مسائل دشوار، به ويژه در امور قضايي.

ج)انجام خدمات اجتماعي كه يكي از آنان كشاورزي و درختكاري است.

آري اميرمؤمنون(ع) همچون ساير خدمات و فضايل در كار پيشگام بود و موفق شد از حاصل دسترنج خود هزار بنده را بخرد و آزاد سازد. و از خود حضرت نقل شده است كه فرمود: زماني را به ياد مي‌آورم كه در حضور رسول خدا(ص) از گرسنگي سنگ برشكم مي‌بستم در حالي كه اكنون صدقه مال من ساليانه به چهل‌ هزار دينار مي‌رسد. مرحوم مجلسي از سيدبن طاووس نقل مي‌كند كه علي(ع) فرمود: اگر صدقه من امروز ميان بني‌هاشم تقسيم شود. همه را كفايت خواهد كرد. مراد از صدقه در اين حديث زكات نيست، بلكه وقف‌هايي است كه آن حضرت با كار و تلاش خود صدقه جاريه قرار داده كه حاصل غله آن‌ها اين مقدار مي‌شد.20

در روايتي زراره از امام باقر(ع) نقل مي‌كند كه فرمود: مردي اميرمؤمنان(ع) را ديد كه روي يك بار هسته خرما نشسته است، از او پرسيد: ابوالحسن! اين كه روي آن نشسته‌اي چيست؟ فرمود يكصدهزار نخله خرما ان‌شاءالله. آن مرد مي‌گويد. علي(ع) همه آن‌ها را كاشت و يك دانه تباه نشده و نخلستاني پديد آورد.21

امام خميني(ره) نيز كار كردن را سيره بسيار ارزشمند اوليا و انبيا و انسان كامل همچون امام علي(ع) مي‌داند و مي‌فرمايد كه كار از نظر امام علي(ع) به قدري اهميت داشت كه بعد از اخذ بيعت از مردم فوراً بيل و كلنگ در دست گرفت و سراغ كار رفت.22

آري در سيره و مرام علي(ع) كار از تقدس و احترام خاصي برخوردار است. به همين رو مقرر داشت كه برتري بعضي از مردم بر برخي ديگر صرفاً بر اساس كار و فعاليت باشد. نه حسب و نسب موروثي امتياز است نه قبيله‌اي و عشيره اي، چنانكه فرمود. پاداش هركس در قبال هر كاري است كه انجام مي‌دهد.

ارزش كار

اسلام به كار ارزش بسيار والايي داده است به گونه‌اي كه كار كردن را از بزرگترين عبادت‌ها و وسيله‌اي براي تقرب به پروردگار شمرده است و از راه كسب و كار مي‌توان به بهشت‌ برين رسيد ذات‌ اقدس اله در سوره پنجم (آيه 40 و 41) كار كردن را با ارزش مي‌داند و مي‌فرمايد: نيست براي انسان ممگر بازتاب عمل و واكنش كارش پس به پاداش كامل‌تري خواهيد رسيد.

از نظر پيامبراكرم (ص) ارزش و منزلت كارگران در رديف انبياست ايشان مي‌فرمايد: هر كسي از دست‌رنج خويش مخارج زندگي خود را تأمين كند روز قيامت در صف پيامبران قرار خواهد گرفت و از عناياتي كه پيامبران بهره‌مندند، بي‌نصيب نخواهد ماند.23

امام علي(ع) در روايتي نوع ارزش كار را مطرح مي‌كند و مي‌فرمود: كسي كه از سر دلسوزي بر پدر يا فرزند يا همسر به دنبال امر دنيايش باشد، چهره او در قيامت همانند ماه شب چهارده است. 24 و امام خميني(ره) گذشته از آنكه كار را يك ارزش بزرگ انساني و كارگر را نيز عامل به ارزش‌هاي بزرگ انساني مي‌داند عرق كارگر را نيز با قطره‌هاي خون شهيد و با ارزش و كارآيي دانش يك دانشمند قابل‌ مقايسه مي‌داند.

با عنايت به آيات و روايات براي روشن‌تر شدن ارزش كار در نگرش اسلامي به صورت اجمالي به موارد اشاره مي‌تگردد كه ارزش و اهميت كار را مركزيت مي‌دهد و تأثير آن را در جوانب گوناگون زندگي آدمي روشن مي‌سازد و مردمان را به پذيرفتن اهميت كار و كار كردن برمي‌انگيزد.

1- طبيعي: قوانين حاكم بر جهان و مردمان و اجتماع به صورت اساسي كار و ضرورت پرداختن به آن را واجب و حتمي مي‌سازد، زيرا كه بيرون آوردن موهبت‌هاي طبيعي از مرحله امكان به مرحله فعليت و آماده كردن آن‌ها براي بهره‌برداري آدمي از آن‌ها در زندگي خويش به عمل و كار نيازمند است.

2- تندرستي: كار يكي از عوامل مهم ايجاد و حفظ سلامت جسماني است و در نتيجه به صورت غيرمستقيم، ضامن پيشگيري از بسياري از بيماري‌هاي روحي و اخلاقي خواهد. بنابراين، براي آنان كه خواهان بدني سالم هستند، كار و تحرك و فعاليت در حكم نسخه‌اي شفابخش خواهد بود. رسول اكرم(ص) فرمود: تندرستي 10 جزء دارد كه 9 جزء آن در كار و تلاش براي كسب درآمد جهت هزينه‌هاي زندگي است و يك بخش آن در ديگر امور است. 25

اما علي(ع) در اين زمينه مي‌فرمايد: هركس كار كند، نيرويش افزون‌تر مي‌شود و هر كه در كار كردن كوتاهي نمايد، سستي او افزايش مي‌يابد.26

3- آرامش روح و نشاط در زندگي: تأثير كار در وجود انسان از راه تقويت روحيه و ايجاد نشاط تنها منحصر به بنيه جسماني و بدني نيست، بلكه از آن تجاوز مي‌كند و به جنبه روحي و معنوي مي‌رسد، زيرا كه كار روح را تصفيه مي‌كند و مواهب باطني را جلا مي‌بخشد و وجدان آدمي را صيقل مي‌زند. پيامبر(ص) فرمود: هنگامي كه انسان به روزي خود دست يابد، آرامش پيدا مي‌كند 27 و امام خميني (ره) نشاط و شادابي انسان و جامعه را برخاسته كار مي‌دانستند و معتقد بودند كه اگر در جامعه‌اي روح كار و كارگري زنده باشد قطعاً يكي از مهم‌ترين عوامل شادابي و نشاط جامعه نيز به طور طبيعي پديد مي‌آيد و انسان‌ها هم در زندگي شخصي و هم در زندگي اجتماعي شاداب و بانشاط خواهند بود.

4- عزت و سربلندي: رسول‌الله(ص) فرمود: خواسته‌هاي خود را با عزت نفس دنبال كنيد. حضرت رسول(ص) مسلمانان را بر تمكن مال و عدم نياز به ديگران تشويق و ترغيب مي‌نمود و حتي انجام كارهاي سخت و طاقت‌فرسا را بهتر از كمك گرفتن از اين و آن مي‌دانست.28 آري انسان در اثر كر مخصوصاً اگر مقرون به ابتكار باشد به حكم نيازش را از ديگران برطرف كرده است در مقابل ديگران احساس عزت و شخصيت مي‌كند.

5- جهاد در راه خدا: پيامبر (ص) فرمود: كسي كه جهت تأمين نيازهاي خانواده‌اش بكوشد، همانند مجاهدي است كه در راه خدا جهاد مي‌كند.29 و نيز فرمود: تلاش و كوشش در جهت به دست آوردن روزي حلال براي خانواده، نزد خداوند از يك سال كامل شمشير زدن و ريخته‌ شدن خون به همراه امام عادل با فضيلت‌تر است.30

6- نردبان پيشرفت: خداوند با ابزارهاي مختلفي كه در اختيار بشر گذارده است، به او اختيار داده تا با استفاده صحيح از آن‌ها پله‌هاي ترقي و كمال حقيقي را طي نمايد. يكي از راه‌هايي كه مي‌تواند در مسير رسيدن به كمال معنوي به انسان كمك كند، كار و تلاش در جهت حفظ كرامت انساني مي‌باشد.

7- تعليم و تربيت: انسان در ضمن كار چيزهايي را كشف مي‌كند كه پيش از آن براي وي مكشوف نبوده است. پس كار آموزشگاه شناخت و تجربه است و چيزهايي را كه نمي‌دانسته است به او مي‌آموزد.

امام صادق(ع) مي‌فرمايد: خداوند به حضرت داوود وحي فرستاد تو بنده خوبي هستي، اما تنها اشكال كارت اين است كه از بيت‌المال استفاده مي‌كني و با دست خود كار نمي‌كني حضرت داوود چهل روز گريه كرد و از خدا راه حلي خواست.

خداوند به آهن فرمود: براي بنده‌ام نرم شو، آهن نرم شد. حضرت داوود هر روز يك زره ساخت و به هزار درهم مي‌فروخت و به اين وسيله از بيت‌المال بي‌نياز شد. ذات اقدس اله در سوره انبياء مي‌فرمايد: ساختن زره را به حضرت داوود تعليم داديم تا شما را در جنگ‌هايتان حفظ كند و 32 و يا در تفسيرالكبير فخرالرازي مي‌خوانيم كه حضرت ادريس طرز دوختن لباس را در قالب كار به انسان‌ها آموخت. آري هر چه نظام تعليم و تربيت پيشرفته‌تر باشد استعدادهاي مختلف افراد جامعه شكوفاتر و در نهايت كارآفريني و ايجاد شغل‌هاي كيفي و جديد بيشتر خواهد بود.

8- ضرورت حيات: كار پيش از هر چيز يك ضرورت حياتي است و اين حقيقي است قطعي كه هر كس آن را لمس مي‌كند و حكمت آفرينش‌ جهان اينچنين مقرر داشته است كه به كار برخيزد تا زنده بماند و زندگي او دوام پيدا كند امام صادق(ع) مي‌فرمايد: كار آدمي را از تلف شدن و هلاكت و نيستي مصون مي‌دارد.

9- بهداشت روان: سلامتي فرد و اجتماع بستگي به كار و تلاش مي‌باشد. پاستور دانشمند معروف مي‌گويد: بهداشت رواني انسان به كار بستگي دارد و انسان بيكار خود به خود بيمار مي‌شود و هر وقت احساس درد و رنج و بيماري مي‌خواهد مرا از پاي درآورد به كار پناه مي‌برم. زيرا كار بهترين درمان دردهاي دروني من است.

ويل‌ دورانت مي‌گويد: تندرستي در كار كردن است و از اين روي به جواني لطف و زيبندگي مي‌بخشد.

10- عنايت خداوند: با توجه به روايات، انسان‌هاي بهشتي در قيامت به فراخور كردارشان، هر كدام از درب خاصي وارد بهشت مي‌شوند اما هشت درب بهشت خداوند، به روي كساني كه به كسب و كار حلال مشغولند، باز است پيامبر(ص) فرمود: هر كس از دسترنج خود بخورد. درهاي بهشت به روي او گشوده مي‌شود، تا از هر دري كه خواست وارد شود و در روز قيامت، سايه عرش الهي به سر كسي قرار مي‌گيرد كه با تكيه بر عنايات خداوند از خانه خارج شده و براي تأمين مخارج زندگي خود و عائله‌اش در روي زمين به تلاش و فعاليت مي‌پردازد.33

منابع:

1- عزرالحكم/318

2- بحارالانوار-73

3- لغت‌نامه عميد و صبا

4- كار و شغل- غلام‌عباس توسلي

5- سوره جمعه آيه 10

6- سوره بني‌اسرائيل آيه 9

7- اعراف آيه 9

8- قصص آيه 73

9- هود آيه 61

10- منشورات مؤسسه الوفاء 1403

11- منشورات دارالمعارف 1383-هـ-ق ج 2

12- الكافي ج4

13- الكافي ج5

14- الحياه ج5

15- بحارالانوار ج 73

16- بحارالانوار ج 100

17- بحارالانوار / حياه ج 5/منشورات مؤسسه الوفاء 1043

18- بحارالانوار، ج100

19- زندگي‌نامه آيت‌الله محمدتقي جعفري- روزنامه كيهان

20- صداي عدالت انساني- امام علي(ع) و فضائل اميرالمؤمنين(ع) علامه حلي

21- وسائل الشيعه ج12 و البحار جلد 41

22- صحيفه امام خميني(ره) جلد 16

23- حياه ج اول

24- عزرالحكم ج3

25- كنزالعمال ج3

26- عزرالحكم

27- كافي/5

28- بحارالانوار/56

29- من لا يحفره الفقيه ج3

30- كنزالعمال ج4

31- كافي ج 5

32- سوره انبياء/ 80

33- مستدرك الوسايل ج 13

 

 

 

دوشنبه 22 شهريور 1389 - 9:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری