پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 8:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

نبايد چراغ تاليف کتاب نوجوان خاموش شود

 

گفتگو با عبدالمجيد نجفي درباره ادبيات کودک و نوجوان

 

عبدالمجيد نجفي نيازي به معرفي ندارد چرا که تقريبا همه نوجوانان و کودکان از دهه 60 به بعد با کتاب شعر و داستان ايشان آشنا هستند.رمان هاي« برف آباد» ،«دختري به نام پريا» ،« راز گم شده خاور»،« بالاتر از خانه عقاب » از جمله کتاب هاي نجفي هستند. او 20 سال گذشته زندگي خود را با کودکان و نوجوانان گذرانده ، با آنها زندگي کرده و دغدغه هاي آنها را در کتاب هايش آورده است. خودش مي گويد هميشه دغدغه اين را داشته که در نوشتن دچار کهنگي و تکرار نشود و نسبت به مسائل امروز نوجوانان غافل نشود.مي گويد مقوله نوجوان در ادبيات کشور مظلوم واقع شده و کمتر به آن پرداخته مي شود.نجفي ترجمه را امري لازم در ادبيات کودک و نوجوان مي داند اما توجه به تاليف را مهم تر مي داند.جديدترين کتاب او که در سوره مهر مراحل انتشار ار طي مي کند « زير گنبد کبود « نام دارد.به بهانه انتشار اين کتاب گفت و گويي با نجفي انجام شده که مي خوانيد.



اگر موافق هستيد گفت و گو را با صحبت درباره جديدترين کتابي که در دست انتشار داريد شروع کنيم ، موضوع اين کتاب چيست؟
« زير گنبد کبود» درباره صور خيال در شعر کودک و نوجوان در ايران است.چون کار گسترده و عميق بود.من تنها 5 شاعر را انتخاب که در عمل به 6 شاعر رسيد.شعرهاي آقايان رحماندوست، ابراهيمي ،شعباني ،بلوک ملکي و نظرآهاري و خانم ها قاسم نيا و شعبان نژاد. من از دهه 60 در کانون پرورش فکري کودکان کار مي کردم و بهرحال با کودکان و نوجوانان برخورد حضوري و چشم در چشم داشتم. با آنها داستان، شعرو کار ادبي مي کردم ،اردوهاي ادبي مي رفتم و به صورت عملي در مورد قصه و شعر کار مي کرديم. رشته تحصيلي من پيرا پزشکي و اتاق عمل بود اما با وروردم به کانون پرورش فکري اين رشته را کنار گذاشتم و و به لحاظ عملي و تئوري علاقه مند به کار در زمينه کودک و نوجوان شدم . اين نوشتن و خواندن تبديل به زندگي من شد و تا الان ادامه داشته است.در دانشگاه هم در رشته ادبيات فارسي ادامه تحصيل دارم و تا کارشناسي ارشد ادامه دادم .موضوعي که من در کارشناسي ارشد به آن فکر مي کردم اين بود ، که چرا براي پايان نامه ام در مورد صور خيال در شعر کودک و نوجوان کار نکنم. بنابراين ستون فقرات کتاب «زير گنبد کبود» همان پايان نامه کارشناسي ارشدم بود. چون من ياداداشتهاي در اين زمينه داشتم و در کلاسهاي عملي هم براي اينکه کار خيلي من محور نباشد.در اين کتاب از زبان مربيان ديگر و همکاراني که در دهه 60 با آنها کار مي کردم بيان کردم.و از زبان آنها تجربيات خودم با صور خيال را تلفيق کردم .
اوايل اين کتاب در زمينه روانشناسي کودک و آراي روانشناساني چون فرويد و يونگ و مخصوصا ژان پياژه آمده همچنين مطالبي درباره شناخت کودک. وقتي گفته مي شود شعر کودک بايد ابتدا بدانيم کودک کيست ؟ ما بايد کودک را بشناسيم. و آنها را در رده هاي 1ساله ،2 ساله ،3 ساله و رده سني الف ،ب و راهنمايي و نوجواني رادسته بندي کنيم. بايد اول مخاطب را بشناسيم و ببينيم شعري که سروده شده براي او مناسب است يا خير؟ براي همين اوايل کتاب بيشتر در زمينه روانشناسي کودک و شناخت کودک است. و بعد تجزيه تحليل و آناليز اين 6 شاعر.سعي کردم از نظر صنايع بديعي و صنايع لفظي و معنوي و هم چنين بيان به شعرها بپردازم.منتها من سعي کردم از دستگاه قديمي بيان استفاده کنم،چون ما هر چه داريم از عبدالقاهر جرجاني است و بدون تعارف هر چه در زمينه علم بيان داريم از ايشان است.اين موضوع در کتا ب « باغ شرقي» دکتر پروين سلاجقه هم به آن اشاره شده است . سعي کردم در اين کتاب به صورت خيلي ريز به کار اين 6 شاعر به صورت جز به جز شعرشان بپردازم و آنها را آناليز کنم.

 

چرا تنها به شعرهاي اين 6 شاعر توجه کرديد و به ديگر شاعران نپرداختيد؟
انتخاب اين 6 شاعر چيزي از ديگر شاعران کم نمي کند کساني چون ناصر کشاورز، محمدکاظم مزيناني، افشين علا و جواد محقق که کار همه اينها قابل اعتنا هستند، منتها من اگر مي خواستم همه شعر هاي اين شاعران را بياورم حجم کار خيلي زياد مي شد و فرصت اين کار را نداشتم. لذا به دليل آشنايي 20 ساله با اين شاعران دوست داشتم در ابتدا از اين 6 شاعر شروع کنم و ببينم بازخورد اين کتاب چگونه است و در آينده اگر قرار بود اين کار ادامه پبدا کند به کار اين شاعران هم خواهم پرداخت.

در سوال قبل درباره روانشناسي کودک صحبت کرديد، آيا با اين مقوله به صورت تخصصي آشنا هستيد؟
بيشتر آشنايي من با روانشناسي کودک ، عملي است ،اما به لحاظ تئوري هم در دانشگاه وهم مطالعات شخصي در مورد روانشناسي کودک مطالعاتي داشته ام. اين يک موضوع مهم است که علاوه بر تحليل ادبي يک اثر به جنبه هاي روانشناسي آن توجه شود.اصولا ما وقتي شخصيت پردازي مي کنيم نمي توانيم بدون توجه به روحيات و مسائل رواني بي اعتنا باشيم .در صورت بي اعتنايي به اين مهم ممکن است فقط به اعمال ظاهري آن شخصيت توجه کنيم ولي اين اعمال ظاهري هم ريشه در درون دارد.



چه شد که علاقه مند به نوشتن در زمينه کودک و نوجوان شديد؟
به طور کلي فکر مي کنم از لوازم گذر به مدرنيته توجه به ادبيات کودک و نوجوان و همچنين ادبيات زنان به صورت کارشناسي و تخصصي است. هر چه قدر در زمينه ادبيات کودک و نوجوان کار انجام شود باز هم خيلي کم است.براي اينکه جامعه ما يک جامعه جوان است و چند ميليون دانش آموز دارد و اين موضوع مي طلبد که در زمينه فيلم، رمان ،داستان و ژانرهاي گوناگون کودک و نوجوان کار کنيم.



نسبت تاليف و ترجمه در ادبيات کودک و نوجوان ، يکي از بحث هاي هميشگي اين حوزه از ادبيات است ، نظرتان در اين مورد چيست؟
من ضمن احترام به کارهاي شاخص در دنيا که بايد ترجمه شود و تبادل و تعامل جهاني داشته باشيم ، اما معتقدم نبايد طوري نباشد که جنگ مغلوبه شود و کارهايي تاليفي از بين برود. نبايد چراغ تاليف در ايران خاموش شود.در دنيا ژانر نوجوان يک حوزه مستقل ادبي است.و در محافل دانشگاهي مورد توجه است.نوجواني دوره ويژه اي است .نوجوان به شدت شکل پذير است و ما مي توانيم در شکل دادن نوجوان به شکل مطلوب کار کنيم و با اهرمهاي فرهنکي مناسب از آنها انسان هاي فرهيخته بسازيم که در آينده به رشد و بالندگي کشور کمک کنند.



بطور معمول ، در تاليف کتاب کودک و نوجوان بايد به دغدغه هاي اين گروه سني در کشور توجه شود ، به عنوان يک نويسنده در نوشتن کتاب هايتان به چه مسائلي توجه داريد که فکر مي کنيد دغدغه فکري نوجوانان امروز است؟
بزرگ ترين دغدغه من در 20 سال گذشته اين بوده که توقف نداشته باشم .آيا مسائل 20 سال گذشته با مسائل نوجوان امروز يکسان است؟ براي همين سعي مي کنم با نوجوانان و کودکان ارتباط تنگاتنگ داشته باشم با آنها حرف بزنم و بازي کنم تا دچار کهنه گرايي و در کارهايم دچار تکرار نشوم.



تا حالا شده در برخورد با نوجوانان و کودکان سوژه اي از سوي آنها معرفي شود و شماعلاقه مند شويد که روي پرداخت اين موضوع کار کنيد؟
خيلي پيش آمده ، مثلا سوژه داستان «کمشدگان جنگل آيسولان»،اين موضوع را يکي از اعضاي کانون پرورش فکر ي کودکان ونوجوانان برايم تعريف کرد و من اين موضوع را در ذهنم باز پرداخت کردم و به آن پرو بال دادم و تبديل به کتاب شد.


با اين اوصاف و حرف هايي که گفته شد ، چه درباره تاليف و ترجمه ، و چه درباره ضرورت به روز بودن موضوع در کتاب هاي کودک و نوجوان ، به نظر شما وضعيت کتاب کودک و نوجوان در کشور چگونه است؟
فکر مي کنم وضعيت کتاب کودک به نسبت نوجوانان خيلي بهتر است و در زمينه کتاب کودک کارهاي خوبي صورت گرفته اما ادبيات نوجوان خيلي مظلوم واقع شده و خيلي به آن پرداخته نمي شود که بايد اين مسئله را جدي گرفت و در موردش راهکار ارائه داد و کار کارشناسي صورت گيرد.متاسفانه تنها در دانشگاه شيراز تا مقطع کارشناسي ارشد ادبيات کودک داريم در صورتي که بايد در تمام دانشگاه ها تا مقطع دکترا اين رشته ها ايجاد شود.نبايد ترسيد و مطمئنا اين کار به نفع جامعه است چرا که پرداختن به ادبيات کودک و نوجوان مي تواند در آينده مفيد باشد و آينده بهتري را يراي کشور به ارمغان بياورد.



در نوشته هاي خود چقدر به ادبيات گذشته توجه داريد؟
کسي که به عنوان پيش زمينه ، قصه خوان، حکايت خوان و داستان خوان حرفه اي باشد مطمئنا کارهايش از يک غناي خاص برخوردار است و نويسنده گرفتار رئاليسم نخواهد شد چون ممکن است چند کار خوب رئال داشته باشد اما پس از مدتي به بن بست برسد که اصطلاحا گفته مي شود بن بست رئاليته. براي اين بن بست شکني بايد به گذشته توجه داشت مخصوصا که در ادبيات گذشته هم عنصر خيال است و هم مسائل روانشناختي.



سوال آخر ، در آينده براي نوجوانان چه کاري صورت داده ايد؟
حدود 500 شعر براي کودکان سروده ام که اصطلاحا به آنها «هايکو» مي گويند که پس از بررسي در مرکز افبرينشهاي ادبي و تائيد رد سوره مهر منتشر خواهد شد.

 

 

سه‌شنبه 16 شهريور 1389 - 11:49


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری