دوشنبه 25 شهريور 1398 - 15:19
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

داود ميرزايي مقدم

 

غرور عبادت

 

 

با آرزوي قبولي طاعات و عبادات همة روزه‌داران عزيز، يکي از مهم‌ترين نکاتي که در ماه مبارک رمضان سفارش شده، خواندن دعاها و نيايش به درگاه پروردگارست. در ميان دعاهاي عالي‌مضمون زيادي که به ما رسيده دعاي «مکارم الأخلاق» حضرت امام سجاد (عليه‌السلام) به عنوان يک «برنامة انسان‌سازي» صفاي ديگري دارد، انسان در سراسر اين دعا به دنبال «توفيق الهي»، «ايمان کامل» و «به ياد خدا بودن در تمام مواقع» است. مگر نه اينکه انسان زود دچار نسيان شده و در وادي غرور در مي‌غلطد پس خيلي بايد مواظب خود باشد. شايد يکي از آسيب‌هاي عبادت، «غرور عبادت» باشد. يعني شيطان ما را وسوسه کند که خيلي بندة خوبي شده‌ايم و با اندکي روزه و نماز – نعوذبالله- از خدا طلبکار شويم، غافل از اينکه الفباي بندگي را بجا آورده‌ايم. در حکايتي مي‌خواندم:

روزى حضرت عيسى (ع) از صحرايى مى‏گذشت. در راه به عبادت‏گاهى رسيد كه عابدى در آن‏جا زندگى مى‏كرد. حضرت با او مشغول سخن گفتن شد. در اين هنگام جوانى كه به كارهاى زشت و ناروا مشهور بود از آن‏جا گذشت.

وقتى چشمش به حضرت عيسى (ع) و مرد عابد افتاد، پايش سست شد و از رفتن باز ماند و همان‏جا ايستاد و گفت: خدايا من از كردار زشت خويش شرمنده‏ام. اكنون اگر پيامبرت مرا ببيند و سرزنش كند، چه كنم؟ خدايا! عذرم را بپذير و آبرويم را مبر.

مرد عابد تا آن جوان را ديد سر به آسمان بلند كرد و گفت:

خدايا! مرا در قيامت با اين جوان گناه‏كار محشور مكن.

در اين هنگام خداى برترين به پيامبرش وحى فرمود كه به اين عابد بگو:

ما دعايت را مستجاب كرديم و تو را با اين جوان محشور نمى‏كنيم، چرا كه او به دليل توبه و پشيمانى، اهل بهشت است و تو به دليل غرور و خودبينى، اهل دوزخ. (منبع: غزالى، محمد، كيمياى سعادت، ج 1، ص 105)

اگر خداي ناکرده اين غرور عبادت‌سوز به سراغ ما بيايد يا از ذهن ما عبورکند براستي که بسيار زيان کرده‌ايم. بسيار سفارش شده که ضمن دعا براي يکديگر، به طور دائم بهم تذکر داده و يادآوري کنيم. قصد اين بندة روسياه و کمترين، نيز از بيان اين مطلب کوتاه، اول تذکر به خودم و سپس يادآوري و توجه به ذات خدا و نيت الهي در عبادت است. يکي از راه‌هاي دوري از غرور در عبادت و براى در هم شكستن اين غرور توجه به ذات خلقت انسان است. اينکه از کجا آمده است. خداى متعال در آيه 18 سوره «عبس» ، مي‌فرمايد: «خداوند اين انسان را از چه چيز آفريده»؟! (مِنْ أَيِّ شَيْء خَلَقَهُ)؟. «او را از نطفه اى ناچيز و بى ارزش آفريد، و سپس او را موزون ساخت و در تمام مراحل اندازه گيرى نمود» (مِنْ نُطْفَة خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ).

يکي از راه‌هاي ديگر دوري از غرور عبادت، خواندن و توجه عميق به معاني دعاهايي مانند «دعاي مکارم‌الأخلاق» است. اصلا پيش چشم نهادن چند فراز از اين دعا بهانة من براي نوشتن اين مطلب بود. سخن را با فرازي از اين دعاي عالي‌مضمون و تأثيرگذار از حضرت امام سجاد (عليه‌السلام) به پايان مي‌برم:

پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و ايمانم را به کامل‌ترين درجه ايمان برسان و يقينم را به بهترين يقين قرار ده و فرجام نيتم را به بهترين نيت‌ها بگردان و عملم را به بهترين اعمال برسان.

پروردگارا! با لطف خودت نيتم را نيکو گردان و يقينم را با رحمت بي‌پايانت از گزند انحراف مصون دار و با قدرت بي انتهايت‌، هر عمل فاسدي که از من سر زده است اصلاح فرما.

پروردگارا! بر محمد و آل او درود فرست و اموري را که اهتمام به آنها مشغولم مي‌کند کفايت فرما و مرا به کاري که فرداي قيامت از من درخواست مي‌کني وادار کن و در ايام عمرم فراغتي بخش تا به کاري که مرا براي آن آفريده‌اي بپردازم و بي نيازم کن و به من روزي وسيع عطا فرما و به چشم داشت گرفتارم مکن.

«التماس دعا»

منابع:

1.       قرآن کريم، سوره عبس

2.       امام سجاد عليه السلام، امام چهارم، صحيفه کامله سجاديه با ترجمه فارسي (مترجم : محسن غرويان و عبدالجواد ابراهيمي)، قم و نشر الهادي، 1379.

3.       فلسفي، محمد تقي، شرح و تفسير مکارم الاخلاق از صحيفه سجاديه.

4.       غزالى، محمد، كيمياى سعادت، ج 1

 

 

 

دوشنبه 15 شهريور 1389 - 9:34


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری