يكشنبه 26 آذر 1396 - 0:17
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

آموختن مسائل اعتقادي – ديني نيازمند تخصص است

 

 

  گفتگو با رودابه حمزه اي؛ نويسنده کودک

 

براي اکثر کودکان و نوجونان رودابه حمزه اي چهره شناخته شده اي است حال چه با کتاب هايش و يا با مجموعه هايي که وي مسئوليت آنها را بر عهده دارد.حمزه اي تاکنون مسئوليت به نظم در آوردن مجموعه‌اي از ضرب المثل ها را براي توليد مجموعه 26 قسمتي «مثل‌ها و متل‌ها» بر عهده گرفته و «صندوقچه مرواريد» اين شاعر كودك و نوجوان نيز كه چندي پيش در قالب لوح فشرده روانه بازار كتاب شد، در حال حاضر در حال آماده سازي به صورت پويانمايي است.انتشارات سوره مهر در حال آماده سازي 7 عنوان کتاب با عنوان هاي «آقا مهدي جان سلام»،مجموعه سه جلدي «دست بزنم به چاقو»،«دست بزنم به کبريت» و «دست بزنم به قليون» و «خيال صورتي»،«مجموعه مهرباني» و «شاپرک ميوه آسمون است» از اين شاعر است که در آينده منتشر خواهند شد.نگارش اين 7 عنوان کتاب بهانه ما بود براي گفت و گو با اين شاعر و نويسنده کودک.

 

در حال حاضر شما 7 عنوان کتاب در سوره مهر در حال آماده سازي داريد،اگر موافق باشيد اول از کتابهايتان شروع کنيم. 

بله همين طور است،اين 7 عنوان همگي درقالب شعر هستند.اولين کتاب «آقا مهدي جان سلام» است که نسبت به کتاب هاي ديگر قطورتر است اين کتاب شامل 7 شعر بلند براي گروه سني نوجوان و جوان است که هر شعر در حدود 10 صفحه و دست نويس کتاب 48 صفحه شده است.اين کتاب به امام زمان(عج)، روز معلم، جنگ، بازگشت اسرا به ايران،امام ،انقلاب و ... مي پردازد.

 

چطور مي شود مسائلي مثل امام زمان (ع)،جنگ،انقلاب و... را براي کودک و نوجوان بيان کرد به طوريکه آنها مسائل را درک کنند؟

يکي از روشهايي که من فکر مي کنم خيلي موثر است اين است که مسائل اجتماعي حال حاضر را به مسائل مذهبي و اعتقادي ربط دهيم،يعني پلي به مسائل اجتماعي زده باشيم،اگر اينگونه بيان شود خودش باعث جذب شدن نوجوان به آن شخصيت عرفاني و مذهبي که ما مي خواهيم مي شود.يعني در واقع از دل بچه ها صحبت کردن است. در مورد شعر «آقا مهدي جان سلام» يک همچنين حالتي وجود دارد يعني در واقع دغدغه هاي نوجوان ها را به حالت زمزمه و دعا با امام زمان ا ززبان خود نوجوانان مطرح کرده ام.

 

آنگونه که من متوجه شدم اين است که شما خودتان را به جاي يک نوجوان گذاشته ايد و به روايت داستان پرداخته ايد؟

بله من خودم را به جاي يک نوجوان گذاشته ام و آمدم از زبان نوجوانان با امام زمان صحبت کردم. اينجوري به دو شيوه دست پيدا مي کنيم اول اينکه سخن که از دل برآيد لاجرم بر دل نشيند و دوم هم اينکه با اين کار امام زمان را به عنوان ناجي معرفي کرده ام،اينجوري يک شعله اميد در دل نوجوان روشن مي شود که کسي هست که در اوج سختي ما به او اميد داشته باشيم و وقتي ظهور کند مسائل ما حل مي شود. در واقع با يک تير دو نشان زده ام.

 

در مورد مسئله اي مثل جنگ و انقلاب چطور؟

ببيند مثلا وقتي صحبت از جنگ مي شود معمولا نکات مثبت جنگ بازگو مي شود حال چه پيروزي و چه شکست. ولي هيچ کس وارد جزييات نمي شود که ببيند فرزند يک اسير يا شهيد چه عاقبتي پيدا کرده است و چه سختي هايي کشيده تا بزرگ شده است.ممکن است بچه اي به صورت طبيعي يکي از والدينش را از دست بدهد ولي جنگ عوارض خودش را دارد و نبايد آن را ناديده بگيريم.البته من منظورم فقط جنگ ايران و عراق نيست بلکه کلا گفتم. جنگ در دنيا تبعاتي دارد که بايد از آنها دوري کرد. بايد به کودک ياد بدهيم که او روحيه جنگيدن و با هم گلاويز شدن و به جان هم افتادن نداشته باشد البته منظور من روحيه دفاع کردن نيست،بچه بايد روحيه دفاع کردن از ميهن را داشته باشد ولي بايد از جنگ پرهيز کند.

 

روايت اين داستان هم به همان صورت داستان قبلي است؟

بله اين داستان هم به صورت داستان منظوم است بچه اي هست که پدرش اسير شده و نمي داند که اسير است و ماجرا از زبان همين نوجوان است که پدرم نبود و ما با سختي و مشکلات زندگي کرديم و حالا پدرم دارد برمي گردد. اين پسر خجالت مي کشد از دو پسري که اين وسط دارند براي ورود پدرش اسپند دود مي کنند.چون آن دو بچه پدرشان شهيد شده اند و وقتي باباش مي آيد توي زير زمين قايم مي شود.در مورد امام و انقلاب هم هست.البته در مورد روز معلم خاطرات دوران مدرسه خودم است و حتي اسم خودم هم هست.يکي هم در مورد يکي از کودکان غزه است که يکي از چشمان خود را از دست داده و از افرادي است که تبعات جنگ دامن گير او هم شده است. کلا کار نويي است.

 

در مورد سه کتاب «دست بزنم به قليون»،«دست بزنم به کبريت»و «دست بزنم به چاقو» که به گمانم هدف آموزشي دارند؟

بله،اين سه کتاب در مورد مهارت هاي دهگانه است.همانطور که مي دانيد ما در دنيا براي تربيت کودک 10 نوع مهارت داريم که اگر بخواهيم کودکان به استقلال شخصيت برسند بايد از اين مهارت ها استفاده کنيم.بنابراين سعي کردم از اين مهارت استفاده کنم و موضوعات به صورتي است که پيشگيري از خطرات براي آينده بچه ها است.مثلا اين شعر:بچه کوچک من،شکل عروسک من،ماه تو آسمونم،آفتاب خونه ام من،فرشته ام فرشته،خونه اش توي بهشته،قند تو قندونم من، خوشحال و خندونم من،خدا کنه تا آخر،باشم عزيز مادر،گول نخورم مي تونم،سالم و شاد بمونم.به همين ترتيب اين شعرها هر کدام از دريچه اي به اين 10 مهارت مي پردازند. مثلا يکي از آنها پيشگيري کننده است،يکي در مورد مهارت نه گفتن،تصميم گرفتن درست،غلبه بر عصبانيت و .... است و هدفم اين بود که براي نسل چهارم فرهنگ سازي شود که به طرف مواد مخدر و منکرات ديگر نروند. البته ناگفته نماند که چون کار براي بچه هاست واقعا کار سختي هم است.

 

آن طور که من مي بينم شما براي تربيت دوره کودکي و نوجواني خيلي اهميت قائل هستيد و معتقديد اگر در دوره کودکي در مورد خطر منکرات و مواد مخدر آموزش داده شود بچه ها در بزرگسالي ديگر به سمت اين مسائل نمي روند و چندان توجهي به اينکه در دسترس بودن اين مواد در جامعه هم مي تواند علتي براي گرايش نوجوانان به سمت اين منکرات شود،نداريد.

ببينيد من يک سري تحقيقات در مورد اين قضيه انجام دادم که چه چيزي هايي باعث گرايش نوجوان ها به منکرات مي شود.بعد به نتايجي دست يافتم که اينها مي تواند ريشه در کودکي و نوجواني داشته باشد البته مشکلات آلودگي محيطي و اجتماعي را ناديده نمي گيرم.ما فرض را بر اين مي گيريم که اين مواد در دسترس بچه ها هست ولي حتي اگر در دسترس هم باشد باز بايد جوري تربيت کنيم که بچه طرف اين مسائل نرود.

 

دو کتاب ديگرتان چطور،آنها هم نقش آموزشي دارند؟

نه، «خيال صورتي» و «مجموعه مهرباني» جزو کتاب هاي سال بوده اند و جزو اولين کتاب هايم در حوزه هنري است.اين دو هم کتاب شعر هستند که در مورد مسائل عاطفي و مسائل کودک و نوجوان است و ربطي به اين موضوعات گفته شده در بالا ندارد.البته اين کتاب ها خيلي هم خواهان داشت ولي متاسفانه حالا يا حوزه هنري نخواست و يا موقعيت انتشار آنها را نداشتند اين دو کتاب منتشر نشد تا اينکه سوره مهر لطف کرد و اين دو کتاب را قرار است منتشر کند.

 

در مورد آخرين کتابتان،«شاپرک ميوه آسمون است» اين کتاب قبلا در انتشارات نيستان منتشر شد،چطور شد که تصميم گرفتيد براي تجديد چاپ آن را در اختيار سوره مهر قرار دهيد؟

بله درسته،اين کتاب هم همانطور که شما گفتيد در اين انتشارات منتشر شد که در عرض دو هفته به چاپ دوم رسيد ولي چون انتشار اين کتاب جزو سياستهاي اين ناشر نبود براي چاپ دوباره، به من اجازه دادند که به ناشر ديگري بدهم، که هنوز هم وقت نکرده ام بروم با سوره مهر قرارداد امضا کنم.اين کتاب هم حدود 50 تا 60 صفحه است که به موضوعات متفاوتي مي پردازد و بيشتر در مورد نوجوانان است.

 

همگي اين کتاب ها با تصوير گري است؟

بله همه با تصويرگري است.

 

در انتخاب تصاوير و گرافيگ کتاب ها خودتان هم نظارت داريد؟

والله قرار بود که خودم روي تصويرگري آنها نظارت داشته باشم ولي بدليل فوت بردارم نتوانستم زياد پيگير اين کتابها باشم.

 

خانم حمزه اي به عنوان کسي که سالها در حيطه کودک و نوجوان فعاليت داشته،چطور مي توان مسائلي مثل مسائل ديني- مذهبي،جنگ ،انقلاب و ... را براي کودکان و نوجوانان بيان کرد و اميدوار بود که آنها درک کنند؟

ببينيد به نظر من برگردان مسائل تلخ و واقعي و حتي شيرين براي کودک و نوجوان نيازمند تخصص است و بايد يک ترجمه صورت گيرد يعني ما بايد مسائل تلخ و شيرين واقعي را به زبان کودک برگردانيم که اين برگردان تخصص مي خواهد.ما بايد نگاه کودک خودمان را کوچيک کنيم و ازنگاه کودک به مسئله نگاه کنيم و آنگاه به مسئله بپردازيم.

 

ولي چيزي که الان مشاهده مي شود اين است که برخي نويسندگان مشکلات خودشان را در قالب کتاب کودک و نوجوان ارائه مي کنند؟

ببينيد حتي اگر اون هم باشد به هرحال نوجوان ما بايد يک نوع آمادگي براي ورود به اجتماع داشته باشد و اين مسئله شاعر، مسئله آينده نوجوان هم هست ولي اگر کسي در مورد کودک اين کار را بکند خيانت کرده است.

 

خب! وضعيت بازار نشر در حوزه کودک و نوجوان را چگونه ارزيابي مي کنيد؟

به نظر من دو تا وجه پيدا کرده يکي وجه بازاري و ديگري هم وجه فرهنگي که متاسفانه وجه بازاري اين کتاب ها به قدري گسترش يافته که وجه فرهنگي را در معاق قرار داده است.يعني الان بازار کتاب پر شده است از کتابهاي بي ارزش، از نظر ادبي خيلي پايين و روانشناسي نشده که توي هر سوپر مارکت و داروخانه و هر جايي پيدا مي شود ولي کتاب هاي که ارزش ادبي و هنري دارند متاسفانه در دسترس خانواده ها نيست. مثلا من خودم اگر بخواهم حتي کتاب هاي خودم را بخرم بايد به خيابان انقلاب و به فلان ناشر مراجعه کنم.در صورتيکه به نظر من شهرداري ها بايد کتاب هاي ناشران معتبر را بخرند و در ايستگاههاي مخصوص کودک و نوجوان در دسترس مخاطبان قرار دهند.البته چيزي هم که هست الان خانواده هم کاري به اين مسئله ندارند که کتاب ها مي تواند نقش آموزشي هم داشته باشند و تنها به اين توجه دارند که کتاب هاي رنگارنگ و شکيل تهيه کنند که اغلب هم تنها کتاب سازي است وارزش ديگري ندارند.

 

يک مسئله اي هم که مشاهده مي شود وفور کتاب هايي است که از زبان هاي ديگر ترجمه مي شوند و در رنگ آميزي زيبا در بازار وجود دارد که اغلب هم بدون رعايت کپي رايت است و اصلا هم معلوم نيست که تا چه اندازه با نسخه اصلي کتاب همخواني داشته باشد،به نظر شما ترجمه کتاب از زبان هاي ديگر و ان هم بدون اطلاع نويسنده و ناشر و بدون اينکه مميزي شود که آيا واقعا اين کتاب براي کودکان و نوجوانان مفيد است يانه،به نظر شما ترجمه کتاب ها براي کودکان تاچه مي تواند ضرورت باشد؟

البته من خودم چون مترجم نيستم زياد در جريان اين امر نيستم.اما اعتقاد دارم که ترجمه خوب است به شرطيکه که کتاب هاي بدرد به خور ترجمه شود و کتاب هاي ترجمه شود که با نيازهاي کودک جامعه ما همخواني داشته باشد.ولي متاسفانه وضعيت ما به جايي رسيده که الان 10 تا فريم از يک کارتون را برمي دارند و مثلا کتاب سيندرلا مي نويسند و منتشر مي کنند.يعني ناشر به خاطر اينکه از حقوق نويسنده و هزينه هاي ديگر کم کند اين کارها را انجام مي دهد و متاسفانه ارشاد هم هيچ نظارت و مميزي روي اين مسئله ندارد.

 

خب! اگر مايل باشيد در مورد علاقه خودتان به نوشتن کتاب براي کودکان بپردازيم، تا حالا شده که با بچه اي برخورد داشته باشيد و از دل اين برخورد موضوعي براي نوشتن به ذهن شما برسد؟

بله خيلي پيش آمده مثلا شعر «خيال صورتي» را از يک بچه ايده گرفتم که لباس صورتي نويي پوشيده بود و آنچنان ذوقي داشت که همان باعث شد شعر خيال صورتي را بگويم.يک روز هم تنها تو خونه بودم،بعد برق رفت و اونجا به ذهنم رسيد که خودم را به جاي بچه اي بذارم که تو خونه تنهاست و برق رفته و ترسيده و همون جا شعر «من و تنهايي و ترس» را سرودم.

 

باز هم خواهيد نوشت؟

من دوست دارم تا آنجايي که مي توانم بنويسم ولي الان ذهنيم عوض شده و احساس مي کنم به مسائل مهم تري مثل بهار و طبيعت و گل و درخت بايد بپردازم...

 

مثلا چه مسائلي؟

مسائل اعتقادي و عرق ملي- ميهني بچه ها، چون الان در يک دوراني هستيم که احساس مي کنم اين مسائل خيلي در نوجوان و کودکان ما کم رنگ شده است. رسالت شاعر به اين است که پيام خود را از زبان مخاطبانش ارائه دهد و من در اين راستا دارم در صدا و سيما فعاليت مي کنم.

 

ولي مسئله اي که هست اين است که خيلي از کتاب هاي که براي کودکان در مورد مسائل اعتقادي نوشته مي شود فراتر از درک کودک و نوجوان است.

بله، البته اونهايي هم که الان در مورد مذهب مي نويسند متاسفانه خرابکاري مي کنند.اتفاقي که در اين سال ها در کشور افتاد اين است که برخي ناواردانه و ناشيانه به مسائل مذهبي پرداختند و به قدري اين مسئله را به بچه تحميل کردند که به مقدار زيادي دين زده شدند.اينقدر که در مورد جهنم صحبت شده در مورد بهشت نگفته اند،اينقدر که در مورد خشم خدا گفته شده در مورد رحمت و عطوفت خدا گفته نشده و اين باعث شده که بچه ها از ترس خدا و دين به چيزيهاي ديگري پناه ببرند.من بارها تاکيد کرده ام و الان هم مي گويم که نسل سوم ما نسل ضعيف شده اي است،تازه دو سه سال ديگر مشخص مي شود که چند درصد برباد رفته شده اند و ما الان بايد نسل چهارم را دريابيم.

 

 

 

سه‌شنبه 9 شهريور 1389 - 11:1


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری