دوشنبه 27 آذر 1396 - 18:0
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

حجت الاسلام داود كميجاني

 

شرط بهره­مندي از برکت

 

 

 در قرآن کريم واژه برکت تنها به صورت جمع، يعني «برکات» و فقط در سه آيه ذکر شده است.[1] که به ترتيب تدوين عبارتند از سوره «اعراف، آيه 96»، سوره «هود، آيه 48 و 73»؛ براي مثال در آيه سوره اعراف، آيه 96، خداوند مي­فرمايند:

«و لو ان اهل القري امنوا و اتقوا لفتحنا عليهم برکات من السماء و الارض ولکن کذبوا فاخذنا هم بما کانوا يکسبون»

«و اگر اهل شهرها و آبادي­ها (به حق) ايمان مي­آورند و تقوا پيشه مي­کردند، به يقين برکات آسمان و زمين را بر آنها مي­گشوديم؛ ولي (آنها حق را) تکذيب کردند؛ ما هم آنان را به کيفر اعمالشان مجازات نموديم.»[2]

در اين آيه خداوند به برکات زميني و آسماني اشاره مي­نمايد، بعضي از مفسرين برکات را به نزول باران و روييدن گياهان تفسير نموده و برخي به اجابت دعا و حل مشکلات زندگي، آن را تعبير کرده­اند. برخي هم احتمال داده­اند که منظور از برکات آسماني، نعمات معنوي و منظور از برکات زميني نعمات مادي مي­باشد.[3] اما در کل با توجه به معناي برکت، برکات معنوي را مي­توان اموري دانست که باعث بهره­مندي بيشتر در نعمت­هاي موجود مادي مي­شوند و برکات مادي را کثرت يافتن نعمت هاي مادي موجود برشمرد.

البته آيات ماقبل اين آيه، احوال امم و سرزمين­هايي را بيان مي­کند که مشمول سنت­هاي الهي شده­اند و پس از بعثت انبيا در بين­شان و ابتلا به امتحان­هاي الهي، در نهايت راه ايمان و تقوا را برنگزيدند و دچار عذاب الهي شدند؛ سپس خداوند متعال بيان مي­کند که در صورتي که اين اقوام ايمان آورده بودند و تقواي الهي پيشه مي­کردند در عوض عذاب الهي از برکات آسماني و زميني بهره­مند مي­شدند. لذا نکتة مهمي که آيه به آن اشاره دارد اين است که انسان نقش اساسي در بدست آوردن قابليت برخورداري و بهره­مندي از نعمت الهي دارد؛ خداوند در اين آيه پس از توضيحاتي که در آيات ماقبل آن داشته­ است، صريحاً بيان مي­دارد که ايمان و سپس تقوا آدميان يگانه معيار نزول نعمت و يا نقمت (بلا) الهي بر اوست.[4] 

نکته مهم و بسيار حائز اهميت اين است که، خداوند «ايمان» و «تقوا» را به عنوان شروط اصلي نزول برکت الهيش بر زندگي انسان­ها قلمداد نموده است، و با افزودن شرط تقوا به ايمان تأکيد نموده که ايمان بدون «عمل صالح» ارزش چنداني ندارد؛ توضيح آنکه در تعاليم الهي تقوا به «تلاش و اهتمام جدي در پيروي از اوامر و خويشتن­داري در مورد نواهي الهي» تعبير شده است، به عبارتي «تقوا، عامل بودن به آنچه خداوند امر کرده و دوري کردن از آنچه خداوند نهي نموده، مي­باشد» و اين يعني دينداري صحيحي که با اعمال صالح و نيکو همراه است. از اين بيان مي­توان نتيجه گرفت که کثرت عمل صالحي که با ايمان توأم باشند باعث فزوني برکت الهي و اثر بخشي بيشتر نعمت­هاي زندگي مي­گردد. چنانکه خداوند تأکيد دارد که:

«من جاء بالحسنه فله عشرُ امثالها ...»،

«هر کس عمل نيکي انجام دهد براي وي بهره­مندي ده برابر خواهد بود»[5]

 

پي نوشت:

[1] - عبدالباقي، محمد فواد، المعجم الفهرس، ص 165

[2] - قرآن کريم، سوره اعراف، آيه 96

[3] - تفسير نمونه، مکارم شيرازي، ج6، ص 267- 266

[4] - تفسير الميزان، طباطبايي، ج 16، ص 11

[5] - قرآن کريم، سوره انعام، آيه 160

 

شنبه 6 شهريور 1389 - 13:7


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری