پنجشنبه 27 مهر 1396 - 10:37
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

حجت الاسلام داود كميجاني

 

برکت در اعتقادات معنوي انسان

 

  «برکت» به معناي فزوني نعمت و دوام آن، يکي از مفاهيم معنوي مهم در اکثر اديان جهان مي­باشد و با وجود اينکه شايد اين مفهوم تنها در جهان بيني الهي معنا و مفهوم واقعي خود را مي­يابد، اما در اديان انسان ساز و به طور کلي در همة جوامع و مذاهب به عنوان عامل معنوي مؤثر در قلمرو رويدادهاي زندگي، مورد نظر و توجه قرار دارد. برکت در عرصه اديان مفهوم اعتقادي است که مؤمنان را از ايمان و دينداري خويش، به نوعي رضايتمندي پيوند مي­زند.

 بسياري از اموري که انسان­ها انجام مي­دهند براي کسب اين مفهوم در زندگي است؛ در حقيقت انگيزه انجام بخش مهمي از اعمال عبادي پيروان همة اديان، معطوف به کسب همين مفهوم برکت مي­باشد، اعمالي همچون، «دعاهاي روزانه»، «قراباني کردن»، «خيرات نمودن»، «زيارت کردن»، «حضور در معابد و مشاهد» و ...، همگي در اين راستا تبيين و طراحي شده­اند. اين بدان معنا است تحقق پديدة برکت به يک عامل دو سوي معطوف است، يکي انسان و ديگري خواست خداوند؛ در توضيح بايد گفت که با وجود تأييد نقش اثرگذاري اراده و تلاش انسان در تحقق برکت در امور، عنايت و لطف الهي (ويا امدادهاي غيبي) نيز در تحقق برکت زندگي بسيار تعيين کننده مي­باشد. فرهنگ و ادبيات فارسي اين مکانيزم دوسويه را با عبارت گويايي اينگونه بيان مي­دارد که «از شما حرکت، از خدا برکت».

البته نقش عوامل معنوي در زندگي بشر از ديرباز مورد توجه و عنايت انسان­ها بوده و هست؛ هر فردي متناسب با اعتقادات خويش، براي عوامل معنوي اهميت خاصي قائل است. اين عوامل معنوي در زندگي روزمره انسان در کنار عوامل مادي، از آنچنان جايگاهي برخوردار هستند حتي براي انسان­هاي جهان مدرن که با جهان بيني­هاي الحادي خود و با چشم پوشي از مقولات معنوي، سعي در تحليل مادي و تجربي وقايع و پديده­ها مي­کنند، نيز غير قابل انکار است، و با تغيير نام عوامل معنوي مثبت که در اديان به آن «توفيقات» گفته مي­شود به نام «شانس»،[1] اين عوامل را به موقعيت­هاي اتفاقي مناسب تعبير کرده و سعي نموده­اند تا به جاي عوامل معنوي قانونمند، شرايط اتفاقي را به عنوان عوامل ناشناخته تحولات مؤثر بر زندگي بشر معرفي نمايند.

در فرهنگ ايراني- اسلامي ما نيز مقوله برکت جايگاه والايي داشته و دارد؛ عبارت­هاي متعددي، به نثر و نظم، در گنجينه­هاي ادبي ايران زمين وجود است که برکت را فضيلتي والي و مهم خوانده­اند، به علاوه، در فرهنگ مذهبي و عاميانه­ ما، مقولة برکت از ارزشي بالايي برخوردار مي­باشد و کسي که از آن برخوردار گشته باشد بهره­مند از خير الهي بالايي شناخت ­شده است. البته قدمت اين ارزش مفهومي، احتمالاً به فرهنگ دوران قبل از اسلام ايران مي­رسد اما با ممزوج شدن فرهنگ اسلامي با فرهنگ اصيل ايراني و واقعي شدن اعتقادات مذهبي ايرانيان، مفهوم برکت به معناي فزوني و اثربخش بيشتر نعمت­هاي زندگي، ارزش والايي يافته است.  



[1] - chins

 

سه‌شنبه 2 شهريور 1389 - 11:32


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری