شنبه 28 مرداد 1396 - 19:29
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان گيلان

 

توصيف خداوند در قرآن و عهدين

 

 از مسائل بسيار مهم قابل بررسي در قرآن و عهدين ، توحيد و شناخت ويژگي هاي خداوند است که در بعضي از شاخصه هاي مهم ، تفاوت بسيار اساسي با هم دارند . به طوري که اين تفاوت ، شالوده تفاوت مکتبي بين اديان موجود جهان را رقم مي زند . در اين مقال ، سعي مي شود به طور مختصر ، ضمن تبيين عهدين و شناخت اجمالي آن ، به تفاوت نگرشي پيروان اين مکاتب به خداوند بپردازيم  .

 عهدين

 عهدين نام کتاب مقدس يهود و مسيحيت است که اشاره به دو عهد و پيماني است که خداوند از پيروان اين دو آيين گرفته که در عهد نخست  يا قديم خداوند از امت يهود پيمان گرفت که بر شريعت خداوند پايدار باشند که از آن به ده فرمان نيز تعبير مي شود . ده فرمان فهرستي از دستورات مذهبي است که طبق کتب پيدايش و تثنيه از جانب خدا، بر موسي در محلي به نام کوه سينا وحي شد. به باور يهوديان و مسيحيان، اين احکام بر دو لوح سنگي حک شدند و موسي آنها را براي قوم بني اسرائيل خواند. اين فرمان ها محور شريعت يهودند و تمام احكام شريعت در همين فرمان ها ريشه دارد. قوم اسرائيل با پذيرفتنِ اين فرمان ها با خدا هم پيمان مى شود. در قرآن كريم نيز به «الواح» اشاره شده است[1]  كه اشاره است به دو لوح ده فرمان. ده فرمان در باب بيستم سفر خروج و در باب پنجم سفر تثنيه، به طور منظم (با تفاوت هاى بسيار اندك)، و در جاى جاى تورات، به گونه اى پراكنده ذكر شده است.

  ۱- من خداوند خالق تو هستم که تو را از اسارت و بندگي مصر آزاد ساختم.

 ۲- تو را معبود ديگري جز من نباشد. هيچ تصويري از آنچه در آسمان و يا بر روي زمين و يا در آب است، نساز و آنها را پرستش ننما.

 ۳- نام خداي خالقت را بيهوده بر زبان نياور (از آن سوءاستفاده نکن)

 ۴- روز شنبه را به ياد داشته باش تا آن را مقدس بداري.

 ۵- پدر و مادرت را احترام بگذار.

 ۶- قتل نکن و به مردم ظلم نکن. کودکان را نکشيد.

 ۷- زنا نکن.

 ۸- دزدي نکن.

 ۹- در مورد همنوعت شهادت دروغ نده.

 ۱۰- چشم طمع به مال و ناموس ديگران نداشته باش

  در عهد دوم يا جديد  ، خداوند از امت پيمان گرفت که بر عيسي مسيح (ع) محبت بورزند که اين محبت مايه رستگاري و نجات امت مسيح خواهد بود . يهوديان به عهد اول پايبند بوده و عهد دوم را نمي پذيرند اما مسيحيان به عهد نخست با ديده تقديس مي نگرند . عهد قديم  شامل سي و نه کتاب بوده که پنج کتاب آن  به اسفار معروف است شامل : سفر پيدايش ، سفر خروج ، سفر لاويان ، سفر اعداد و سفر تثنيه مي باشد .

  عهد جديد با تفاوتي در بعضي از کتب ، مجموعاً بيست و هفت کتاب را شامل مي شود .

  قرآن

 معجزه ماندگار و هميشه جاويد پيامبر اسلام (ص) است که در طول بيست و سه سال بر اساس شرايط و اوضاع گوناگون نازل شد . در اين کتاب ضمن برخورد با مشترکاتي با عهدين ، تفاوتهايي اساسي بويژه در دو حوزه توحيد و نبوت به چشم مي خورد که در اين مجال به مبحث توحيد پرداخته و موضوع نبوت به نوشتاري ديگر موکول مي گردد .

  خداوند در قرآن

 با تتبع در آيات قرآن کريم ، به خداوندي که به تعبير خود ، صاحب تمام اسماء نيکو[2] است ، عليم [3] ، بصير[4]، سميع[5] ، عالم الغيب و الشهاده[6] ، مهيمن[7]، عزيز[8] صمد[9] ، لطيف [10]و بسياري از اوصاف ديگر که بيانگر ذات نامحدود اوست بر مي خوريم که توجه به هر يک از اين معاني بيانگر حوزه نامحدودي از معارف است که دسترسي به تمام و کمال آن بغير استمداد از معصومين (ع) امکان پذير نيست . الله در قرآن تنها وجود نامتناهي است که مستجمع تمام صفات جمال و جلال است که هر کمالي به او بر مي گردد و هر نقصي از دامن کبريايي او دور مي شود [11]. او يگانه وجودي است که سر منشأ همه امور بوده و نهايت همه چيز بسوي او خواهد بود[12] . او همان است که نه تنها سخنان آشکار را مي داند بلکه بر پنهانيات درون قلبها نيز آگاه است[13] .

  خداوند در عهدين

  عهد قديم

 در اينجا نظر خواننده محترم را به توصيفاتي که از خداوند در کتاب مقدس عهد قديم وجود دارد جلب مي نماييم که چه تفاوت نگرشي عميقي بين دو مکتب اسلام و يهوديت موجود است .

 1-    خداي مادي

 6آن درخت در نظر ز ن، زيبا آمد و با خود انديشيد: ميوه ء اين درختِ دلپذير، مي تواند، خوش طعم باشد و به من دانايي ببخشد » پس از ميو هء درخت چيد و  خورد و به شوهرش هم داد و او نيز خورد. 7آنگاه چشمانِ هر دو باز شد و از برهنگي خود آگاه شدند؛ پس با برگهاي درختِ انجير پوششي براي خود درست کردند. 8عصر هما ن روز، آدم و زنش ، صداي خداوند را که در باغ راه مي رفت شنيدند و خود را لابلاي درختان پنهان کردند. 9خداوند آدم را ندا داد*«؟ آدم ، چرا خود را پنها ن مي کني10 آدم جواب داد صداي تو را در با غ شنيدم و ترسيدم ، زيرا برهنه بودم ؛ پس خود را پنهان کردم 11 خداوند فرمود چه کسي به تو گفت که برهنه اي؟ » : آيا از ميوه ء آن درختي خوردي که به تو گفته بودم از آن نخوري12 آدم جواب داد اين زن که  يار من ساختي، از آن ميوه به من داد و من هم خوردم[14] .

  22،23،24 شبانگاه يعقوب برخاست ودو همسر و آنيزان و يازده فرزند و تما م اموال خود را برداشت ، به کنار رود اردن آمد وآنها را از گذرگاه يبوق به آنطرف رود فرستاد و خود در همانجا تنها ماند. سپس مردي به سراغ او آمد که تا سپيده صبح با او کشتي گرفت .25 وقتي آن مرد ديد که نمي تواند بر يعقوب غالب شود، بر بالاي ران اوضربه اي زد و پاي يعقوب صدمه ديد.

 26سپس آن مرد گفت بگذار بروم ، چون سپيده دميده است . اما يعقوب گفت تا مرا برکت ندهي نمي گذارم از اينجا بروي27 آن مرد پرسيد نام تو چيست » : جواب داد يعقوب .28به او گفت: پس از اين نام تو ديگر يعقوب نخواهد بود، بلكه اسرائيل *، زيرا نزد خدا و مردم مقاوم بوده و پيروز شد ه اي . 29يعقوب از او پرسيد نام تو چيست ؟ آن مرد گفت چرا نام مرا مي پرسي  آنگاه يعقوب را در آنجا برآت داد. 30يعقوب گفت در اينجا من خدا را روبرو ديد ه ام و با اين وجود هنوز زنده هستم پس آن مكان را فني ئيل ( چهره خدا ) ناميد .31 يعقوب هنگا م طلوع آفتاب به راه افتاد. او بخاطر صدمه اي که به رانش وارد شد ه بود، مي لنگيد32 (بني اسرائيل تا به امروز ماهيچه ء عِرق النِساء را که در را ن است نمي خورند، زيرا اين قسمت از رانِ يعقوب بود که در آن شب صدمه ديد.[15])

  2- خداوند فراموشکار

 8سپس خدا به نوح و پسرانش فرمود: 9و 10 و 11 شما و با نسلهاي آينده شما و حتي با تمام حيوانات ، پرندگان و خزندگا ن عهد مي بندم که بعد از اين هرگز موجودات زنده را بوسيله طوفان هلاک نكنم و زمين را نيز ديگر بر اثر طوفان خراب ننمايم . 12 اين است نشان عهد جاوداني من : 13 رنگين کمان خود را در ابرها مي گذارم و اين نشان عهدي خواهد بود که من با جهان بسته ام . 14 وقتي ابرها را بالاي زمين بگسترانم و رنگين کمان ديده شود، 15 آنگاه قولي را که به شما و تمام جانداران داده ام به ياد خواهم آورد و ديگر هرگز تمام موجودات زنده بوسيله طوفان هلاک نخواهند شد. 16 و 17 آري، رنگين کمان نشانه عهد من است با تمام موجودات زنده روي زمين [16].

  3-  خداوند ضعيف در برابر کيد انسان

 21خداوند لباسهايي از پوست حيوان تهيه کرد و آدم و همسر ش را پوشانيد. 22 سپس خداوند فرمود که آدم مانند ما شده است و خوب و بد را مي شناسد، نبايد گذاشت از ميوهء "درخت حيات " نيز بخورد وتا23 ابد زنده بماند پس خداوند او را از باغ عدن  بيرون راند تا برود و در زميني که از خاکِ آن سرشته شده بود،کار کند. 24 بدين ترتيب او آدم را بيرون کرد ودرسمت شرقي باغ عدن فرشتگاني قرار داد تابا شمشير آتشيني که به هر طرف مي چرخيد راه« درخت حيات » ،  را محافظت کنند.[17]

  4- خداوند نادم و پشيمان

 5و 6هنگامي که خداوند ديد مردم غرق در گناهند و دايماً بسوي زشتي ها و پليدي ها مي روند، از آفرينش انسان متأسف و محزون شد. 7پس خداوند فرمود من انساني را که آفريده ام از روي زمين محو مي کنم . حتي حيوانات و خزندگان و پرندگان را نيز از بين مي برم ، زيرا از آفريدن آنها متأسف شدم [18].

  5- خداوند مرئي

 9پس از آنکه يعقوب از بين النهرين وارد بيت ئيل شد، خدا بار ديگر بر وي ظاهر شد و او را برکت داد10 و به او فرمود بعد از اين ديگر نام تو يعقوب خواند ه نشود، بلكه نام تو اسرائيل* خواهد بود. 11 من هستم خداي قادر مطلق . بارور و زياد شو! ملل زياد و پادشاها ن بسيار از نس ل تو پديد خواهند آمد. 12 سرزميني را که به ابراهيم و اسحاقدادم13 سپس به تو و به نسل تو نيز خواهم داد سپس خدا از نزد او به آسمان صعود کرد. 14 پس از آن ، يعقو ب در همانجايي که خدا بر او ظاهر شده بود، ستوني از سنگ بنا کرد و هديه نوشيدني براي خداوند بر آ ن ريخت

 [19]

 عهد جديد

 خداوند به صليب کشيده شده

 پس چون بوسيله ايمان به عيسي مسيح در نظر خدا پاک و بي گناه محسوب شده ايم ، از رابطه مسالمت آميزي با خدا بهره مند هستيم . اين رابطه زماني ايجاد شد که خداوند ما عيسي مسيح جانش را روي صليب در راه ما فدا کرد [20].

  نتيجه :

 با بررسي تطبيقي بين قرآن و عهدين که به زعم پيروان مکاتب سه گانه ، از جمله کتب آسماني محسوب مي گردد ، شاهد تفاوت اساسي در شناخت اوصاف حق تعالي هستيم که در اين ميان ، فقط قرآن است که ذات خداوند را نامحدود و مبرا از هرگونه لوازم مادي که مستلزم نياز و احتياج است مي داند . و با ارائه تصويري صحيح از آفريننده کائنات ، ضمن بزرگداشت مقام شامخ خداوندي ، نياز مستمر و دائم[21] همه عالم هستي به او را گوشزد مي نمايد .

 

 
پي نوشت:

 [1] - اعراف / 145

 [2] - اعراف / 180

 [3] - بقره / 29 و 95و115و158 – آل عمران / 34و63و73 و....

 [4] - بقره / 96و110و223و265 – آل عمران /15و20و156و163 و ...

 [5] - بقره / 181و227 و 244 256 – آل عمران /34و38و121 – اعراف / 200 و .....

 [6] - انعام / 73 – توبه /94 و 105 – رعد /9 – مؤمنون/92 و ...

 [7] - به معناي نگهبان و حافظ . حشر / 23

 [8] - حشر /23

 [9] - به معناي بي نيازي که همه به او  نيازمندند. اخلاص / 2

 [10] - به معناي خدايي که قابل ديدن نيست . انعام /103

 [11] - صافات / 159 و 180

 [12] - بقره /210 – آل عمران /109 – حج/76

 [13] - رعد / 10

 [14] - سفر پيدايش – فصل 3 – آيه 8

 [15] - همان – فصل 32 – آيه 22و23و24و26

 [16] - همان – فصل 9 – آيه 15

 [17] - همان – فصل 3 – آيه 22

 [18] - همان – فصل 6 – آيه 6

 [19] -همان – فصل 35 – ايه 9

[20] - رساله پولس رسول به روميان – فصل 5

[21] - فاطر / 15

 

 

 

محمد رضا باغبانزاده        

کارشناس پژوهش اداره کل تبليغات اسلامي گيلان

 

 

سه‌شنبه 2 شهريور 1389 - 10:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری