شنبه 28 مرداد 1396 - 17:32
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

اكرم اماني

 

كار قرآني بايد در كشور يك متولي مشخص و ثابت داشته باشد

 

 گفت‌وگو با مهدي قره‌شيخلو  رئيس سازمان دارالقران كريم

 

 

لطفاً ابتدا درخصوص پيشينه و نحوه تأسيس دارالقرآن الكريم توضيحاتي را ارائه نماييد؟

اولين نهادي كه بعد از انقلاب كار قرآني را به صورت رسمي آغاز كرد سازمان تبليغات اسلامي بود كه در نيمه دوم سال 1360 با راه‌اندازي بخشي بنام بخش قرآن كار سازماني خودش را آغاز كرد، و حدود سه دهه از تأسيس آن مي‌گذرد كه در طول اين سه دهه فراز و نشيب‌هايي نيز داشته است. ما مي‌توانيم اين سه دهه را به سه دوره تقسيم كنيم اول: از افتتاح تا سال 1373 كه تحت عنوان قرآن و اداره قرآن فعاليت مي‌كردند و جزء شكوفاترين دوره دارالقرآن محسوب مي‌شد، دوم: از سال 1373 تا سال 1380 كه دوران افول اين سازمان به شمار مي‌آمد و سوم: از سال 1381 تاكنون كه با ورود آقاي خاموشي به سازمان و نگاه ايشان به تقويت كار قرآني، تشكيلات قرآني در سازمان رشد كرد و به سازمان دارالقرآن‌كريم تبديل شد و به عنوان يك مجموعه مستقل وابسته به سازمان تبليغات اسلامي كار خود را شروع كرد. در مجموع مي‌توان گفت كه سازمان تبليغات و حوزه قرآني آن- دارالقرآن- يكي از مؤثرترين دستگاه‌هاي قرآني در كشور مي‌باشند؛ كه مبدأ بسياري از طرح‌هاي در حال اجرا در سطح كشور هستند، همچنين نيروهاي قرآني در سطح كشور نيز تربيت شده برنامه‌هاي قرآني سازمان تبليغات هستند و اكثر مردم از اين طريق اين سازمان را مي‌شناسند.

اهم فعاليت‌هاي اين مركز چيست؟

يكي از محوري‌ترين كارهاي ما حوزه آموزش مي‌باشد كه در كل كشور اين كار را انجام مي‌دهيم. همچنين تنوع موضوعات آموزشي ما بسيار زياد است كه آموزش‌هاي عمومي، تخصصي و تربيتي را شامل مي‌شود. كارهاي پژوهشي فيزيكي ديگر از فعاليت‌هاي اين مركز به شمار مي‌آيد. كه اين پژوهش بيشتر به صورت ارائه خدمات به كساني است كه در حوزه قرآني كار مي‌كنند،‌كتاب مي‌نويسند، cd توليد مي‌كنند و يا پژوهش‌هايي كه در راستاي كارها و مأموريت‌هاي خود سازمان است.

بخش ديگر اين فعاليت ما نظارت بر چاپ و نظر قرآن مي‌باشد كه طرح و شروع آن از خود سازمان آغاز شد و حدود 25 سال از عمر آن مي‌گذرد، كه در طي اين سال‌ها ما مجوز حدود 70 ميليون قرآن را صارد كرده‌ايم. يكي ديگر از موضوعات اصلي كار ما، بحث ساماندهي مشاركت‌هاي مردمي در حوزه قرآني است كه با توجه به تصويب موضوع نهضت قرآن‌آموزي و ابلاغ اساسنامه‌ جديد سازمان، از سال 1384 اين موضوع را در دستور كارمان قرار داديم و الان حدود 1100 مؤسسه قرآني داريم كه در زيرمجموعه سازمان مشغول به فعاليت هستند. همچنين 1300 خانه روستايي قرآني داريم كه با موضوع كار قرآن در مناطق روستانشين مشغول به فعاليت هستند.

و كار تبليغي- ترويجي مثل محافل و جشنواره‌هاي قرآني، اعطاي مدرك به حافظان قرآن، بحث‌هاي مفاهيمي قرآن و برنامه‌هاي مسابقه‌اي را نيز در دستور كارمان داريم.

اين سازمان در فعاليت‌هاي قرآني مردم كه به صورت خودجوش انجام مي‌پذيرد چه مشاركت‌ و هدايت‌هايي را صورت مي‌دهد؟

ما ابتدا اين فعاليت‌هاي خودجوش را ساماندهي كرديم و در قالب يك مؤسسه قرآني مردمي آغاز به كار كرديم. و اعلام كرديم كه هر كس مايل است در حوزه قرآن فعاليت داشته باشد بيايد و ما مجوز لازم را به آن‌ها مي‌دهيم تا شروع به كار كنند كه در طي اين 5 سال استقبال خوبي از اين امر شده است و ما هم اين مؤسسات را در چند قالب حمايت مي‌كنيم، اول اينكه هر كدام از اين مؤسسات كه به صورت رسمي ثبت شوند ما يك هديه ثبت به آن‌ها مي‌دهيم بدين صورت كه وقتي روزنامه رسمي خودشا را براي ما مي‌فرستند ما تا سقف يك ميليون تومان كمك بالاعوض به آن‌ها مي‌كنيم. و بعد از اين كمك‌هاي ما بيشتر در قالب برنامه‌اي مي‌رود، يعني ما همه دفاتر سازمان تبليغات در استان‌ها را موظف كرده‌ايم كه در طول سال بالغ بر 80 درصد از برنامه‌هاي قرآني خودشان را به اين مؤسسات واگذار كنند كه با دادن اعتبارات لازم و نظارت دفاتر، مؤسسات كار را اجرا كنند و علاوه بر آن، كمك‌هاي مشاوره‌اي نيز به اين مؤسسات داده مي‌شود و اخيراً هم يك ماهنامه‌اي منتشر كرده‌ايم و مسائلي كه يك مؤسسه و مدير آن بايد بداند مانند مسائل مالي، اداري و مديريتي و سؤال آن‌ها در اين ماهنامه چاپ و بين آن‌ها توزيع مي‌شود.

يكي از اقدامات اين سازمان همانطور كه خودتان فرموديد نظارت بر چاپ و نشر قرآن كريم است. آيا اين فعاليت به صورت متمركز و فقط توسط اين سازمان صورت مي‌گيرد؟

تقريباً 96 درصد توسط ما صورت مي‌پذيرد. يك مركزي به نام مركز تبع و نشر قرآن كه وابسته به دفتر رهبري است، داريم كه اين مركز در زمان مديريت آقاي عراقي در سازمان، مجوزي گرفتند قرآني كه خودشان كتابت مي‌كنند را تصحيح و چاپ هم بكنند ولي در بقيه موارد بايد كتاب‌ها به دارالقرآن بيايند و تصحيح و چاپ شوند.

جهت نظارت دقيق بر امر چاپ و نشر قرآن كريم چه اقداماتي صورت مي‌پذيرد؟ و آيا نظارت‌ها به شكلي مستمر و براي چاپ‌هاي متعدد نيز انجام مي‌شود؟

براي ما فرقي ندارد. هر قرآن در هر مرحله‌اي كه باشد آن را به دو دسته تقسيم مي‌كنيم 1- قرآن‌هايي كه تازه توسط يك خطاط نوشته شده است به اينجا مي‌آيد و براي آن يك پرونده تشكيل مي‌شود و مراحل تصحيح را در چندين مرحله طي مي‌كند تا مجوز لازم براي چاپ را بگيرد. به طور مثال وقتي يك قرآن تازه نوشته مي‌شود و به اين مركز مي‌آيد توسط 20 مصحح، تصحيح مي‌شود ولي قرآن‌هايي كه براي تجديد چاپ مي‌آيند دوره نظارتشان كمتر است چون يك بار آمدند و مراحل را طي كردند و اين بار توسط 5 مصحح، تصحيح مي‌شوند، و به طور كلي بر هر قرآن چه جديد و چه‌ آن‌هايي كه براي تجديد چاپ مي‌آيند نظارت كامل مي‌شود و بايد مراحل تصحيح را طي كنند.

آيا ممكن است در چاپ‌هاي بعدي باز هم مشكلاتي ايجاد شود؟

بله. چون چاپ بر روي فيلم و زينك است، وقتي اين فيلم و زينك زياد مصرف شود يك جاافتادگي‌هايي روي آن ايجاد مي‌شود، و گاهي اوقات هم روي آن‌ها يك آشغال بسيار كوچكي مي‌افتد و به يك نقطه تبديل مي‌شود و ممكن است آن آشغال روي حرف «ر» بيفتد و در چاپ به حرف «ز» تبديل شود، به خاطر همين مشكلات ما در مراحل بعدي هم نظارت‌ها به صورت كامل وجود دارد تا ما يقين پيدا كنيم كه قرآن‌ها بدون اشكال بيرون مي‌آيند.

براي امر نظارت بر چاپ قرآن كريم از چه كارشناساني بهره مي‌گيريد؟

ما در اينجا دو نوع كارشناس داريم، يكسري از كارشناسان به طور مستقيم و پرسنل سازمان هستند و حدود 20 سال تجربه اين كار را دارند كه تعداد آن‌ها محدود است و فقط 5 نفر را در اين زمينه داريم و عمده اكر تصحيح ما را مصحلين پروژه‌اي انجام مي‌دهند كه داريم؛ كه قرآن‌ها را مي‌گيرند و تصحيح مي‌كنند و سر وقت به ما تحويل مي‌دهند.

اين مصححين شرايط خاصي دارند كه بايد دوره‌ها و آزمون‌هايي بگذرانند، چون ما اين محصحين را درجه‌بندي كرده‌ايم و بر اساس دوره‌هايي كه مي‌بينند و سطح معلوماتي كه دارند و به مصححين درجه يك، دو و سه تقسيم مي‌شوند.

در خصوص اعطاي مدرك به حافظان قرآن كريم و نحوه و ميزان اعتبار علمي و اجتماعي اين مدارك توضيح بفرماييد؟

اين قضيه مربوط به مصوبه شوراي انقلاب فرهنگي مي‌شود كه از سال 1385 تصويب شده است. كه ما در پنج درجه كه معادل همان درجات هنرمندان است مدرك مي‌دهيم. درا ين 4 سال حدود 8 هزار نفر شركت‌كننده داشتيم و چون آزمون، آزمون سختي است و فقط حفظ قرآن نيست بلكه بايد مفاهيم قرآن، مفردات و تفسير را هم بلد باشند. لذا از اين 8 هزار نفر چيزي حدود 1000 نفر توانسته‌اند رتبه بياورند و مدرك بگيرند. كه اين مدارك با امضاي رئيس سازمان تبليغات اسلامي و وزير ارشاد مي‌باشد.

در زمينه آموزش قرآن كريم چه طرح‌هايي را اجرا نموده و يا در دست اجرا داريد؟

ما دوره‌هاي آموزشي مختلفي داريم و هر كس در هر سطحي كه باشد مي‌تواند در اين دوره‌ها شركت كند. ما از آموزش‌هاي عمومي كه شامل روخواني، روان‌خواني و مفاهيم عمومي قرآن تا دوره‌هاي تخصصي مثل حفظ، قرائت، مفاهيم و تربيت داور كلاس برگزار مي‌كنيم. و برآورد ما اين است كه هر سال چيزي حدود 500 هزار نفر را در اين كلاس‌ها تحت پوشش قرار دهيم.

و حتي اگر توان مالي ما افزايش يابد مي‌توانيم اين تعداد را نيز افزايش دهيم. اما مهم اين است كه اين دوره‌ها بايد به صورت كيفي برگزار شود يعني كيفيت دوره‌هاي آموزشي را بالا ببريم چون كيفيت اين دوره‌ها از كميت آن‌ها بيشتر اهميت دارد تا بتوانيم خروجي‌هاي مطمئن و قابل اعتمادي براي اين كار داشته باشيم و بتوانيم از آن‌ها استفاده كنيم.

جهت حمايت از حافظان و قاريان قرآن كريم آيا اقداماتي را صورت مي‌دهيد و در اين زمينه توضيح بفرماييد؟

از نظر رفاهي تا به حال كار خاصي را انجام نداده‌ايم اما در فكر آن هستيم كه يكسري تسهيلات براي حافظان قرآن در نظر بگيريم. به طور مثال يك صندوق قرض‌الحسنه راه‌اندازي كنيم، و يا خدمات مسافرتي به صورت اقساطي و يا كمك‌ بلاعوض براي آن‌ها انجام دهيم.

در زمينه اشتغال چطور؟

اشتغال در خود دستگاه‌هاي سازمان تبليغات تابع مقررات كشوري است كه شرايط خاص خودش را دارد. اما بعضي از جاها مثل آموزش و پرورش براي مدارك دوره‌هاي تربيت‌ معلمي كه ما صادر كنيم امتيازات خاصي براي آن‌ها قائل مي‌شوند.

نهضت قرآن‌آموزي بر چه مبنايي طراحي شده است و گستره آن و مخاطبان آن چه كساني هستند و تاكنون چه عملكردي در اين حوزه داشته‌ايد؟

در سال 1381 كه در سازمان كارمان را شروع كرديم متوجه شديم كه در برنامه‌ توسعه سوم عنواني تحت نام نهضت قرآن‌آموزي تصويب شده بود كه كسي دنبال آن نرفته بود.

رياست وقت آن زمان خيلي تلاش كردند و اين برنامه را احيا كردند و در سال آخر برنامه توسعه سوم آئين‌نامه اجرايي اين موضوع در هيأت دولت تصويب شد و عملاً در برنامه چهارم اولين‌باري بود كه بودجه براي نهضت قرآن‌آموزي به ماده شد. متأسفانه بودجه‌اي كه براي اين كار در نظر گرفته شده بود بسيار ناچيز و ساختاري هم كه در آيين‌نامه تعريف شده بود، ساختر كارآمدي نبود و علي‌رغم تلاش‌هاي بسيار زيادي كه ما به عنوان دبيرخانه نهضت قرآن‌آموزي انجام داديم اتفاق خاصي نيفتاد. و در واقع دستگاهي كه به صورت جدي در حد امكانات و بودجه در اين حوزه وارد شد خود سازمان تبليغات و دارالقرآن بود و دستگاه‌هاي ديگر به طور جدي در اين حوزه وارد نشدند و عملاً اين طرح موفق نبوده و در برنامه‌ پنجم نيز اين احتمال وجود دارد كه اين طرح حذف شود.

در حوزه نرم‌افزاري و فضاي مجازي چه اقداماتي درجهت ترويج فرهنگ قرآن كريم صورت داده‌ايد؟

حدود سه سال پيش ما يك سايت قرآني بنام سايت «تلاوت» راه‌اندازي كرديم كه نيازمندي‌هاي قرآني مردم توسط اين سايت رفع شود. الان سايت در وضعيت نسبتاً مطلوبي است اما با ايده‌آل ما هنوز فاصله دارد و در پي آن هستيم كه سايت را از نظر محتوا، شكل و فرم غني‌تر سازيم. بحث ديگر اين است كه ما بتوانيم آموزش‌هايمان را به صورت مجازي و غيرحضوري برگزاري كنيم چون خيلي از افراد هستند كه امكان حضور در كلاس را ندارند و ما مي‌توانيم نرم‌افزارهاي آموزشي خوبي را طراحي كنيم و در اختيار مردم قرار بدهيم و يا از طريق سايت به صورت مجازي آموزش دهيم كه در دستور كار سال 89 ما قرار دارد كه ان‌شاءالله آن را عملي مي‌سازيم. برنامه ديگري كه دنبال آن هستيم بحث بانك اطلاعات جامع قرآني است.

از چه شيوه‌هايي براي ترغيب مخاطبان خود خصوصاً در حوزه قرآن‌آموزي استفاده مي‌كنيد؟

يك بخش آن شيوه‌هاي اطلاع‌رساني از طريق تبليغات، تيزر، صدا و سيما و روزنامه‌ها است. بخش ديگر اهرم‌هاي تشويقي است كه ما در برنامه‌هاي مختلف اجرا مي‌كنيم. به طور مثال الان طرح 1444 كه يك طرح قرآني است را با مشاركت چند دستگاه مختلف اجرا مي‌شود. يا مسابقات نورالهدي كه تفسيري است كه هر سال برگزار مي‌شود. و با اين اهرم‌هاي تشويقي سعي مي‌كنيم مخاطبان را جذب كنيم.

مهم‌ترين كاري كه در جذب مخاطب انجام مي‌دهيم اين است كه محتواهاي خوب براي ارائه به مخاطب داشته باشيم. اگر ما بتوانيم كار خوب توليد كنيم يقيقناً مخاطب خود را پيدا مي‌كند و مردم جذب مي‌شوند.

آيا اين سازمان در كنار ديگر مراكز نسبت به برگزاري مسابقات قرآني در زمينه حفظ و تلاوت نيز اقدام مي‌كند؟

ما تا 5 سال اين طرح را داشتيم و بنا به دلايلي اين طرح را تعطيل كرديم و ديگر آن را اجرا نمي‌كنيم ولي امكان دارد كه دوباره با شيوه و شكل جديد آن را دوباره احيا كنيم.

قرآن‌آموزي در ميان نونهالان، كودكان و نوجوانان تاكنون به شكل عملي چه تأثيري در فضاي قرآني كشور داشته است؟

طرح پيش‌دبستاني‌ها چند سالي در حال اجرا است كه مخاطبان بسيار زيادي دارد اما الان اين محتوا توسط كارشناسان متخصص در حال بازبيني است. يك مذاكره‌اي هم با سازمان بهزيستي انجام داده‌ايم چون مهدكودك‌ها زير نظر اين سازمان است كه يك مهدهايي را با گرايش قرآني تأسيس كنيم و افراد متخصص در اين زمينه در آنجا مشغول به كار شوند.

چگونه و با چه روشي فعاليت‌ها و عملكرد سازمان را تحليل و ارزيابي نماييد؟ و آيا شيوه‌اي براي ارزيابي مستمر وجود دارد؟

چون كار اصلي ما توسط استان‌ها انجام مي‌شود و ما بيشتر به بحث برنامه‌ريزي و سياست‌گذاري مي‌پردازيم، هر سال يك تيم‌هاي ارزيابي و عملكرد داريم كه در ستاد ساماندهي مي‌شوند و دفترچه‌هايي را در اختيارشان قرار مي‌دهيم و طبق آيتم‌هايي كه مشخص شدند به استان‌ها اعزام مي‌شوند و عملكرد استان‌ها را در اجراي برنامه‌هاي مختلف مورد ارزيابي قرار مي‌دهند؛ و معمولاً سالي دوبار اين تيم‌ها را اعزام  مي‌كنيم.

و بخش ديگر گزارش‌هاي عملكردهايي است كه ما به طور مرتب از استان‌ها دريافت مي‌كنيم كه موظف هستند در قالب‌هايي كه ما براي آن‌ها تعيين مي‌كنيم گزارش عملكردها را تنظيم كنند و براي ما بفرستند. همچنين در خود سازمان در موضوعات مختلف شوراهاي كارشناسي داريم كه طرح و برنامه‌هاي سازمان را هر سال مورد بازبيني قرار مي‌دهند و سعي مي‌كنند با توجه به تجربيات آن‌ها را به روز بكنند و اگر مشكلي بود آن‌ها را برطرف كنند. و ما توانسته‌ايم از اين طريق نقاط قوت و ضعف خود را چه در ستاد و چه در استان‌ها شناسايي كنيم و اين ارزيابي‌ها در عملكرد ما تأثير بسزايي گذاشته است.

به عنوان رئيس سازمان دارالقرآن كريم چه مشكلات و آسيب‌هايي را متوجه گسترش فرهنگ قرآني و قرآن‌آموزي در كشور مي‌دانيد؟

در رابطه با قرآن در كشورمان بايد يك عزم جدي و ملي وجود داشته باشد. موضوع قرآن، موضوعي نيست كه فكر كنيم فقط دستگاه‌هاي قرآني و فرهنگي بايد به آن توجه بكنند. به نظر مي‌رسد همه بخش‌ها حتي بخش اقتصادي، صنعتي و... بايد توجه بكنند. به نظر مي‌رسد همه بخش‌ها حتي بخش اقتصادي، صنعتي و... بايد به آن به عنوان يك موضوع جدي نگاه كنند، كمك و سرمايه‌گذاري بكنند.

البته اتفاق خوبي كه امسال افتاد اين بود كه دستگاه‌ها مي‌توانند نيم‌ درصد از بودجه‌هايشان را در حوزه فرهنگي هزينه كنند.

نكته ديگر اين است كه بايد امكانات متناسب براي كار در نظر گرفته شود. يعني اينكه نمي‌توانيم انتظار داشته باشيم فعاليت‌هاي قرآني در كشور رشد بكند ولي امكانات مورد نياز كار را در اختيار نداشته باشيم.

البته كار خوبي كه دولت دهم امسال انجام داد اين بود كه 1500 ميليارد تومان پول براي كار فرهنگي در استان‌ها اختصاص داده است.

وقتي بحث فرهنگ به ميان مي‌آيد دايره خيلي گسترده مي‌شود كه ما اميدواريم بخش خوبي از اين رقم جذب فعاليت‌هاي قرآني شود.

و اينكه كار قرآني بايد در كشور يك متولي مشخص و ثابت داشته باشد كه نقش سياست‌گذاري، نظارت و برنامه‌ريزي را داشته باشد. وقتي مي‌گوييم متولي نه اينكه همه دستگاه‌ها را يكي كنيم نه، دستگاه‌هاي مختلف بايد باشند ولي يك محور فرماندهي بايد وجود داشته باشد.

حرف آخر؟

از همه عزيزان سازمان چه كساني كه در ستاد فعاليت مي‌كنند و چه كساني كه در دفاتر سازماني استان‌ها هستند تشكر مي‌كنم. چون عمده فعاليت‌هاي اجرايي به عهده اين عزيزان در استان‌ها مي‌باشد و من شاهد تلاش‌هاي شبانه‌روزي اين عزيزان هستم و هم از خودشان و هم از خانواده‌هاي محترمشان تشكر و قدرداني مي‌كنم. ان‌شاءالله كه سازمان تبليغات در برنامه، نيروي انساني و هم در مديريت الگوي خوبي براي بقيه دستگاه‌هاي كشور در حوزه قرآني باشد. از جناب آقاي خاموشي هم تشكر ويژه دارم كه نگاه بسيار مثبتي به حوزه قرآني داشته‌اند و در اين زمينه بسيار از ما حمايت كردند.

 

 

 

 

 

يكشنبه 31 مرداد 1389 - 14:11


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری