سه‌شنبه 2 آبان 1396 - 0:4
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

حسين آرياني
نفر نخست جشنواره مطبوعات در رشته مقاله‌ ادبي هنري

 

نگاهي به معماري بناهاي تاريخي استان چهارمحال و بختياري

 

 

در ميانه رشته‌كوه زاگرس، منطقه‌اي قرار دارد كه سرچشمه معروف‌ترين رودهاي ايران است. زاينده‌رود و كارون از آن بخش از زاگرس سرچشمه مي‌گيرند كه استان چهارمحال و بختياري ناميده مي‌شود. اين منطقه با وجود مساحت كم، ده‌درصد از منابع آب ايران را در اختيار دارد. ريزش‌هاي جوي، برف و باران منشأ سرشاخه‌هاي رودخانه كارون و زاينده‌رود هستند. منطقه چهارمحال و بختياري با در اختيار داشتن طبيعت بكر و زيبا، در فصول بهار، زمستان و تابستان، پذيراي مسافران داخلي و خارج است و اكوتوريسم اين استان از جاذبه‌هاي بارز آن محسوب مي‌شود.

«كتيبه‌هاي پيرغار»:

در پنج كيلومتري جنوب شهر فارسان و 37 كيلومتري شهركرد و در مجاورت روستاي ده‌چشمه، گردشگاهي به نام پيرغار وجود دارد. بر روي قسمتي از تپه‌ سنگي مشرف به اين گردشگاه سه كتيبه به خط نستعليق وجود دارد. متن اين كتيبه‌ها، شرحي از لشگركشي بختياري‌ها به تهران و اصفهان، و نقش سرداران بختياري در سركوبي استبداد صغير و سقوط محمدعلي‌شاه در واقعه مشروطيت است. اين سه كتيبه به دستور سردار اسعد بختياري و سردار ظفر از رهبران مشروطه‌خواهي بختياري نوشته شده‌اند. مجموعه عوامل گردشگاه از جمله چشمه پرآب، سايه‌سار درختان، آبشار زيبا، كوه‌هاي اطراف و هواي پاك و خنك و نيز غار موجود در محل سبب جذب گردشگر فراواني به اين منطقه مي‌شود.

«مسجد اتابكان»:

مسجد اتابكان كه در زمره بناهاي محوري بافت قديمي شهركرد محسوب مي‌شود، قديمي‌ترين بناي مذهبي شناخته‌ شده در استان است و در اوايل قرن هفتم هجري قمري در دوران حكومت محلي اتابكان لر بزرگ به سبك مساجد قرون اوليه اسلامي ساخته شده است. بقعه امامزادگان حليمه و حكيمه‌خاتون از نوادگان امام موسي‌كاظم(ع) در مجاورت مسجد اتابكان و در مركز شهركرد واقع شده است.

«قلعه دزك»:

اين بنا توسط لطف‌علي خان امير مفخم بختياري از خوانين هفت‌لنگ ساخته شده و ترميم و تزيين آن از سوي ديگر ساكنينش در واقع بيانگر روزگار قدرت‌نمايي اين گروه، در كنار گذاشتن حاكميت خوانين چهارلنگ بختياري، از اواسط سلسله قاجاريه به اين سو، از صحنه سياسي تاريخ منطقه است. بناي فعلي در حقيقت بخش محوري و اصلي مجموعه‌اي نظامي- مسكوني است كه توسط خوانين به نام بختياري در اين روستا ساخته شده و متأسفانه گذشته ايام و عوامل فرسايش مختلف سبب شده تا ساير بخش‌هاي اين مجموعه عظيم‌ از ميان برود.

اين بنا در طول حيات خود حوادث فراواني به خود ديده، كه مهم‌ترين آن‌ها ايفاي نفش در جريان مشروطيت است. در آن هنگام اين بنا به صورت مركزي براي ايجاد تشكل در ميان قيام‌كنندگان بختياري و اتحاد با انقلابيون اصفهان عمل كرده است. از نظر ويژگي‌هاي معماري، كاخ قلعه مشروطيت الهام گرفته از قصرهاي اروپايي قرون گذشته با آرايش ايراني است كه با تزئينات الحاقي ديگر آن، نشانگر نفوذ فرهنگي و توجه به غرب در آهن هنگام بوده است. اين بنا با توجه به آب‌ و هواي منطقه در دو طبقه با ايوان‌هاي شرقي و غربي مشرف به بيشه‌هاي منتهي به كوهستان و رو به قبله ساخته شده است، تا اطاق هم كف حداكثر بهره‌گيري از نور و گرما در زمتسان و اتاق‌هاي طبقه اول بيشترين هواي خنك را در تابستان داشته باشند. پي‌ها و ديوارهاي اصلي بنا با اندود كاهگل پوشانده شده، و نماي خارجي با لايه‌اي از گچ، سفيدكاري و محافظت شده است.

«قلعه سردار اسعد بختياري»:

كاخ- قلعه سردار اسعد بختياري در فاصله 42 كيلومتري شهركرد و در مركز شهر جونقان، واقع شده و فاقد هرگونه كتيبه تاريخ‌دار است. بر اين اساس قدمت آن به بيشت از يكصد سال مي‌رسد. مصالح به كار رفته در اين بناي دوطبقه خشت، با نماي آجر با ملات گچ و خاك است و هنرهاي حجاري، چوب‌بري، گچ‌بري، آيينه‌كاري و نقاشي در آن به كار رفته است.

«قعله چالشتر»:

قلعه چالشتر اثري باشكوه از نظر معماري و هنري حجاري در ايران، در پنج‌كيلومتري شهركرد قرار دارد. قلعه چالشتر در استان چهارمحال و بختياري تلفيقي از معماري دوران قاجار در ايران با معماري اروپايي است. اين قلعه در منطقه چالشتر واقع شده كه در دوره صفويه مركز حكمراني چهارمحالي‌ها بوده كه در آن به وسيله كلانتران روستاها و مناطق تحت سيطره خود را كنترل مي‌كردند و پس از انتساب حسين قلي‌خاني به عنوان ايلخان بختياري، در اواسط حكومت ناصرالدين‌شاه، حكمرانان اين منطقه از حاكميت بر چالشتر خلع و تنها به زمين‌داران بزرگ تبديل شدند. مجموعه تارخي چالشتر شامل سر در سنگي، خان‌نشين، اندروني، حمام، انبارها و اصطبل‌ها است. قلعه اين مجموعه تاريخي داراي 38 ستون سنگي با سر در و ايوان مي‌باشد. اين قلعه شامل نقوش افسانه‌اي و اسطوره‌اي، زندگي روزمره، گل و گياه، گل و گلدان، گل و مرغ، نقوش پيچش گياهي و نقوش فرشته است. اين نقوش به صورت ماهرانه و زيبا خلق شده و در برخي موارد به صورت برجسته حجاري شده است. در اين مجموعه قلعه، اندروني با يك دالان به قسمت خان‌نشين ارتباط داشته و ايوان آن داراي 10 ستون سنگي است.

«پل زمان‌خان»:

پل زمان‌‌خان در پنج كيلومتري شمال شهر سامان بر رودخانه زاينده‌رود احداث شده است. اين پل توسط زمان‌خان يكي از حاكمان محلي منطقه در دوره صفويه ساخته شده است. ظاهراً قبل از ساخت پل زمان‌خان آب رودخانه زاينده رود منحرف و با حجاري و كوه‌تراش صخره‌ها، پل بر روي دو زبانه صخره‌اي ساخته شده است. پيش از احداث پل زمان‌خان، پل‌هاي ديگري نيز ساخته شده بود ك به دليل نداشتن پايه‌هاي مستحكم بر اثر طغيان زاينده‌رود تخريب شده‌اند. از اين رو پل زمان خان در نقطه‌اي مرتفع و به دور از طغيان‌هاي فصلي، به ويژه در فصل بهار، بر روي صخره‌اي مستحكم ساخته شده است. مقاومت پل با به كارگيري صخره به عنوان پايه و موج‌شكن و قراردادن دهانه‌هاي پل بر روي آن، دوچندان شده است. بر روي پل جان‌پناهي به ارتفاع يك متر و به موازات طول پل تمهيدي مناسب جهت عبور سالم رهگذران و چهارپايان بوده است.

«شيرسنگي»:

بختياري‌ها براي پاسداشت جنگاوران و دلاوران خود بر روي قبر آنان مجسمه‌اي تراشيده از سنگ و به شكل شير با نقوش از اسب و شمشير قرار مي‌دادند. اين نقوش هر كدام معنا و مفهوم خاص خود را دارد. شيرسنگي بر روي قبر دلاوران و جوانان بختياري، يادآور تاريخ پرحادثه و پر فراز و نشيب گذشته اين ايل است. قديمي‌ترين شيرسنگي موجود در استان مربوط به دوره صفوي است.

 

شنبه 30 مرداد 1389 - 10:12


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری