شنبه 29 مهر 1396 - 12:12
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان گيلان

 

چه عواملي درگرايش نوجوانان وجوانان به نماز موثرند

 

مقدمه :

دگرگوني وپيشرفت جامعه بشري به گونه اي است که اگر نهادهاي تعليم وتربيت بازنگري وبهسازي اجزاي خودرامورد توجه قرارندهند بنيادهاي اساسي انديشه وعمل آنان تخريب خواهد شد کارتربيت باهمه آساني ها ، امري دشوار ودررديف سهل وممتنع است .تربيت وآموزش انتقال اطلاعات نيست بلکه تغيير درجهان بيني است هيچ تربيت وآموزشي بدون زمينه سازي موفق نيست اگر مجموعه عناصر وعوامل تاثيرگذار درارسال يک پيام ارزشي ، از وحدت وهماهنگي لازم درعمل برخوردار نباشد نمي توانند موثر واقع شوند درگرايش نوجوانان وجوانان به نماز سه عنصر اصلي خانه ، مدرسه ورسانه هاي جمعي نقش اساسي ومحوري دارند.

خانواده : آموزش نماز پرورش روحيه مذهبي مناسب براي اقامه آن ابتداء ازخانه شروع مي شود وخانواده نقشي مهم درانتقال فرهنگ نماز ازخود بروز مي دهد آنچه درمورد فرزند درگرايش به نماز مهم است وجود انگيزه است وآنچه درتربيت وآموزش نماز اهميت دارد رسوخ روح معنوي نماز به اعماق دل اوست نه تحميل شکل وقالب به او ، زماني آموزش نماز به توفيق مي انجامد وقرين موفقيت مي شود که بااحساس خوشايند همراه باشد بدون ترديد همه انسانها به طور فطري استعداد وگرايش به نيايش دارند اما آنچه درباره کودکان ونوجوانان مهم است چگونگي روشهاي آموزش ونحوه انتقال اين ارزشهاست.آداب وعبادتهاي مذهبي چون پاسخي به عالي ترين نيازهاي معنوي است اگر به طور طبيعي وباجلب رضايت قلبي جوانان ارائه شود احساسي خوشايند درآنان برمي انگيزد وآنان رابه راحتي جذب مي کند چراکه احساسات وعواطف مهمترين نقش رادرتکوين ، رشد وپرورش شخصيت جوان دارند. يادگيري بيشتر رفتارها وگفتارهاي کودکان ونوجوانان براساس مشاهداتي است که نسبت به اعمال والدين دارند ونيز احساسي که فضاي ارتباطي خانواده درآنها پديد مي آورد دراين امر موثر است. درکانون خانواده است که گرايش ديني افراد تقويت مي شود وخمير مايه ي شخصيت مذهبي درآنان تکو.ين مي يابد درهمين مکان است که رغبتها ، احساسات خوشايند وناخوشايند ، رفتارهاي متعادل ونامتعادل ونگرشها وباورهاي درست ياغلط منعقد مي گردد. امام علي (ع) مي فرمايد : قلب نوجوان همچون زميني خالي است هربذري درآن افکنده شود مي پذيرد من پيش ازآنکه دلت سخت گردد وفکرت  مشغول شود به ادب وتربيت تو مبادرت کردم بسياري ازرفتارها وگرايش هاي کودک ونوجوان ازقبيل گرايش به نماز وروزه ، شرکت درکارهاي خير واهميت دادن به وظايف تکاليف ديني ، غالباً متاثرازتجارب خوشايند تربيتي آنان درخانه وخانواده است خانواده بايدتلاش کند که آموخته ي مذهبي کودکان باتجارب واحساسات خوشايندي شکل بگيرد سعه ي صدر ، ابراز احساس خرسندي وروحيه رضايتمندي ، گرايش به احساسات مذهبي رابراي کودکان  گوارامي سازد براين اساس زيباترين وخوشايندترين حالات واوقات کودکان ونوجوانان درخانواده زماني است که پدرومادر آماده اقامه نماز مي شوند آنگاه که کودک همه شادي ونشاط رادرچهره ي برافروخته  وشادمان اطرافيان خويش مشاهده مي کند خانواده ها  مي توانند بسياري ازرفتارهاي مطلوب واحساسات خوشايند دوست داشتني خودرا به طور غير مستقيم درقالب ارزشها واحکام ديني وازطريق
بهره گيري ازالگوهاي رفتاري دروجود کودکان ونوجوانان تثبيت کنند زماني که نوجوان الگوهاي رفتاري مطلوب خويش رادرموقعيتها وشرايط مختلف زندگي ، دررفت وآمدها وبرخوردهاي بستگان ودوستان وازجمله حضور آنان درصفوف نماز جماعت مشاهده مي کند ، احساس شادماني ، شوق وشعف سراسر وجودش رافرا مي گيرد وعميقاً نسبت به رفتارآنها کنجکاو مي شود وازآنان الگو مي گيرد مهياکردن چنين فضايي بخصوص اگر همراه بامشارکت فعال کودکان ونوجوانان وهمسالان آنان باشد برايشان بسيار دلنشين ودلپذيراست وهمين امر بتدريج گرايش به امورمذهبي وروحيه ي اجتماعي رادرآنان تقويت مي کند بايد براي تعليم نماز وتربيت روحيه ي معنوي زمينه سازي کرد وهمه جوانب وابعاد گوناگوني قضيه رادرنظرگرفت وکوشيد تاهمه عوامل مهم دست اندرکار وتاثيرگذار ازوحدت وهماهنگي لازم برخوردار باشند.

 مدرسه :

درمدرسه نيز هنگامي که نوجوانان وجوانان درموقعيتهاي مختلف اوقات تحصيل وهنگام شنيدن اذان ، مشاهده مي کنند که معلمان ومربيان بي هيچ تکليفي مشتاقانه به سوي نماز مي شتابند دراثر احساس همانند سازي به شوق ورغبت درمي آيند وبه اقامه نماز گرايش فزونتري پيدامي کنند .بهتراست درمدرسه قبل ازشروع نماز وياحتي قبل ازرفتن به نماز هفتگي جمعه برنامه تدارک ديده شود که زمينه ساز احساس خوشايند براي دانش آموزان باشد، تا عزم و اراده و رغبت و انگيزه ي لازم براي انجام اين فريضه ، با طيب خاطر در آنان پديد آيد. هر قدر شخصيت الگوهاي تربيتي و پرورشي براي دانش آموزان ، محبوب و دوست داشتني باشد تاثير پذيري آنها افزايش مي يابد. روشن است که هرگز نبايد به اجبار و تحميل و فشار دانش آموزان را به انجام فريضه نماز وادار کنيم . در عوض شايسته است بيش از هر چيز ، جاذبه هاي رفتار خود را در بيان ارزشها، با فراهم کردن مقدمات نماز افزايش دهيم اگر چنين فضايي بر مدارس حاکم باشد ، روحيه معنوي دانش آموزان افزايش مي يابد و در نماز خانه مدرسه ارتباط شوق آميز همسالان گسترش پيدا مي کند . بيان قصه هاي لطيف و خاطره هاي زيبا و اجراي نمايشنامه هاي دل انگيز با زباني شيرين و دوست داشتني براي ارائه احکام و روشهاي اخلاقي و نما سازي و تصوير سازي از ارزشها و رفتار انسانهاي وارسته و رهبران و اسوه هاي مذهبي تاثيرات بسيار در يادگيري و گرايش و پايبندي نسبت به ارزشهاي مذهبي و فهم درست از اقامه حقيقي نماز، در بين دانش آموزان به جاي خواهد گذاشت. برپايي نماز در مدارس، همراه با معلمان ، مربيان و مدير و همچنين اقامه نماز و يا برگزاري آن در مجامع عمومي مي تواند براي دانش آموزان دل انگيز و به يادماندني باشد.

 رسانه ها:

رسانه ها فن آوري عظيمي هستند که دنياي ما را به تسخير خود در آورده اند و پس از خانه و مدرسه از ديگر عوامل تاثير گذار بر روح کودک و نوجوان هستند رسانه ها از نخستين دوران زندگي تا پايان حيات انسان، به عنوان عامل آموزنده و
تاثيرگذارنده ي بسيار قوي نقش دارند. بنا براين، ظهور رسانه ها تولد دنياي تازه اي است که بدون توجه به آثار تربيتي آن، توفيق در آموزش و گرايش به نماز امکان پذير نيست.

رسانه ها آموزشگاه ميليون ها انسان است و در اعماق دل و ذهن اعضاي خانواده ها رسوخ کرده است. رسانه ها معلم و کلاس همگاني ، همه جايي و غير انحصاري هستند که همه، لحظات خالي و غير رسمي انسان امروز را پر کرده است. و در ايجاد انگيزه و پذيرش يک عمل و شکل دادن عادت هاي خوب بايد، نقش مؤثري ايفا کنند. اگر برنامه ها و زمان پيام رسانه ها با تفکر و ارزشهاي معنوي و مذهبي جامعه و خانواده انطباق نداشته باشد، آموزش و القاي پيامهاي ديني و تربيتي اثري نخواهد داشت . در تهيه ، توليد و پخش برنامه از طريق رسانه ها براي کودکان و نوجوانان بايد بسيار دقت کرد و براي اين مساله ي مهم ، يعني آموزش و پرورش احساسات و گرايشهاي ديني، بويژه نماز بيشترين اهميت را قائل شد. برنامه هاي تلويزيوني اگر با ارزشها و تفکر جامعه هماهنگ نباشد در انديشه فرد بحران و تناقض ايجاد خواهند کرد و انتخاب بهترين را برايش مشکل خواهند ساخت. رسانه جمعي يکي از عوامل موثر و مهم زندگي است و بايد به خواست و ارزشهاي معنوي خانه و خانواده و جامعه، همسو و هماهنگ باشد، تا بتواند گرايش به نماز اول وقت را در نوجوانان و جوانان زنده نگه دارد.

بنابراين، براي رسيدن به روح و پيام معنوي نماز و درک فضيلت وقت نماز، تاکيد بر ضرورت ايجاد نظامي متشکل از خانه، مدرسه و رسانه به صورت مجموعه اي هماهنگ و حرکت کننده در يک جهت واحد، امري منطقي و اجتناب ناپذير مي نمايد. بايد اين مجموعه ي به هم پيوسته ، براي انتقال فرهنگ نماز، هماهنگ و از همه بالاتر همدل باشند. اگر شيوه هاي تربيتي مربوط به نماز و برنامه هاي زمينه ساز و جانبي اوقات فراغت در خانه، مدرسه و راديو و تلويزيون متناقض باشند، کودکان و نوجوان به شکل صحيح به نماز گرايش پيدا نخواهند کرد و روح حقيقي نماز در وجود آنان تحقق نخواهد يافت.

 

  

منابع:

1- نهج البلاغه

2- تفسير الميزان ، تاليف سيد محمد حسين طباطبايي

3- سر الصلوه، تاليف امام خميني(ق – ش)

4- نماز، تاليف دکتر شهيد سيد محمد بهشتي

5- روشهاي پرورش احساس مذهبي نماز، دکتر غلامعلي افروز

6- نشريه مکتب تشيع، شهيد مطهري

 

 

 

 انوش اخوان

 

چهارشنبه 27 مرداد 1389 - 14:20


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری