دوشنبه 29 مهر 1398 - 10:55
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

جاي كتاب در ميان رسانه‌ها خالي است

 

كتاب كالاي فرهنگي- اقتصادي سودمندي در نزد ملل مختلف به‌شمار مي‌رود كه بنا به‌توسعه علم و تكنولوژي، كميت و كيفيت آنان همچون شيوه‌هاي خريد، توليد، دسترسي، مشاهده و مطالعه هم تغيير كرده است. شايد ما دوران توليد لوح‌هاي سنگي را يادمان نباشد اما هم‌اكنون با گذشت قرن‌ها شاهد توليد كتاب و كتابخانه‌هاي الكترونيكي در بسياري از كشورهاي توسعه يافته و بعضا جهان سوم هستيم. شيوه‌اي كه توانسته صدها ورق كاغذي را در يك بسته چندكيلو بايتي جاي ‌دهد و شيوه دسترسي آسان را جايگزين شيوه‌هاي زمان‌بر سازد. اين توسعه تكنولوژي مي‌تواند شاخص مطالعه كتاب را در كشور ارتقا بخشد.

«ضروري است كه به‌مطالعه كتاب در فضاهاي مجازي باتوجه به‌سبدهاي تقريبا خالي خانوار از كتاب به‌دليل بالابودن قيمت‌ خريد كتاب براي اقشار متوسط و ضعيف اقتصادي كشورمان، کمبود وقت و فرصت بيش از پيش توجه شود. تا بنا به فرمايشات رهبر معظم انقلاب روحيه كتابخواني در ميان ملت عزيز ما كه بسيار كمتر از آن چيزي است كه از چنين ملتي انتظار مي‌رود، روندي رو به رشد را  در پي‌گيرد».

البته با توجه به علاقمندي بسياري از مخاطبان اين حوزه به شيوه مطالعه سنتي كتاب، به گوشه‌اي از بيانات رهبر فرزانه كشورمان در اين باره هم اشاره مي‌كنيم:

«كتاب خريدن، بايد يكي از مخارج اصلي خانواده محسوب بشود. مردم بايد بيش از خريد بعضي از وسايل تزئيناتي و تجملاتي مثل اين لوسترها و ميزهاي گوناگون و مبل‌هاي مختلف و پرده‌ها و اين قبيل چيزها به كتاب اهميت بدهند و اول كتاب را بخرند. مثل نان و خوراكي و وسايل معيشتي لازمي كه در خانه هست، كتاب هم بايد از اين قبيل باشد... خلاصه بايد با كتاب انس پيدا كنند. اگر انس پيدا نكنند، جامعه ايراني به آن هدف و آرزويي كه دارد، كه حق او هم هست، نخواهد رسيد».

ميركريمي مديرعامل انتشارات چاپ و نشر بين‌الملل، بااشاره به اقتصاد فرهنگ در اين‌باره، گفت: سياست‌هاي فرهنگي نظام به‌گونه‌اي مي‌تواند باشدكه كتاب به‌عنوان كالاي فرهنگي در سبدخانوار قرار بگيرد، درحال‌ حاضر دولت با حمايت از ناشرين، تجهيز كتابخانه‌ها، تخصيص يارانه‌ها به‌اين امر و  تعريف مبحث اقتصاد فرهنگ، براي كاهش فاصله امر جاگيري كتاب در ميان سبدخانوار مي‌كوشد.

در ادامه بار ديگر به سخنان رهبرمعظم انقلاب‌ا‌سلامي اشاره مي‌كنيم، ايشان در بخشي از سخنان خود در ديدار با وزير علوم، تحقيقات و فناوري و رؤساي دانشگاه‌هاي سراسر كشور براين نظر بودند كه «اهميت عنصر كتاب براي تكامل جامعه انساني، همين بس كه تمامي اديان آسماني و رجال بزرگ تاريخ بشري، از طريق كتاب جاودانه مانده‌اند».

لذا اين جاودانگي آثار اين بزرگان بود كه توانست سنگ‌بناي توسعه فرهنگ و رشد تمدن‌ها را در جوامع مختلف پي‌ريزي كند چرا كه دريافتند براي گسترش فرهنگ مطالعه و در واقع افزايش آگاهي‌هاي مردم، در حوزه كتابخواني بايد با روش‌هاي دقيق و برنامه‌ريزي‌هاي اساسي سرمايه‌گذاري كنند.

رسانه ملي يكي از گزينه‌هاي مناسب براي تبليغ، اشاعه و حتي نهادينه‌سازي فرهنگ كتابخواني حداقل در گروه سني كودك و نوجوان است، منتها برخي از سياستگذاران فرهنگي براي دست‌يابي به‌اين مقصود دنبال راه‌حل‌هاي دشوارتري مي‌گردند، حال‌آنكه اين كودكان و نوجوانان هستند كه به‌طور حتم با آموزش، دستانشان براي گزاردن خشت‌هاي موثر توسعه فرهنگ و تمدن‌ اين مرز و بوم تواناتر از پيش خواهد شد.

راضيه تجار يكي از نويسندگان سوره‌مهر وابسته به سازمان تبليغات اسلامي در اين باره معتقد است: فرهنگ كتاب و كتابخواني هر چند داراي مخاطبان خاص مي‌باشد اما مي‌شود با كشاندن مباحث كتاب وكتابخواني در رسانه ملي مخاطبان عام را هم به‌دنبال برنامه‌هاي فرهنگي تدوين‌شده و اجرايي جذب كرد و دامنه مخاطبان كتاب را گسترده‌تر از پيش كرد.

وي افزود: حضور شاعران بعضا در رسانه‌ها بيش از  نويسندگان است، اين حضور كم‌رنگ مي‌تواند به‌استقبال رسانه‌ها از مباحث وارد بر اين حوزه و يا استقبال نويسندگان از نشست‌هاي رسانه‌اي و يا ساير مسائل موثر بر اين تصميم‌گيري فرهنگي-رسانه‌اي برگردد.

هادي منوري يكي از نويسندگان دو هفته نامه مهر سوره‌مهر وابسته  به‌سازمان تبليغات‌اسلامي درباره بحث مهجور كتاب و كتابخواني در كشور با زباني ساده و رون درقالب چند سوال كوتاه، نوشته است: «اگر براي كتاب هم برنامه 90 ساخته شود مردم آن‌را نگاه نمي‌كنند؟ چه اشكالي دارد كه تلويزيون به معرفي تازه‌هاي كتاب همراه با نقد و بررسي آنها بپردازد؟ تلويزيوني كه در دراز مدت مي‌تواند ذائقه مردم را به خوردن چيپس و پفك ترغيب كند نمي‌تواند نرخ مطالعه را با برنامه‌هاي جذاب و ديدني پيرامون كتاب بالا ببرد؟»

اين طرح به ظاهر طرح موفقي مي‌تواند باشد، چرا كه از كودكان انتظار مي‌رود كه به مثابه 76درصد پاسخگويان تحقيقي كه سال گذشته در سطح شهر تهران از ميان هزار و 200 نفر از شهروندان تهراني انجام شد مشكل وقت ندارند و افزون بر اين مطلب ديگر چوب آن 4 درصداز پاسخگويان كه گراني كتاب را دليل كتاب‌نخواني دانسته‌اند، نخواهند خورد.

هر چند كه با استناد به‌‌سخنان محسن پرويز، معاون فرهنگي وزير ارشاد در جريان افتتاح صد و ششمين نمايشگاه کتاب استاني و پنجمين نمايشگاه بزرگ کتاب همدان مي‌توان بگوييم کتاب از کالاهاي ارزان قيمت کشور به‌شمار مي‌رود و  اين مشكل متاسفانه از فرهنگ بسياري از خانواده‌هاي ما آب مي‌خورد كه حاضر نيستند براي کتاب هزينه‌اي هر چند مختصر در نظر  بگيرند.

تجار نبودن و يا كم‌رنگ بودن الگوي كتابخاني در خانواده را يكي از دلايل موثر بر افزايش زمان مطالعه و نهادينه كردن فرهنگ مطالعه دانست و گفت: الگوي كتابخاني در ميان خانواده‌ها بايدار خود والدين و گاه از روزنامه‌خواني آغاز شود و خريد كتاب را منحصر به كودكان نكند و با خريد و مطالعه اين كالاي فرهنگي الگوسازي را از خود شروع كنند.

افزون بر مطالب فوق رسانه‌اي شدن كتاب، مي‌تواند بسياري از مشكلات وارد بر حوزه نشر را هم رفع كند، در اين‌باره به چهل‌و‌سومين شماره از دوهفته‌نامه سوره‌مهر سري مي‌زيم و پاي سخنان عبدالكريم جربزه‌دار مدير نشر اساطير درباره تبليغات تلويزيوني کتاب مي‌نشينيم.

وي درباره اين مطلب براين باور است كه «نمي‌توان تاثير تبليغات را ناديده گرفت. اما ناشري که کتاب را در 1000 نسخه چاپ مي‌کند و پس از يک سال هنوز 500 جلد کتاب در انبارهايش باقي مانده توانايي سرمايه‌گذاري در بخش تبليغات را ندارد و اين وظيفه رسانه‌هاي جمعي و بخصوص تلويزيون است که در اين موارد پا پيش گذاشته و کتاب را تبليغ کنند».

در اين ميانه نبايد نقش تبليغات‌مجازي (اينترنتي) را با توجه به استقبال بسيار جوانان از فضاي مجازي دست كم گرفت.

ميركريمي درباره ارتباط جايگاه كتابخواني در نزد رسانه‌ها، مي‌گويد: وقتي از يك موضوع بااهميت صحبت مي‌كنيم، بايد جايگاه رسانه‌اي هم داشته باشد.

وي افزود: با توجه به رسانه‌اي نشدن كتاب، اين سوال به‌ذهن مي‌رسد كه آيا تاكنون اثر قابل توجهي توليد نشده كه ارزش رسانه‌اي شدن هم پيدا كند؟ به نظر مي‌رسد بهتر است  رسانه‌ها باتوجه بيشتر به اين حوزه فرهنگي تازه‌هاي نشر را رصد كرده و به‌معرفي و نقد آن‌ها بپردازند تا ضمن فراهم‌ساختن فرصت‌هاي كسب اطلاعات راهي‌ هم براي خريدكتاب در سبدفرهنگي خانوار باز كنند.

سميرا اصلا‌پور هم پيش از اين در گفت‌و گو با خبرگزاري مهر وابسته به سازمان تبليغات‌اسلامي، درباره فرهنگسازي كه يكي از امور ضروري نهادينه كردن فرهنگ كتاب و كتابخواني در كشور به‌شمار مي‌آيد،‌ عنوان كرده بود: فرهنگسازي امري است که بايد آن را به جامعه ياد داد، مثلا از طريق رسانه ها (تلويزيون) با تبليغات  مناسب مي‌توانيم جامعه را به سمت کتاب سوق دهيم و پيام هاي درستي را به آنان انتقال دهيم.

در اين شرايط يكي از را‌ه‌حل‌هاي افزايش آمار مطالعه چنددقيقه‌اي در كشور تقويت، نوسازي و بروزرساني کتابخانه‌هاي مدارس و کتابخانه‌هاي روستايي است.

در ادامه مي‌توان گفت، ابتكارات موسسات انتشاراتي براي فروش كتاب هم يكي از سياست‌هاي فرهنگي فروش است كه بايد به‌آن بسيار توجه كرد.

طرح مجموعه‌سازي و ارائه مجموعه‌کتاب‌ها در قالب يک‌بسته، كه از سوي انتشارات سوره‌مهر وابسته‌به سازمان تبليغات اسلامي در نمايشگاه کتاب امسال انجام شد، يكي از اين ابتكارات است كه با استقبال بسيار مراجعه‌كنندگان به غرفه سوره مهر روبه‌رو شد.

همچنين، مراجعه‌كنندگان به اين غرفه كه پيش از اين با دستگاه‌هاي خريد نوشابه و ... با شيوه خودكار فروش آشنا بودند، در بيست‌و سومين نمايشگاه كتاب امسال، براي اولين بار در ايران توانستند با اين دستگاه كه به‌سفارش انتشارات سوره‌مهر وابسته به سازمان تبليغات اسلامي در كشور چين توليد شده بود، از نزديك آشنا و خريد كنند.

وقتي صحبت به‌سوره‌مهر رسيد، تجار عنوان كرد فعاليت‌هاي انتشارات‌سوره‌مهر و حوزه‌هنري وابسته به‌سازمان تبليغات‌اسلامي از زمان روي كار آمدن حمزه‌زاده مديرعامل اين انتشارات حركت رو به جلويي را پيش گرفت كه با توليدات خود مانع درشت‌نمايي كتاب‌هاي توليدشده از سوي شبه‌روشنفكران غالب در اين عرصه شد.

از سوي ديگر دين مبين‌اسلام يكي از پرچمداران اين عرصه است كه همواره بر ترويج اين امر اهتمام ورزيده است و بيانات رهبركبير و رهبر معظم انقلاب اسلامي گوياي اهميت رعايت اين امر است.

در اين راستا همواره سازمان تبليغات اسلامي با در دست داشتن سه انتشارات سوره‌مهر، چاپ و نشر بين‌الملل و اميركبير كوشيده تا فرهنگ كتاب و كتابخواني را در كشور به سهم خود و در چارچوب وظايف خود اجرايي كند.

 

 

چهارشنبه 30 تير 1389 - 11:3


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری