پنجشنبه 2 شهريور 1396 - 5:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

هدف فقط معرفي آثار است

 

گفتگو با اسدالله بقايي درباره مجموعه گزيده متون کهن فارسي

 

 پرداختن به آثار بزرگ ادبيات ايران هميشه مورد توجه بوده و صاحب نظران مختلف به کرات در گفته هاي خويش بر لزوم توجه به اين آثار تاکيد کرده اند.در سالهاي اخير امري که رسم شده اين است که گزيده اين آثار در قطع و جلد هاي مختلف منتشر مي شود. برخي از اين آثار داراي تحليل و تفسير هستند و برخي هم تنها انتخاب گزيده اشعار است.در اينکه اين کار فرهنگي مي تواند در شناخت مخاطبان و مخصوصا جوانان با اين بزرگان نقش مهمي ايفا کند هيچ شکي نيست ولي اينکه برخي از اين آثار تنها با هدف تليخص از متون هستند امري است که ممکن است منتقدان آن را نپسندند.چندي است سوره مهر اقدام به انتشار گزيده متون کهن فارسي کرده است و تاکنون 3 کتاب از اين مجموعه با انتخاب و تصحيح و تحليل دکتر اسدالله بقايي؛ استاد دانشگاه با عنوان «گزيده تحليلي-تشريحي شاهنامه فردوسي»،«گزيده آثار مولانا» و «گزيده ديوان سعدي» منتشر شده است.البته اين کتاب ها با دو سبک تلخيص اشعار و تلخيص همراه با تحليل و تفسير آمده است.يعني در کتاب «گزيده تحليلي-تشريحي شاهنامه فردوسي» علاوه بر انتخاب، تحليل و تفسير هم صورت گرفته و در دو کتاب ديگر تنها تلخيص انجام گرفته است. به بهانه انتشار 3 جلد از اين مجموعه، گفت و گو با دکتر اسداللله بقايي مسئول اين طرح را بخوانيد.

 

در ابتدا مي خواستم در مورد هدف اين کار و اينکه انتشار اين مجموعه چه اهميتي دارد نظرتان را جويا شوم؟

همان طور که مستحضر هستيد اين گزيده در قالب طرح 120 گزيده از متون كهن فارسي در حال تهيه است و در نهايت قرار است به نوعي هزار سال ادب و هنر و متون كهن فارسي را به مخاطبان جوان معرفي كند. امروزه رجوع به متون كهن با آن حجم انبوه و شيوه پردازش و ويرايش قديمي براي جوانان خيلي جاذبه ندارد و يا امكان دسترسي جامع و مانع از نظر زماني و شرايط زندگي وجود ندارد. بنابراين ما در طرح 120 گزيده از متون كهن دنبال اين هستيم كه جوانان را ترغيب و تشويق و تحريص به مطالعه اين متون كنيم. لذا جز اينكه از هر كدام از اين‌ها يك گزيده تهيه شود راهي وجود ندارد.

 

در انتخاب اين گزيده ها تا چه حد سليقه اي برخورد شده است؟

به هر ترتيب هر گزيده‌اي با سليقه‌اي انتخاب‌كننده صورت مي‌گيرد و غير از اين نمي‌تواند باشد.

 

ملاک هايتان براي انتخاب اين گزيده ها چه بوده است؟

ملاك ما انتخاب زيباترين و عميق‌ترين فرازهاي آثار بزرگان بوده است. لذا براي شروع گزيده آثار شاعران را انتخاب كرديم ودر ادامه به متون نشر هم خواهيم پرداخت. تا به حال يك گزيده اي از شاهنامه فردوسي به صورت گزيده تحليلي ـ تشريحي منتشر شده است. يعني علاوه بر آوردن زيباترين اشعار فردوسي، شرحي هم براين ابيات آورده شده است. ولي در مورد دو مجموعه بعدي كه شامل «گزيده آثار مولانا» و «گزيده ديوان سعدي» است صرفاً تلخيص است.

 

چرا «گزيده آثار مولانا» و «گزيده ديوان سعدي» را همراه با شرح و توضيح ارائه نداده ايد؟

براي اينكه مطالب سعدي و مولانا گويا بود و اشعار اين دو شاعر به قدر كافي شيرين بود.علاوه بر اين موضوع مي‌خواستيم اين دو نوع گزيده‌سازي در كنار هم منتشر شود تا ببينيم اقبال عمومي به كداميك از اين‌ها بيشتر است و جوانان و مخاطبان چه طرحي را بيشتر مي‌ پسندند. لذا تقريباً يك محكي بوده است. به نظر من هر دو زيباست. شرح دادن يك ايرادي كه دارد باعث حجيم شدن گزيده مي‌شود.بنابراين در «گزيده آثار مولانا و سعدي» چون صرفاً تلخيص از ابيات است سعي شد فرصت بيشتري به ارائه خود متون داده شود.

 

در ادامه قرار است گزيده کدام شاعر و اديب ايراني منتشر شود؟

در حال حاضر مشغول انتخاب آثار عطار هستم. چون عمده آثار عطار خارج از ديوان اشعار اوست مثل «منطق‌الطير» و «تذكره‌الاوليا»،لذا گزيده اين دو کتاب بيشتر مورد توجه من هستند. در واقع شايد بتوان گفت يكي از زيباترين نثرهاي كهن فارسي را مي‌توان در تذكره‌الاوليا بدانيم. لذا يك تلخيص از اين كتاب آورده مي‌شود. در اين مجموعه گزيده‌اي از منطق‌الطير هم آورده مي‌شود. من معتقدم منطق‌الطير عظيم‌ترين اثر ادبي عرفاني فارسي است و به تنها بايستي در يك كتاب شرح و توضيح داده شود بنابراين ظرفيت خيلي بالاست حتي در مورد يك كتاب منطق‌الطير، ولي هدف ما در اين مجموعه 120 جلدي، تلخيص آثار است. مثلا داستان شيخ صنعان كه در منطق‌الطير آمده 50 صفحه شعر است كه در اينجا تلخيص آن آورده مي‌شود. خود اين قصه مي‌تواند به صورت يك كتاب و يا چندين کتاب نوشته شود. تازه با اين اتفاق يك قصه تمثيلي درون منطق‌الطير عطار شرح داده شده است و حال حديث مفصل بخوان از اين مجمل.

 

فكر نمي‌كنيد با توجه به عرفاني بودن اشعار عطار اين‌گونه اشعار نياز به تحليل و تفسير داشته باشند؟

قبلاً هم عرض كردم با توجه به ساختاري كه ما تعريف كرديم هدف فقط معرفي آثار است و اينکه اينها با خواندن اين گزيده ها جوانان را به مطالعه متون اصلي تشويق كنيم،بنابراين اين کار ضرورتي ندارد. چرا كه حجم كتاب‌ها زياد مي‌شد. البته شرح و تحليل در جاي ديگر ضرورت دارد. شايد اگر اقبال عمومي به اين كتاب‌ها قابل توجه بود در ادامه شرحي بر اين كتاب نوشته شود. ولي در حال حاضر بيشتر معرفي آثار است. تا پي ببرند با چه دريايي روبه‌رو هستند.

 

بعد از انتشار «گزيده آثار عطار» باز هم به ديوان شاعران مي پردازيد؟

بعد از اين چهار کتاب، «گزيده خمسه نظامي» را در دستور كار قرار مي‌دهيم و بعد از آن به شاعران معاصرمي پردازم که قصد دارم تلخيصي از اشعار سهراب سپهري ارائه کنم.

 

اشاره كرديد به ده بسته فرهنگي، اين بسته هاي فرهنگي چه تفاوتي با هم دارند؟

در هر بسته ده زير موضوع فرهنگي تعريف شده است مثل هنر، علوم قديمه، علوم جديد، نشر قديم و جديد، شعر قديم و جديد. لذا اين تعريف بسته فرهنگي منظور همين زير موضوع‌ها است.

 

منظورتان از هنر چيست؟

هنر به معناي عام آن از معماري، خطاطي، خوشنويسي، تعزيه و...چرا كه بايد اين مجموعه حتي‌الامكان جامع و مانع باشد. لذا در هر بسته يكي از شكل‌هاي مختلف هنر آورده مي‌شود. بنابراين اين مجموعه وسيع‌تر از شعر است البته وجه غالب شعر است چون فرهنگ ما بيشتر در شعر تجلي يافته تا در جلوه‌هاي ديگر هنري ولي اين مجموعه محدود به شعر نيست. بنابراين گزيده شاهنامه فردوسي را مي‌توان در بسته اول تحت عنوان شعر سبك خراساني بگنجانيم يا گزيده آثار مولانا يا ديوان سعدي مي‌توان در بسته دوم تحت عنوان سبك عراقي جاي بگيرد. در واقع اين چهار كتاب چهار خانه از اين مجموعه را پر مي‌كند تا هدف غايي‌مان در آن طرح برسيم و وقتي اين مجموعه كامل شد ده بسته دوازده‌تايي داريم كه هر كدام از اين‌ها ديگر جدا از نظر موضوع يكسان ولي از نظر جملات متفاوت است. مثلاً در يك بسته سبك عراقي ما مولانا است ودر بسته ديگري سعدي است و در بسته ديگر مثلا نظامي است. در مورد سبك خراساني در يك بسته فردوسي است در بسته ديگر خاقاني است و به همين ترتيب كامل مي‌شود.

 

انتخاب اين آثار بر چه اساسي است؟

اين آثار بر اساس اهميت متون موجود انتخاب مي شوند مثلا در مورد سبك عراقي، ده جلد از آثار بزرگان اين سبك آورده مي‌شود از سعدي، حافظ و مولانا گرفته تا عطار، نظامي و غيره و همين‌طور بقيه اين گزيده‌ها به ترتيب اهميت آورده مي‌شود. منتها چون علاقه و تخصص شخصي‌ام به متون نظم و نثر است لذا اول از شعر شروع كرديم.

 

بقيه موارد قرار است چه زماني انجام شود؟

سازمان تبليغات، حوزه هنري و انتشارات سوره مهر كه اين طرح را اجرا مي كنند قرار است اين موضوع‌ها را به اهل تحقيق و محققان مربوطه محول كنند كه اين كار سرعت بگيرد. طبعاً بسياري از اين موارد به اشخاص محقق نياز دارد كه اين كار به خوبي صورت گيرد. در واقع با انتشار اين چهار جلد يك خودآزمايي صورت مي دهيم تا ببينيم اقبال عمومي به اين طرح تا چه حد است. همچنين يك شاخص و نمونه براي ديگران از لحاظ سبك و سياق و حجم و طرح جلد و امثالهم فراهم مي‌شود كه ديگران بر اساس اين الگو كار كنند.

 

 

دوشنبه 14 تير 1389 - 9:0


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری