پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 6:28
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

ريحانه فتحي ثاني

 

كتاب شهر؛ فروشگا‌ه‌ زنجيره‌اي كتاب و محصولات فرهنگي

 

 

اين اولين بار نيست كه نهاد و سازماني براي احياي فرهنگ كتابخواني و افزايش اقبال عمومي به محصول فرهنگي تلاش مي‌كند. شايد آخرين بار هم نباشد اما تأسيس فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر راهبردي است كارشناسي شده با رويكرد فرهنگي- اقتصادي براي برون رفت از چالش توزيع ناموزون كتاب در سطح كشور.

در اين جا منظور از رويكرد اقتصادي به كارگيري اصول پذيرفته شده و مورد تأييد محافل علمي است از قبيل:

1.       تناسب عرضه و تقاضا

2.       به كار گرفتن نرم‌افزار و سخت‌افزار مناسبت؛

3.       تكيه بر عامل انساني از قبيل:

-        رعايت حقوق مادي و معنوي خريداران

-        آموزش فروشندگان و كارمندان و بالا بردن انگيزه‌هاي آنان

-        ارزشيابي و كيفيت‌سنجي در نوع برخورد با مشتريان و استفاده از عامل نظارتي و كنترلي محسوس و نامحسوس، با نظرسنجي از مراجعه‌كنندگان و مديران سازمان تبليغات اسلامي مستقر در شهرستان‌ها مربوطه.

تمامي عوامل ياد شده و بسياري راهكارهاي ديگر، همه و همه در كارند براي نيل به هدف عظيم فرهنگي سازمان تبليغات اسلامي در «بسط و گسترش و تسهيل توزيع كتاب، به ويژه كتاب ديني و تأمين نيازهاي فرهنگي دين‌داران در سطح كشور به ويژه مناطق محروم با تراكم بالاي دانشجو، طلبه و فرهنگ دوست كه اين مهم با افزايش فروشگاه‌هاي كتاب و تأمين و توزيع محصولات فرهنگي محقق خواهد شد.

اهداف

فرهنگي:

1.       ايجاد امنيت و اطمينان خاطر دانش دوستان، از توزيع عادلانه كتاب در سطح كشور، به ويژه مناطق محروم

2.       رشد كمي و كيفي منشورات و كتب در حيطه علوم انساني به طور عام، و مذهبي به طور خاص.

3.       امكان اظهارنظر و به رسميت شناخته شدن فعالان عرصه فرهنگ در مناطق مختلف كشور.

4.       ايجاد موقعيت مناسب براي عرضه كتاب‌هاي مفيدي كه به دلايلي از قبيل توزيع ناعادلانه و نامناسب محكوم به منتشر نشدن بوده‌اند.

5.       تقويت بنيه‌هاي علمي و فكري در مناطق محروم و حركت به سوي عدالت اجتماعي.

اقتصادي:

6.       افزايش تيراژ كتاب به ويژه كتاب‌هاي بومي و محلي در مناطق استقرار كتاب‌شهر.

7.       ايجاد اشتغال در مناطق مختلف كشور و امكان جذب نسل جوان در شغلي كه مستقيماً با محصول فرهنگي در رابطه است.

8.       تقويت ناشران حوزه دين و علوم انساني و قدرت يافتن بسياري از ناشران شهرستاني كه در حال حاضر به علت ضعف مالي قادر به فعاليت شايسته نيستند.

9.       بالا بردن انگيزه‌هاي فروشندگان و ايجاد تحول در نوع نگاه آنان به شغل خود.

10.   تقويت پايه‌هاي اقتصادي ناشران و كمك شايان به اقتصاد نشر و پويايي صنعت چاپ.

توضيع عملكرد

فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر با سياستگذاري واحد از مركز با نظارت مستقيم سازمان تبليغات اسلامي اداره شده، از اواخر سال 83 و به تدريج راه‌اندازي شده‌اند.

در بسياري از شهرها شايد در بدو امر، ايجاد و تأسيس يك كتاب‌فروشي، حتي براي مسئولين شهري دور از انتظا ربود، چرا كه اگر صرفاً با نگاه مادي و براي جذب و جلب سرمايه اين كار انجام مي‌شد، اقتصادي نمي‌نمود. اما زماني كه گسترش فرهنگ و جدي گرفتن مطالبات فرهنگي و علمي تمامي افراد در سطح كشور بزرگ ايران اسلامي مطرح باشد، حتي در مواردي كه ظاهراً به لحاظ اقتصادي توجيه ندارد، تلاش گسترده براي سرمايه‌گذاري متناسب ضرورت مي‌يابد، بدين ترتيب روشن مي‌شود كه ايجاد شبكه توزيع و فروشگاه‌هاي كتاب ضرورتي است غيرقابل انكار براي توسعه فرهنگ و بالا بردن سطح آگاهي‌هاي آحا مردم ايران.

از ماه‌هاي پاياني سال 83 تاكنون حدود 4 سال مي‌گذرد، كه در اين مدت 32 فروشگاه كتاب‌شهر در 32 نقطه كشور راه‌اندازي شده و مشغول به فعاليت است. اين تعداد در پايان سال 88 به 45 فروشگاه خواهد رسيد.

سير توسعه، سيري صعودي خواهد بود. يعني در سال 87 بيش از دو سال قبل از آن و در سال 88 بيش از سه سال قبل از آن، راه‌اندازي فروشگاه صورت خواهد پذيرفت.

اين نحوه توسعه به دليل بسترسازي لازم جهت راه‌اندازي فروشگاه‌هاي جديد و اعلام آمادگي مناطق مختلف براي پيوستن به شبكه گسترده توزيع كتاب در سطح كشور در طول مدت اجراي طرح خواهد بود.

در مورد محصولات عرضه شده در اين فروشگاه‌ها هم لازم به ذكر است كه وزانت علمي و صحت نسبي مطالب مطرح شده در كتاب تاريخي، ايجاد انگيزه‌هاي معنوي و شوق به زندگي صالح در كتب ادبي، و قابل استفاده بودن براي همگان در كتاب‌هاي عمومي و تأمين خواسته‌هاي فرهنگي براي تمامي دين‌داران از شروط لازم براي انتخاب كتاب‌هاي عرضه شده است.

فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر ايران تا پايان سال 87 در شهرستان‌هاي: ابهر، ايرانشهر، بجنورد، بروجن، بندر انزلي، بندرعباس، بم، بيرجن، بوشهر، تبريز، تهران، خاش، خرم‌آباد، دماوند، رفسنجان، رشت، زابل، زاهدان، ساري، سراوان، سميرم، شاهرود، شهرضا، شهركرد، قزوين، كرمان، لردگان، مباركه، مشهد، نجف‌آباد، نهبندان و يزد فعال مي‌باشند.

تعداد فروشگاه‌هاي راه‌اندازي شده در سال 1385 هشت فروشگاه مي‌باشد كه عبارتند از:

ايرانشهر، خاش، زابل، سراوان، سميرم، شهرضا، مباركه، نجف‌آباد.

تعداد فروشگاه‌هاي راه‌اندازي شده در سال 1386 سه فروشگاه مي‌باشد كه عبارتند از:

شهركرد، بيرجند، بوشهر.

تعداد فروشگاه‌هاي راه‌اندازي شده در سال 1387 نه فروشگاه مي‌باشد كه عبارتند از:

كرمان، رفسنجان، بروجن، لردگان، ابهر، مشهد (تجهيز مجدد)، نجف‌آباد (ساخت و ساز در محل جديد)، دماوند، نهبندان.

و از نظر مساحت 32 فروشگاه كتاب‌شهر ايران به طور تقريبي 2800 متر مربع را در برمي‌گيرد. كه به اين ترتيب ميانگين مساحت فروشگاه‌ها 85 متر مربع است.

اين طرح با توجه به خصوصيات جغرافيايي و فرنگ و قوميتي هر استان و شهرستان و مطابق با فرهنگ خاص آن منطقه اجرا گرديده است، به نحوي كه انتخاب مديران فروشگاه‌ها از همان استان كه با شرايط خاص آن منطقه آشنايي داشته‌اند بوده و گزينش آن‌ها از طريق كتاب‌شهر و با هماهنگي اداره تبليغات اسلامي شهرستان انجام شده است.

با توجه به تعدد قوميت در ايران بزرگ، سعي شده با تحقيق و پژوهش در رابطه با فرهنگ قولكلور منطقه كتاب‌هاي ويژه همان استان نيز استفاده گردد. در فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر ايران اصل بر اين است كه همه شهرها از نظر نماي ظاهري و موضوعات كتاب يكسان باشند و تلاش شده تا كتاب‌هاي ارائه شده در فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر ايران از نظر بار معنايي و مذهبي، كتاب‌هاي فاخر و داراي معنا و محتواي علمي باشند و از پخش و توزيع كتبي كه از نظر محتوايي در سطح پايين مي‌باشند جلوگيري به عمل خواهد آمد و اين اقدام توسط ارائه ليستي انجام مي‌پذيرد كه به عنوان كتب ممنوعه به فروشگاه‌هاي مربوطه ارسال مي‌گردد.

تأمين كتاب‌هاي مفيد و مؤثر براي اين فروشگاه‌ها در اغلب موارد توسط كتاب‌شهر مركزي تهران انجام مي‌شود، اما در مواردي نيز با توجه به اختيارات اعطايي به فروشندگان و مديرن فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر، آنان به فراخور حال و نياز مخاطبان و شهروندان محل استقرار فروشگاه‌شان از ناشران بومي و محلي و ديگر ناشرين تهران و قم و ساير شهرها نيز كتاب خريداري مي‌كنند.

در شهر تهران كه فروشگاه‌هاي متعدد كتاب و محصولات فرهنگي وجود دارد شايد كتاب‌شهر نمود چنداني نداشته باشد اما در بسياري از شهرها تنها فروشگاه كتاب، فروشگاه كتاب‌شهر است.

در مناطق مرزي سيستان و بلوچستان در حال حاضر پنج فروشگاه در شهرهاي سراوان، خاش، ايرانشهر، زابل و زاهدان وجود دارد كه در بعضي از اين شهرها تنها فروشگاه كتاب و در برخي ديگر تنها كتاب‌فروشي شيعيان در شهر مي‌باشد. اين امر در بسياري موارد تأكيد فراوان مسئولين استاني را در گسترش اين فروشگاه‌ها در سطح استان و تمامي شهرها به دنبال داشته است.

خاتمه

به فضل خداوند، ظرف مدت چهار سال كه از آغاز فعاليت كتاب‌شهر مي‌گذرد با راه‌اندازي 32 باب فروشگاه فعال در كشور، به بزرگ‌ترين مجموع فروشگا‌ه‌هاي زنجيره‌اي كتاب و محصولات فرهنگي تبديل شده‌ايم. اگر برنامه‌ريزي‌هاي صورت گرفته، محقق شده و روند رشد طي چهار سال دوم طبق محاسبات پيش برود، عدد اين فروشگاه‌ها در پايان سال 1391 به يكصد باب خواهد رسيد.

نيل به اين هدف دور از دسترس نيست. ضمن اين كه در مقايسه با وجوهي كه در عرصه‌هاي عمراني و فرهنگي كشور هزينه مي‌شود، كتاب‌شهر يكي از مقرون به صرفه‌ترين پروژه‌ها در زمينه فرهنگ در كشور بوده كه در طول زمان توجيه اقتصادي هم خواهد داشت.

لازم به ذكر است بيش از 70 درصد خدمات در مناطق محروم انجام شده و در اغلب اين موارد فروشگاه‌هاي كتاب‌شهر تنها كتاب‌فروشي واقعي شهر بوده است.

اميدواريم كه با همكاري مديران ارشد و مياني سازمان تبليغات اسلامي، همچنين مسئولين شهري و منطقه‌اي مانند شوراهاي شهر و شهرداري‌ها و با هماهنگي‌هاي انجام شده با ناشران و توليدكنندگان كتب و محصولات فرهنگي، اين طرح عظيم ملي به ثمر نشسته و يكي از دغدغه‌هاي اساسي مسئولان اجرايي و فرهنگي به سامان برسد.

 

 

سه‌شنبه 8 تير 1389 - 10:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری