شنبه 3 فروردين 1398 - 0:37
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

م رستمي

 

عُيُون اَنوار الرّضا

 

عُيُون اَنوار الرّضا

(مشتمل بر شرح چهل حديث در فضايل و مناقب و اجر و پاداش زيارت حضرت ثامن‌الحجج علي‌بن موسي‌الرضا (ع)

تحقيق، تصحيح و اضافات: ابوالفضل عرب‌زاده

ناشر: پژوهشكده باقرالعلوم (ع)

چاپ اول: 1388

كتاب حاضر شرحي نيكو و عالمانه به زبان فارسي، بر چهل حديث از احاديث عيون‌الاخبار الرضا، در بيان فضيلت زيارت امام رضا (ع) است كه پژوهشكده باقرالعلوم (ع) توفيق احياي آن را يافته و ابوالفضل عرب‌زاده آن را تحقيق و تصحيح نموده است.

عرب‌زاده مي‌نويسد: نخستين آشنايي نگارنده با كتاب حاضر، در هنگام فهرست‌نويسي نسخ خطي كتاب خانه آيت‌الله العظمي گلپايگاني بود كه در هنگام تفحص در نسخ خطي ب نسخه‌اي با عنوان «شرح الاخلاص الي العتبه الرضويه و كشف الاختصاص بالحضره العليه العلويه» برخوردم كه در آن، چهل حديث از كتاب عيون اخبارالرضا، تأليف شيخ صدوق درباره فضايل زيارت امام علي‌بن موسي‌الرضا (ع) انتخاب، ترجمه و شرح شده بود. وي در ادامه در خصوص مؤلف اثر حاضر مي‌نويسد:

اين مجموعه از مؤلفي ناشناس است كه احاطه علمي وي به آيات، روايات و حكايات تاريخي، از گفتار و اشارات وي به خوبي هويدا است و از جمله آثار كهن و ارجمند زبان فارسي است.

كه از ابعاد مختلف اهميت دارد. مؤلف درتدارك اين كتاب از قرآن كريم و از مأخذ متقن و شايسته‌اي همچون نهج‌البلاغه، كافي، من لايحضر الفقيه، استبصار و كشف الغمه، كه امروز نيز كار مايه پژوهشگران است بهره جسته است. كتاب افزون بر احاديث كه جنبه معنوي دارند شامل حكايات تاريخي آموزنده‌اي است كه توجه خواننده را به خود جلب مي‌كند. كتاب به نام شاه طهماسب صفوي تأليف شده است.

روش تأليف اين اثر، بدينگونه است كه نگارنده ابتدا حديث را مي‌آورد و بعد آن را به فارسي ترجمه مي‌كند سپس شرح حديث را در سه عنوان بشارات، اشارات و حكايت مي‌آورد.

در حكايتي از اين كتاب آمده است كه «فرداي قيامت، در عرصات مردي را بخوانند از دوستان و محبان اهل‌بيت عصمت و بگشايند بر او نود و نه ماهه، كه سيئات اعمال او در آن نوشته بود. هر نامه، آن قدر كه مدبصر، آنگاه گويند: هيچ منكر هستي عملي از اين اعمال را؟ گويد: منكر نيستم. گويند: هيچ حسناتي داري كه برابر به اين سيئات شود؟ گويد: ندارم. ملائك عذاب او را به راه دوزخ كشند و او فغان و زاري نمايد.

ناگاه جماعتي حاضر شوند كه از نور جبهه ايشان عرصه عرصات منور گردد و به طاقت، يعني رقعه‌اي در دست ايشان باشد گويند: اين حسنات است. او را به ميزان حاضر سازند و اعمالش را به ميزان درآورند گويند: اين رقعه‌ها به آن نامه‌ها چه سازد؟ ايشان در جواب گويند: امروز روزي است كه بر كسي ستم نرود چون آن نامه‌ها را بر كفه ترازو نهند و آن رقعه را بر كفه ديگر، آن رقعه گران شود و بر آن نامه‌ها غالب آيد. آن مرد از غايت شادي و فرج به گريه درآيد و دامن ايشان را بگيرد و روي خود بر خاك نياز نهد و گويد: آيا چه كسانيد شما كه از حمايت و رعايت شما از عذاب خلاص شدم؟ گويند: ما ائمه اهل‌بيت عصمت و طهارتيم و اين رقعه، اقراري است كه به صفاي دل و صدق نيست، به امامت و ولايت ما آورده‌ايد در دنيا و متمم شهادت خود گردانيده‌ايد.»

همچنين در زمينه آثار و منقبت زيارت امام رضا و ائمه معصومين، شيخ در كتاب عيون اخبار، به اسناد مذكور از عبدالعظيم (ع) روايت كرده از امام هادي عسگري (ع) كه وي مي‌فرمود: «اهل قم و آبه، كه قريه‌اي است در حوالي ساوه، آمرزيده شده‌اند به جهت زيارت ايشان جد مرا، علي‌بن‌موسي (ع). بدانيد و آگاه باشيد كه هر كسي زيارت كند امام (ع) را و برسد او را در طريق زيارت، قطره‌اي باران از جانب آسمان، حرام گرداند حق تعالي بدن او را از آتش دوزخ»

در اعتقاد و باور ما مسلمانان، زيارت اهل‌بيت عصمت و طهارت (ع) از مهم‌ترين و با فضيلت‌ترين اعمال عبادي است چرا كه زيارت آن بزرگواران از سويي يكي از بهترين راه‌هاي توجه، توسل و ايجاد ارتباط قلبي و عاطفي با آن بزرگواران است و توجه به آن در حقيقت توجه به وجه باقي و فناناپذير خداوند است و از سوي ديگر زيارت اهل‌بيت اسباب تبليغ و گسترش مرام و مذهب تشيع را فراهم مي‌سازد و گامي مهم در مسير جامه عمل پوشاندن به توصيه پيامبر اكرم (ص) نسبت به ثقلين به شمار مي‌رود.

لذا همچنان كه انس بيشتر با قرآن كريم و نيز قرائت، تدبر، تفكر و توجه به آن، محوريت قرآن كريم در دين را تثبيت مي‌كند، بي‌ترديد زيارت اهل‌بيت (ع) و توجه هر چه بيشتر به آن بزرگواران، موجب حفظ محوريت ديني آنان در كنار قرآن كريم گردد. از اين رو معصومان (ع) در روايات بسياري، زيارت اهل‌بيت (ع) را مورد توصيه و تأكيد قرار داده و با ذكر ثواب‌ها و آثار دنيوي و اخروي بسياري، مؤمنان را به اين عمل مقدس تشويق و ترغيب نموده‌اند.

اما در بين معصومان (ع) زيارت امام رضا (ع) از اهميت خاصي برخوردار است مرز اين اهميت تا آن جا پيش مي‌رود كه امام جواد (ع) زيارت آن امام همام را از زيارت امام حسين (ع) افضل مي‌شمرد و در روايتي آمده است كه شخصي، از اهل خراسان پيامبر اكرم (ص) را در خواب مي‌بيند كه آن حضرت مي‌فرمايد: چطوريد زماني كه پاره تن من در سرزمين شما دفن شود وديعه من در نزد شما سپرده شود و ستاره من در خاك شما گزارده شود؟ آن شخص خواب خود را به امام رضا نقل مي‌كند و آن حضرت مي‌فرمايد: منم كه در سرزمين شما دفن مي‌شوم و منم كه پاره تن و ستاره پيامبر شما هستم.

در يكي از احاديث شيخ به اسناد مذكور از احمدبن محمدبن ابي‌نصر البزنطي روايت مي‌كند كه گفت: شنيدم از امام همام، علي‌بن موسي‌ (ع) كه مي‌فرمود: زيارت نكند مرا هيچ كس از دوستان من، در حالتي كه شناسا باشد به حق من، مگر كه قبول كند خداي تعالي شفاعت مرا در حق وي در روز قيامت.

در ادامه اين حديث به اشارت آن اشاره شده است و آن اينكه شيخ در رساله اعتقاديه فرموده كه رتبه‌اي شفاعت انبياء و اولياء و اوصياء و مؤمنان و ملائكه را مي‌باشد و در ميان مؤمنان، شخصي را آن رتبه باشد كه شفاعت كند مانند قوم ربيعه و مضررا، پس قبول كند حق تعالي شفاعت او را در حق ايشان.

حديث ديگري كه در منقبت زيارت امام رضا (ع) آورده شده است اشارت به اين موضوع دارد كه: بسيا حج كه مقبول حق سبحانه و تعالي نگردد، تعريض است به آن كه زيارت امام (ع) نيست كه مقبول نشود، به واسطه حرمت امام (ع) پس بايدكه همگي اهتمام مؤمنان، مصروف زيارت امام (ع) باشد بر وجهي كه مقتضي  در امر زيارت نباشد كه در قيامت همچنان كه محرومان از زيارت امام (ع) را حسرت و ندامت خواهد بود، مقصران در زيارات نيز حسرت و ندامت خورند و اندوهناك باشند.

در حكايتي ديگر آمده است: شنيدم كه يكي از شيعيان و محبان اهل‌البيت طيبين گفته كه مرا استطاعت زيارت امام همام علي‌الرضا (ع) حاصل بود و در آن باب، تكاسل مي‌ورزيدم.

شبي جمال با كمال امام همام در خواب ديدم. نزديك آن حضرت رفتم و سلام كردم. به من هيچ التفاتي نكرد گفتم: يابن‌الرسول‌الله! چرا با من التفات نمي‌كني و روي مبارك از من برمي‌تابي؟ امام فرمود تو را نمي‌شناسم، گفتم: من يكي از شيعيان و دوستداران توأم و از استادان صحيح‌القول به ما رسيده كه شما فرموده‌ايد: ما مي‌شناسيم مرد را چون ببينيم او را به حقيقت ايمان و حقيقت نفاق، پس سبب چيست كه مرا نمي‌شناسي. امام (ع) فرمود: اظهار شناختن ما شما را به اندازه زيارت كردن و اظهار محبت و نصرت نمودن شما است ما را. و چون تو در زيارت آمدن ما و اظهار محبت كردن ما تكاسل مي‌نمايي، ما نيز اظهار شناخت با تو نمي‌كنيم.

انگيزه نگارنده در ارائه اين اثر، كه از زمان تأليف آن تا امروز، حدود چهارصد سال مي‌گذرد و در مخازن كتابخانه‌ها و گنجينه‌هاي آثار خطي نگهداري مي‌شده است، عرض ارادت به پيشگاه ملكوتي حضرت ثامن‌الحجج، علي‌بن موسي‌الرضا (ع) و آگاهي دوستان و شيعيان آن حضرت، از فضيلت و ثواب زيارت آن امام همام است كه از فرمايش رسول مكرم اسلام و احاديث ائمه معصوم سرچشمه مي‌گيرد.

 

 

 

يكشنبه 2 خرداد 1389 - 14:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری