شنبه 25 آذر 1396 - 18:35
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره کل تبليغات اسلامي استان يزد

 

شمول گرايي طرح گفتمان هاي ديني

 

 

واژه گفتمانdiscorurse که سابقه آن به قرن 14 ميلادي برمي گردد  وداراي ريشه فرانسوي discourse و لاتين discurs_us به معني محاوره ، گفتگو ،گفتار و discorusum به معناي طفره رفتن، و تعلل ورزيدن....گرفته شده است  اين  واژه از مفاهيمي است که به شکل دادن تفکرفلسفي، سياسي مغرب زمين در نيمه دوم قرن بيستم نقشي مهم داشته است 

فرهنگ علوم سياسي ، سازمان اطلاعات و مدارک علمي کشور در يک بيان کلي و مورد اجماع اکثر نظريه پردازان ، گفتمان به تمامي آنجه که گفته يا نوشته مي شود اطلاق مي گردد اعم از مقولات ، موضوعات و مطالب گفتاري و نوشتاري و هر آنچه که به گفتگو  تبادل آراء و مذاکره فرا مي خواند از آنجا که هرنوع گفتار ، کلام و يا نوشتار پديده اي اجتماعي محسوب مي شود که داراي زمينه و بستر هاي اجتماعي است به بيان ديگر بستر زماني ، مکاني ، موارد کاربرد و شور و مشورت هاي استفاده کننده هر مطلب و قضيه تعيين کننده شکل و نوع و محتواي هر گفتمان بکار مي رود   

انقلاب اسلامي ايران نيز كه از ابتدا ي ظهور خود با داشتن صبغه اي فرهنگي،مسيرحركت خويش را بر موازين فرهنگي – ديني قرار داده ودر واقع به عنوان انقلابي منحصر به فرد و برخلاف پيش بيني تئورسين هاي غربي در تضاد با دكترين ماترياليستي بوده و موجب اعجاب وشگفتي جهانيان گرديد.از جمله مؤلفه هاي مطمح نظر امام خميني (ره) در جهت تغيير ساختار فرهنگ غالب طاغوت و« مهندسي فرهنگي»، تلاش براي تبيين قاعده‌اي كلي به منظور بازيابي هويت اسلامي - ملّي ايرانيان بوده است

متأسفانه وجود نوعي بي برنامگي ، تشتّت و موازي كاري در عرصه فرهنگ ملّي (كه ناشي از خلاء برنامه اي هدفمند ، مدوّن و كلان نگر و برخورداراز چشم اندازي روشن و جامع الاطراف در عرصه هاي گوناگون فرهنگي مي باشد) سبب گرديده،تا عليرغم غناي فرهنگ ديني و نيز برخورداري از تمدن و فرهنگي شگرف و پرمايه با قدمت چندين هزار ساله ، متاسفانه اراده واحدي جهت بهره مندي شمولگرا از اين تعاليم حيات بخش در جهت تجهيز و تنقيح فرهنگ ملّي وجود نداشته باشد و اين امر ، منجر به پذيرش فرهنگ مهاجم توسط برخي از جوانان ميهن اسلامي گرديده است. در همين خصوص رهبر معظم انقلاب ميفرمايند:«اين را به عنوان يك واقعيّت بپذيريم كه ما به عنوان مسئولان نظام و علاقمندان به آرزوها و آرمانهاي جمهوري اسلامي (فرهنگ آرماني) چه بخواهيم وچه نخواهيم عوامل اثر گذار روي فرهنگ ملّي ، مثل جريانهاي بي مهار به سمت اين ملّت سرازيرند و دارند روي فرهنگ ملّت اثر مي گذارند.» شايد به دليل وجود نگراني از چنين فرصت سوزيهايي بود كه رهبر معظم انقلاب اسلامي، با مطرح نمودن تئوري و نظريه « مهندسي فرهنگي»سكانداران فرهنگ كشور را به بازجستاري جدّي و عملياتي در خصوص تعريف و مهندسي جديدي در عرصه فرهنگ ملي و براساس فرهنگ ديني فرا خواندند

البته بحث مهندسي فرهنگي و ايجاد ساختاري نوين در فرهنگ ملّي و براساس فرهنگ ديني منافي استفاده صحيح و عقلاني از عناصر مقبول و مطلوب و سازگار با فرهنگ بومي وديني ما از فرهنگ غربي نمي باشد؛ لذا طرح و نظريه مهندسي فرهنگي در پي آن است تا اولاَ دو ضلع فرهنگ يعني فرهنگ ديني و ملي را از نقطه تقاطع به سمت توازي سوق داده و با بومي نمودن عناصر و مؤلفه هاي سودمند و تأثير گذار فرهنگ غرب در واقع تز تبادل فرهنگي را دنبال نمايد

گفتمانهاي ديني حاصل رصد فرهنگي کشور است

در رصد فرهنگي نيازهاي فرهنگي از طريق ديده باني دقيق مورد شناسايي قرار گرفته وتمام عناصر و اجزاء و نيز محدوده هاي فرهنگهاي مختلف اثرگذار و اثرپذير و نيزتنوع و تكثر آنها و خرده فرهنگها، هنجارها وارزشهاي معمول و عرفي جامعه و نيز نگرشهاي ذهني و رفتاري سطوح و لايه هاي مختلف جامعه كه برخواسته از عقائد دروني و اعتقادات قلبي تك تك افراد جامعه است ضمن شناسايي دقيق تمام اضلاع و ابعاد آن و پس از جمع آوري داده هاي اطلاعاتي مورد تجزيه وتحليل قرار گرفته و برنامه ريزي و تدوين راهبرد هاي جديد در امور فرهنگي درتمامي لايه هاي پنهان و پيدا با تمسك واستناد به نتايج حاصل از اين رصد به مرحله تدوين و اجرا خواهد رسيد.

ب- معناي رصد فرهنگي:رصد فرهنگي عبارت است از:« تحليل و بررسي ارزش‌ها، نگرشها، هنجارها و رفتارهاي موجود در جامعه، سطح فرهنگ ملي وعمومي و خرده فرهنگ‌ها مي‌باشد كه براي مسأله شناسي فرهنگي و پايش جريان‌هاي فرهنگي توليد شده در حوزه‌هاي مختلف جامعه اعم از فرهنگ ديني، فرهنگ سياسي، فرهنگ اقتصادي، فرهنگ مدني و فرهنگ علمي انجام مي‌گيرد و هدف آن آينده نگري فرهنگي و شناسايي به موقع جريانها و مسائل فرهنگي و ارائه‌ راهبردهاي مواجهه صحيح با آنها مي‌باشد .»

اهداف برگزاري گفتمان ديني

ايجاد فضاي مناسب و امن جهت طرح پرسش‌هاي مخاطبين

-تعميق مباني نظري، اعتقادي و ارزشي مخاطبين به واسطه زدودن زنگار شبهات به روش چهره به چهره

-بستر‌سازي مناسب براي ايجاد تعامل ميان جوانان و نوجوانان و اساتيد حوزه و دانشگاه

-تقويت هويت ديني و فرهنگي در نسل جوان

-ايجاد بينش و توانايي تحليل در رويدادهاي فرهنگي جهت مقابله با تهاجمات فرهنگي

نتيجه

گفتمانهاي ديني حاصل رصد يك عده اي است متخصص  و  با علم به نياز و پيش زمينه مطالعاتي و تحقيق و تدبر عميق راه چاره را در اين يافته اند  و افراد عادي بدون داشتن  تخصص و دانش مرتبط با اين موضوعات گفتمان ديني و نيازهاي جامعه نمي توانند از عهد اين مهم برآيند

د- مهمتر از همه اينها وجود نوعي چشم مسلح و ديدي تيز بين و دقيق كه قادر باشد  به نياز سنجي و پيش بيني آسيبها 

آنچه را كه ديگران نمي بينند ايشان با تيزبيني به خوبي و با صحت بالا رصد كنند اين چشم بايد هميشه دورها و فراتر از زمان و محيط را ببيند و محدود در وضعيت موجود و زمانه خويش نباشد. امور فرهنگي در راستاي سياست‌هاي كلي برنامه چهارم توسعه فرهنگي به ويژه ماده 106 آن كه سال تعميق ارزش‌ها باورها، فرهنگ معنويت و حفظ هويت اسلامي ايران است با الهام گرفتن از تعاليم قرآني «و لكم في‌رسول‌الله اسوه حسنه(21 سوره احزاب) و ادع الي سبيل‌ ربك و جادلهم بالتي هي‌احسن( 125 سوره نحل) و با نگاهي آزاد به شيوه تبليغ و مناظرات معصومين و بر اساس تجربيات فرهنگي سنوات گذشته و با شناسايي نقاط آسيب‌پذير فرهنگ ديني اقدام به فعاليت‌هاي فرهنگي كرده كه يكي از اين برنامه‌ها برگزاري طرح گفتمان ديني در ميان اقشار مختلف مردم به ويژه جوانان است، كه اميد است اين طرح بتواند نقش فعالي در عرصه فرهنگي جامعه و پاسخگويي به شبهات فكري و اعتقادي مردم جامعه داشته باشد.

  

منابع: 

1. فرهنگ سياسي آرش، غلامرضا علي بابايي ، انتشارات آشيان ، 1382

2- فصلنامه سياسي و اجتماعي گفتمان ، شماره 2 پائيز 1377

3-بابك نگاهداري ، رصد فرهنگي ابعاد وراهكارها ، دبير خانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي

4-http://www.ido.ir/a.aspx?a=1388032304

 

 

محمدحسين ميثاقي

كارشناس امور فرهنگي اداره تبليغات اسلامي طبس

 

دوشنبه 6 ارديبهشت 1389 - 9:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری