سه‌شنبه 1 بهمن 1398 - 11:48
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

حجت الاسلام كاظم لطفيان
مديركل سازمان تبليغات اسلامي استان خراسان جنوبي

 

راهبردهاي فرهنگي و انتظارات از شوراي عالي انقلاب فرهنگي

 

 

استقرار نظام جمهوري اسلامي در بهمن 57 تحولات بنيادين و عميقي را در سطح ملي و بين الملي به دنبال داشت. با توجه به اين که قرن ها تمامي ساختارهاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي کشور در خارج مرزها تدبير مي شد. ضرورت تبديل کارکرد همه حوزه ها از مصرف گرايي به توليد فاخر داخلي احساس مي شد. از سوي ديگر نظام اسلامي با هدف تغيير نگرش ها و تحول فرهنگي و نيز بازگشت به دامان معارف ديني روي کار آمد و از اين رو تحول را از راه دگرگوني بنيادها و ساختارها دنبال مي نمود. با توجه به اهدافي که بنيانگذار جمهوري اسلامي براي استقرار نظام ديني بيان مي فرمود، مقوله «فرهنگ»  و تحول فرهنگي در رأس دغدغه هاي امام راحل « ره » قرارگرفته  به گونه اي که تغيير نظام بدون تحول فرهنگي تکاملي به دنبال نداشت. تعطيلي برخي مراکز علمي و فرهنگي نيز به منظور بازتعريف آموزش و  پژوهش به عنوان پايه هاي اصلي فرهنگ  ضرورتي اجتناب ناپذير به شمار مي آمد که در پيام  حضرت امام خميني « ره » در اول فروردين 1359   به روشني بيان گرديد. ايشان در بند يازده اين پيام بر ضرورت ايجاد «انقلاب اساسي در  دانشگاه‏ هاي سراسر كشور»، «تصفيه اساتيد مرتبط با شرق و غرب» و «تبديل دانشگاه به محيطي سالم براي تدوين علوم عالي اسلامي» تأكيد كردند. اين مسأله درراستاي کارکرد تبديل واستحاله ظام هاي سياسي قابل تبيين است تا در پرتو آن دفاتر و تشكيلات گروه‏ ها در دانشگاه‏ ها برچيده و نظام آموزشي كشور براساس موازين انقلابي واسلامي پايه ريزي شود. به دنبال آن در 59/3/23 امام خميني «ره» فرماني را مبني بر تشكيل ستاد انقلاب فرهنگي صادر فرمودند. ايشان در اين پيام بر ضرورت انقلاب فرهنگي تأکيد و نگراني خود را ازاين که مديريت فرهنگي در اختيار کارفرمايان بي فرهنگ و در خدمت استعمارگران قرارگيرد اعلام فرمودند. حضرت امام «ره»  در اين پيام هفت نفر از صاحبان خرد و انديشه را مأموريت دادند تا ستادي تشکيل دهند و از افراد صاحب نظر متعهد، قشرهاي تحصيل کرده و مؤمن به جمهوري اسلامي در راستاي برنامه ريزي رشته‏ هاي مختلف و خط مشي فرهنگي آينده دانشگاه ها، براساس فرهنگ اسلامي و انتخاب و آماده سازي اساتيد شايسته، متعهد و آگاه و ديگر امور مربوط به انقلاب آموزشي اسلامي اقدام نمايند.

رويکرد نخست اين ستاد اسلامي کردن دانشگاه ها تعريف گرديد؛ همان که امروز نيز دغدغه اساسي رهبر معظم انقلاب و تمامي دلسوزان مي باشد. هر چند در اين راستا نتايج بسيار مطلوبي به دست آمده ولي تا رسيدن به آرمان هاي امام و مقام معظم رهبري فاصله زيادي باقي مانده است. اگر دانشگاه مي خواهد مبدأ تحولات در کشور باشد بايد فکري که در اين دانشگاه به دانشجو القا مي شود فکر اسلامي باشد و تعهد به نظام و کشور را به دنبال داشته باشد. پس از گذشت سي سال مي توان گفت: رد پاي جريان هاي منحرف و مخالف نظام در برخي مراکز آموزشي کشور به چشم مي خورد؛ بنابراين ضرورت تداوم انقلاب فرهنگي همانند سال هاي نخست انقلاب   همچنان به قوت خود باقيست. همگان مي دانند که بيشترين سرمايه دشمن در راستاي به انحراف کشيدن دانشجو و دانشگاه است و اگر خداي ناکرده اين هدف شوم روزي محقق گردد هويت ملي و اسلامي ما نيز نابود خواهد شد. امروز تهاجم رنگارنگ فرهنگي دشمن با ابزار هاي متنوع به قصد بر هم زدن پيشينه ديني و تاريخي و هويت ملتها به قوت ادامه دارد. اگر امروز خودباوري از جوان ايراني گرفته شود بايد فرهنگ ايراني - اسلامي را در لابلاي کتاب ها و نوشته هاي پيشينيان به جستجو پرداخت.  

اگر پير جماران بهترين مراكز براي القاي افكار مورد نظر غربي ها را مدرسه و دانشگاه مي دانست غفلت از اين مراکز مولد فرهنگ حتي براي يک لحظه نيز جايز نمي باشد.

هيچ کس نيست که غناي فرهنگي ما را قابل مقايسه با ساير فرهنگ ها بداند. آيا در فرهنگ ايراني اسلامي بي هويتي، مصرف گرايي فرهنگي، غربزدگي و ... جايگاهي دارد؟ اگر جواب منفي است، آن چه امروز برون داد برخي مراکز علمي و فرهنگي است با پيشينه ما بسيار متفاوت است، بنابراين راهكار مبارزه با تهاجم در اين مراكز، اسلامي كردن دانشگاهها با ترويج اصول و ارزش هاي اسلامي است. امام خميني «ره» در اين باره مي فرمايد: "اميدوارم دانشگاهي داشته باشيم كه به درد ملت بخورد و براي تحقق اين امر لازم است از افراد متخصص متعهد و در صورت كمبود، از متخصصين غير مخالف با جمهوري اسلامي استفاده نماييد. ان شاء الله با قدرت هر چه تمامتر در اين امر فعاليت كنيد و به پيش برويد تا به مقاصد الهي برسيم."

اسلامي کردن دانشگاه ها نيز با تربيت اساتيد متعهد و شايسته  نظارت بر عملکرد دانشجويان               و نيز تغيير برنامه ريزي آموزشي و فرهنگي دانشگاه ها امکان پذير است.

البته بسياري از نابخردان از اسلامي شدن دانشگاه ها مفاهيمي را استخراج کرده که زيبنده نظام اسلامي نيست ، منظور از اسلامي کردن دانشگاه ها خداحافظي با علوم پايه و امثال آن نيست، منظور از اسلامي شدن دانشگاه ها خداحافظي با مؤلفه هاي ملي در عرصه فرهنگي نيست ، چرا که اين فرموده امام راحل«ره» به نيکي اين مسإله را تبيين کرده است. ايشان در ديدار اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي مي فرمايد: معني اسلامي شدن دانشگاه اين است كه استقلال پيدا كند و خودش را از غرب جدا كند و خودش را از وابستگي به شرق جدا كند و يك مملكت مستقل، يك دانشگاه مستقل، يك فرهنگ مستقل داشته باشيم.

عزيزان من! ما از حصر اقتصادي نمي ترسيم، ما از دخالت نظامي نمي ترسيم، آن چيزي كه ما را مي ترساند وابستگي فرهنگي است ، ما از دانشگاه استعماري مي ترسيم كه جوان هاي ما را آن طور تربيت كنند كه خدمت غرب بكنند، ما از دانشگاهي مي ترسيم كه آن طور جوان هاي ما را تربيت كنند كه خدمت به كمونيسم كنند. ما مي خواهيم كه دانشگاه ما مثل اشخاصي كه (بعضي از اين اشخاصي كه) اشكال به اين مساله كردند، نباشند. اينها نمي فهمند معناي استقلال و معناي اسلاميت دانشگاه را.

من آن چيزي را كه شوراي انقلاب و رئيس جمهور گفته اند راجع به تصفيه دانشگاه و راجع به اين كه بايد دانشگاه از اين جهاتي كه در آن هست بيرون برود تا مستقل بشود تا بتوانيم ما استقلالش را حفظ كنيم، پشتيباني مي كنم . من از تمام جوان ها، از تمام جوان ها خواستارم كه كارشكني نكنند و مقاومت نكنند و نگذارند كه اگر مقاومت كردند، ما تكليف آخر را برا ي ملت معين مي كنيم. از خداوند تعالي سعادت ملت اسلام را و سعادت جوان ها را خواستارم و اميدوارم كه همان طوري كه پيشنهاد شده است، دانشگاه ها را از همه ي عناصر تخليه كنند و از همه ي وابستگي ها تخليه كنند تا اين كه انشاءالله يك دانشگاه صحيح با اخلاقي اسلامي وفرهنگ اسلامي تحقق پيدا بكند.

ايشان همچنين مي فرمايد: من لازم است كه يك تذكر به شما بدهم كه بدانيد مقصود ما از اصلاح دانشگاه هاچيست. بعضي گمان كردند كه كساني كه اصلاح دانشگاه هارا مي خواهند و مي خواهند دانشگاه ها اسلامي باشد اين است كه گمان كردند كه - اين اشخاص توهم كردند كه- علوم دو قسم است، هر علمي دو قسم است، علم هندسه يكي اسلامي است، يكي غير اسلامي، علم فيزيك يكي اسلامي است يكي غير اسلامي، از اين جهت اعتراض كردند به اين كه علم، اسلامي و غير اسلامي ندارد و بعضي توهم كردند كه اينها قايلند به اين كه بايد دانشگاه ها اسلامي بشود يعني فقط علم فقه و تفسير و اصول در آن جا باشد يعني همان شأني كه در مدارس قديمه دارند بايد در دانشگاه ها هم همان تدريس بشود. اينها اشتباهاتي است كه بعضي مي كنند يا خودشان را به اشتباه مي اندازند.

آن چه كه ما مي خواهيم بگوييم اين است كه دانشگاه هاي ما اشخاصي را كه تربيت مي كنند، تعليم  مي كنند، اشخاصي هستند كه غربزده هستند، معلمين بسياري شان غربزده هستند و جوان هاي ما را غربزده بار مي‍آورند. ما مي گوييم كه دانشگاه ها ي ما يك دانشگاه هايي كه براي ملت ما مفيد باشد نيست، ما بيشتر از پنجاه سال است كه دانشگاه داريم با بودجه هاي هنگفت كمر شكن كه از دسترنج همين ملت حاصل مي شود و در اين پنجاه سال نتوانستيم در علومي كه در دانشگاه ها كسب مي شود خودكفا باشيم. ما بعد از پنجاه سال اگر بخواهيم يك مريضي را معالجه كنيم، اطباي ما بعضي هايشان يا بسياري شان مي گويند بايد برود به انگلستان. پنجاه سال دانشگاه داشتيم و طبيبي كه بتواند كفايت از احتياج ملت بكند، به حسب اقرار خودشان نداريم. ما دانشگاه داشتيم و داريم و براي تمام شؤوني كه ملت زنده لازم دارد احتياج به غرب داريم. ما كه مي گوييم دانشگاه بايد از بنيان تغيير بكند و تغييرات بنيادي داشته باشد و اسلامي باشد نه اين است كه فقط علوم اسلامي را در آن جا تدريس كنند.1

شوراي عالي انقلاب فرهنگي در سير مراحل تکامل خويش شاهد افزايش مأموريت ها نيز بوده است به گونه اي که  مديريت فرهنگي جامعه در عرصه هاي مختلف  بر عهده آن گذاشته شده و امروز به عنوان قرارگاه فرهنگي کشور نقش آفريني مي نمايد. در اين جهت اکنون انتظار همگان از اين شورا بالا رفته و به فرموده مقام معظم رهبري طراحي نقشه مهندسي فرهنگي کشور نيز بايد توسط همين شورا تدوين و پايه ريزي شود و شورا مرجعيت  تدابير فرهنگي جامعه  را به دست آورد.

مقام معظم رهبري«حفظه الله» مي فرمايند: فرهنگ كشور كلاً به يك نظم و جهت‌گيري و جهت‌يابي و انسجام بخشهاي گوناگون دولتي و غيردولتي در باب فرهنگ احتياج دارد، و در اين جاست كه اين مقوله مي‌تواند تأمين شود. نه در كميسيون دولت، نه در كميسيون مجلس و نه در هيچ جاي ديگر. اين مقصود عملي نيست. بنابراين جايگاه شورا كاملاً بي‌بديل است.

ايشان همچنين مي فرمايند: شورايعالي انقلاب فرهنگي به عنوان قرارگاه اصلي براي "مهندسي فرهنگي كشور" ابتدا بايد "نقشه مهندسي فرهنگي كشور" را تهيه نمايد.

الان بايد نقشه مهندسي فرهنگي كشور روي ميز آماده باشد و بايد روي آن بحث شده باشد.

كار شده باشد، تصميم گيري شده باشد و نقشه كلان با راه‌كارها- نه فقط چيزهايي كه صرفاً آرزو و آمال است- كاملاً كشيده شده و مشخص شده باشد. اين حرف اصلي ماست به شما دوستان.

اکنون انتظار مي رود و اين شورا با اين اختيارات در جهت گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامي و اعتلاي فرهنگ عمومي و نيز تقويت روح تفکر و علم آموزي و پژوهش هاي متناسب با نياز جامعه تلاش نمايد تا ايران عزيز همچنان به عنوان قدرت نخست علمي و فرهنگي در دنيا درخشان باقي بماند. اين نکته در پيام امام راحل نيز به خوبي تبيين شده است آن جا که فرمود: همه اين حقايق مهم و هشدار دهنده مسؤولان فرهنگي كشور را به تدبيري برتر و اهتمامي بيشتر و تلاشي گسترده تر فرا مي خواند و به ويژه شوراي عالي انقلاب فرهنگي را كه در جهاد ملي با بي‏سوادي و عقب ماندگي علمي و تبعيت فرهنگي، در حكم ستاد مركزي و اصلي است، به تحرك و نوآوري و همت گماري برمي‏ انگيزد.

امروز چشم اميد همه دلسوزان نظام به اين شورا که فرزانگان و فرهيختگان نظام افتخار عضويت آن را دارند مي باشد تا در پرتو وظايف ابلاغي از سوي مقام معظم رهبري و نيز سند چشم انداز بيست ساله نظام ايران عزيز را تا رسيدن به قله هاي پيشرفت و افتخار همراهي نمايند.

اکنون که موازي کاري در حوزه هاي فرهنگي به بالاترين درجه رسيده است شايسته است در جهت ابلاع رسالت نهادهاي فرهنگي و آموزشي کشور گام هاي اساسي برداشته شود و با تدوين اصول سياست فرهنگي ، تعيين خط مشي ها ي آموزشي و پژوهشي  و تلاش براي تقويت باورها و گرايش هاي ديني به منظور گسترش روحيه تعهد و احساس مسؤوليت فرهنگي و تشويق مردم به سهيم شدن در امور فرهنگي ايران عزيز همچنان صدر نشين قافله تمدن بشري باقي بماند.

اکنون که اين شورا در صف مقدم مبارزه با تهاجم فرهنگي قرار گرفته است شايسته است با رصد تحولات فرهنگي در سطح ملي و بين المللي سهم ايران در معادلات فرهنگي افزايش يافته و در جهت اصلاح ناهنجاري ها، بداخلاقي هاي فرهنگي گام هاي استواري برداشته شود.

خانواده ايراني در انتظار تصميمات اين شوراست تا با ارايه الگوهاي صحيح و اسلامي و توليد کالاي فاخر فرهنگي  سبد فرهنگي جامعه را سرشار نمايد.

انتظار مي رود با برنامه ريزي اصولي براي جذب نخبگان و فرهيختگان جامعه در همه سطوح تلاش و برنامه ريزي شود،تا قلب هر ايراني صاحب  فکرو انديشه اي براي آبادني ايران سرافراز  به تپش درآيد.

 

پي نوشت:

1 بيانات امام خميني (ره) در جمع دانشجويان عضو انجمن اسلامي و سازمان هاي دانشجويان مسلمان دانشگاه هاي سراسر كشور و گروهي از مردم تهران 1/2/1359

 

چهارشنبه 1 ارديبهشت 1389 - 15:50


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری